Subsidiariteit par excellence

De jongeren van het CDA, bij monde van Lotte Schipper en Bart Bouwman, zien nog niet veel verandering in Europa sinds het Brexit referendum: “Hoewel deze week de onderhandelingen over de Brexit echt zijn begonnen, lijkt het signaal dat de Britten afgaven nog niet tot veel verandering te hebben geleid in Europa.” Daarom pleiten zij in Elsevier voor een andere Europa: “Een Europa waarin de machtsbalans dusdanig verandert dat de nationale parlementen en daarmee de inwoners van de EU weer aan het roer komen te staan.”  

ECFoto: Flickr

Het is in de Europese Unie fout gegaan omdat en :  “Sluipenderwijs (…) steeds meer nationale bevoegdheden (zijn) overgedragen naar de EU zonder dat er voldoende wordt gekeken naar het meest geschikte niveau voor de uitvoering van deze bevoegdheden.” En dat is geen goede zaak want: “volgens het subsidiariteitsbeginsel beslissingen het best zo laag mogelijk kunnen worden genomen.”  Om hier wat aan te doen zou er gewerkt moeten  worden met ‘rode kaarten’. Een andere suggestie is Europarlementariërs in de nationale parlementen verantwoording af laten leggen over hun stem gedrag. Worden de Europarlementariërs dan gekozen door de nationale parlementen? Een gekozene legt toch verantwoording af aan zijn kiezers? Ook: “moeten lidstaten als zij dat willen de afgestane bevoegdheden weer kunnen terugkrijgen. Zonder een drastisch besluit als een Brexit dus.”

Zo dat zijn nog eens stevige maatregelen die de CDA jongeren voorstellen. Toch even wat vragen aan de CDA-jongeren. Laat ik even aannemen dat jullie ‘subsidiariteitsbeginsel’ klopt en dat het werkelijk zo is dat beslissingen het beste zo laag mogelijk genomen kunnen worden. Want bij die aanname kun je natuurlijk ook vraagtekens plaatsen. Komen met de nationale parlementen de inwoners ‘echt weer aan het roer te staan? Als je menig inwoner mag geloven, dan weten ze in ‘Den Haag’ niet wat er bij ‘het volk’ speelt. Of zou de ‘Haagse kaasstolp’ die er nu is ineens verdwijnen door de maatregelen die de CDJA’ers voorstellen? Zou de kloof tussen burger en politiek ineens worden gedicht?

Wat is eigenlijk dat laagste niveau? Waarom zou dat het niveau van de nationale parlementen moeten zijn? Als het werkelijk zo is, zouden dan die beslissingen ook nog ‘lager’ genomen kunnen worden, in Provinciale Staten of de Gemeenteraden? Al krijgen ook die bestuurslagen het verwijt dat ze ‘ver van de burger’ staan. Of zou ik dat gewoon als individu mogen bepalen, want is dat niet het laagste niveau? Is dat immers niet ‘subsidiariteit par excellence?

Banden

“Als de band met een ander land groter is geworden dan de band met Nederland dan komt er ook een moment waarop de Nederlandse nationaliteit vervalt.” Een uitspraak van premier Mark Rutte. Het tegengaan van een dubbele nationaliteit blijft voor het kabinet uitgangspunt. Hij sprak deze woorden als reactie op een petitie 22.000 mansen die een verzoek tot versoepeling van dit beleid hebben ingediend. Door dit kabinetsbeleid dreigen Nederlanders die met het oog op de komende Brexit ook een Brits paspoort aanvragen, hun Nederlandse paspoort dreigen te verliezen. De Brexit kan namelijk tot gevolg hebben dat die Nederlanders in Engeland als vreemdeling worden bestempeld, een verblijfsstatus moeten aanvragen en rechten verliezen die ze nu wel hebben. Door de Britse nationaliteit aan te vragen, hoeft dat niet en behouden ze hun huidige rechten.

SIfan HassanFoto: Wikimedia Commons

Zou premier Rutte het werkelijk een probleem vinden als iemand naast een Nederlands ook een Brits, Duits, Amerikaans of Canadees paspoort heeft? Bij sporters wordt dat meestal niet als een probleem gezien. Zo waren we maar wat blij met de Canadees John van ’t Schip die daarnaast ook de Nederlandse nationaliteit bezat en zouden we nu heel blij zijn als het Spaanse talent van Real Madrid Marco Asensio Willemsen voor het Nederlands elftal zou hebben gekozen. Via zijn Nederlandse moeder is hij immers ook in bezit van de Nederlandse nationaliteit. Ook met hardloopster Sifan Hassan zijn ‘we’ hartstikke blij.

Zou Rutte’s probleem met die dubbele nationaliteit niet op een andere plek zitten? Bij de dubbele nationaliteit van Marokkaanse- en Turkse-Nederlanders? Of zelfs niet bij hun dubbele nationaliteit maar hun door sommigen verafschuwde ‘dubbele ‘loyaliteit’? En zit het probleem van Rutte niet bij degenen die een probleem hebben met die ‘dubbele loyaliteit’, de politieke concurrenten van Rutte’s VVD?

Zou het eigenlijke probleem niet bij Rutte zelf zitten? Heeft Rutte zichzelf niet in het in het pak heeft genaaid of ‘aan banden gelegd’? Dat hij de ‘banden’ met de deze concurrenten niet wil verbreken en daardoor, wellicht tegen zijn zin, gedwongen is de ‘banden’ met deze mensen te verbreken?

Politiek en theater

Bij Joop een artikel van Boris van Ham de voorzitter van het Humanistisch Verbond, oud kamerlid voor D66 en acteur. Van Ham vergelijkt theater met politiek. Van Ham zag in zijn dagen als politicus: “dat sommige collega-politici achter de schermen zo onzuiver waren dat (hij zich) soms in een foute film waande.” Als acteur repeteerde hij teksten en de manier waarop ze uit te spreken en: “Ook een politicus kan voorafgaand aan een tv-verkiezingsdebat de oneliners repeteren, maar uiteindelijk zal ook hij worden afgerekend op de waarheid.” En terugblikkend concludeert hij: “En verdomd, ik stelde vast dat de collega’s om wie ik me tien jaar eerder zo boos maakte, bijna allemaal door de mand waren gevallen. Vroeg of laat wordt onwaarachtigheid ontmaskerd, zowel in het theater als in de politiek. Het oog van het publiek is genadeloos. En dat is maar goed ook.” 

Arendt

Gelukkig dat onzuivere politici door de mand vallen. Vallen ze wel door de mand? Is er wel een mand om door te vallen als politici hun eigen ‘waarheid en alternatieve feiten’ construeren en als delen van de bevolking die eigen ‘waarheid en alternatieve feiten’ voor waar aannemen? Politici die bijvoorbeeld spreken over een ‘moslimcomplot’ om de westerse wereld over te nemen, die beweren dat de klimaatverandering een Chinees verzinsel is en andere ‘complottheorieën. Theorieën die: “een leugenachtig consistente wereld voor de geest (roepen), die beter beantwoordt aan de noden van de menselijke geest dan de werkelijkheid zelf; een wereld waarin de ontwortelde massa’s zich dankzij pure verbeelding, thuis kunnen voelen en waarin hun de steeds terugkerende schokken van het werkelijke leven en de reële ervaring bespaard blijven.” Een citaat uit Hannah Arendts boek Totalitarisme.

In dit boek beschrijft Arendt de oorsprong en dynamiek van totalitaire systemen van Hitler-Duitsland en de Sovjet Unie onder Stalin. Deze totalitaire propaganda zoals Arendt het noemt, is superieur aan andere propaganda omdat: “haar inhoud, alleszins voor de leden van de beweging, geen objectieve kwestie meer is, waarover mensen een opinie kunnen hebben, maar een wezenlijk element van hun leven, even onbetwistbaar als de tafels van vermenigvuldiging.”

Zou een politicus die: een fictieve wereld, die de massa beschutting biedt,” door de mand vallen? Zijn Hitler en Stalin door de mand gevallen omdat  het oog van het publiek genadeloos is, of heeft dat publiek: “de beweging als een slechte weddenschap in alle stilte opgeven en uitkijken naar een andere beloftevolle fictie, of wachten tot de voormalige fictie opnieuw voldoende sterk geworden is om een andere massabeweging op te richten”? In ieder geval is het aan te bevelen om Arendts boek te lezen.

Goed voorbeeld …

Criminele vreemdelingen het land uit, in mijn vorige ‘prikker’ vroeg ik mij af hoe zich dit verhoudt tot de Nederlandse Grondwet. Vandaag las ik in de Volkskrant het uitgebreide relaas van de Nederlander Jaitsen Sing. Sing zit in de Verenigde Staten al drieëndertig jaar in de gevangenis en moet nog meer dan twintig jaar zitten, terwijl hij waarschijnlijk onschuldig is. In de Volkskrant een  reconstructie van de manier waarop Sing door de Nederlandse regering is ondersteund, of eigenlijk niet is ondersteund. Een treurig relaas waaruit blijkt dat regels en procedures de doorslag geven ook al wordt de mens daardoor vermalen.

alcatras

Illustratie: Pixabay

Criminele vreemdelingen uitzetten, ook dat komt in het relaas van Sing aan de orde. De advocaat van Sing stuurt in 2015 een verzoek tot overplaatsing van Sing naar het Amerikaanse Department of Justice.  Daarop vragen de Amerikanen of het Nederlandse ministerie van Justitie of Nederland bereid is Sing over te nemen. Dan gebeurt er iets bijzonders. Het ene deel van Nederland, aangestuurd vanuit het ministerie van Buitenlandse Zaken, adviseert positief, het ministerie van Justitie niet. Dat stuurt een brief dat Sing niet welkom is: “omdat hij niet voldoet aan twee criteria: ten tijde van zijn veroordeling was deze man al langer dan vijf jaar uit Nederland weg en Singh heeft te weinig ‘strafrestant’: naar Nederlandse maatstaven zou hij in Nederland direct vrij komen, omdat hij al meer dan 30 jaar vastzit. Want 30 jaar is in Nederland, na levenslang, nou eenmaal de hoogste straf.” Dat zelfde ministerie van Justitie dat criminele vreemdelingen, zoals kruimelcrimineel Ibrahim, wil uitzetten.

Geachte minister van Justitie, hoe consequent bent u? Aan de ene kant wilt u ‘vreemdelingen’ die in Nederland een criminele daad begaan, het land uitzetten. Ik zet vreemdeling bewust tussen aanhalingstekens omdat iemand die vierentwintig van zijn zevenentwintig levensjaren in Nederland woont en leeft, niet echt een vreemdeling is, iets wat u zelf ook lijkt te doen in de zaak Sing. Daar hanteert u vijf jaar als een grens om een Nederlander in het buitenland niet meer als Nederlander te zien. Aan de andere kant, wilt u ‘criminele landgenoten’ niet terugnemen, Sing is immers niet welkom. Als u niet bereid bent om mee te werken een de repatriëring van Nederlandse criminelen, waarom zouden andere landen dan wel criminelen uit Nederland willen, en volgens u moeten, opnemen? Goed voorbeeld doet goed volgen, zou dat voor een slecht voorbeeld niet ook gelden>

De kaas en het brood

Als ik hem goed begrijp, dan mogen leden van een partij die de laatste verkiezingen flink heeft verloren, niet of slechts uiterst terughoudend solliciteren op banen in de publieke sector. Hem is Sebastian Wijnands die in zijn opiniebijdrage in Trouw PvdA’ers verwijt dat ze: “zich nog altijd niet terughoudend opstellen wanneer er een bestuurlijke vacature beschikbaar komt.” Aanleiding voor zijn artikel is de verkiezing van PvdA’er Ahmed Marcouch tot burgemeester van Arnhem en partijgenoot Martijn van Dam tot bestuurslid van de Nederlandse Publieke Omroep. “De PvdA moet zich echter eerst realiseren dat haar optreden voorbij is. En het publiek heeft niet gevraagd om een toegift,” zo schrijft Wijnands.

kaas en broodFoto: Pixabay

Het lijkt erop dat Wijnands terug wil naar vroeger. Naar de tijd dat de grote drie partijen de baantjes onderling verdeelden en de rest het nakijken had. Daar lijkt het op als je ervoor pleit dat partijen die verloren hebben zich terughoudend moeten opstellen bij het reageren op publieke functies. Inderdaad heeft de PvdA veel zetels verloren en zijn er andere partijen die flink hebben gewonnen zoals D66 en GroenLinks. Hoe moeten GroenLinks en de SP zich volgens Wijnands gedragen? De SP verloor en GroenLinks won zetels tijdens de laatste verkiezingen, maar beiden hebben 14 zetels en zijn even groot. Mogen Groenlinksers zich flink roeren terwijl SP’ers terughoudender moeten zijn?

Is verlies bij verkiezingen een reden om je ‘bescheiden’ op te stellen? Of, zoals de partijleider zelf aangeeft, niet deel te nemen aan een regering? Gaat het er in de politiek niet juist om om je doelen te bereiken? Om op te komen voor je idealen en voor de mensen die jouw het mandaat hebben gegeven om voor die idealen te strijden. Past in die strijd bescheidenheid of moet je daarin assertief zijn??

Laten we het verwijt eens omdraaien, hebben de andere partijen zich niet te terughoudend opgesteld? Hebben ze zich de kaas van het brood laten eten door assertievere PvdA’ers?

Wijn, water en verantwoordelijkheid

Op de site Joop geeft Xavier Baudet ‘links’ ervan langs. De aanleiding noemt hij niet, maar dat zijn waarschijnlijk de Hamburgse G20-rellen. Baudet: “In plaats van de winkelruiten van zo’n ‘vuile kapitalist’ in te gooien kun je ook in een situatie belanden waardoor je iets meer snapt van zijn afwegingen, en hij op zijn beurt van de jouwe. Alleen op die manier bouw je aan structurele, effectieve coalities die fundamentele verbeteringen realiseren. Boos zijn omdat het zo lekker voelt helpt geen fuck.” Nu is winkelruiten ingooien nooit goed en iets proberen te snappen van de afwegingen van de ander is altijd een goede suggestie.

Mill

In hetzelfde artikel krijgt GroenLinks en haar voorman Jesse Klaver een trap na: “De behoefte aan principiële zuiverheid kan zo sterk zijn dat een hele politieke stroming zichzelf à la Jesse Klaver naar de marge manoeuvreert. Ongetwijfeld verzekert hen dat van een basisplek in de hemel, maar in het hier en nu ontslaan ze zich dan van hun verantwoordelijkheid.” Woorden van dergelijke strekking zijn de afgelopen maanden wel vaker gevallen. Je moet immers aan de ‘knoppen’ zitten om ‘iets’ te kunnen bereiken. Om aan die ‘knoppen’ te kunnen zitten, moet je water bij de wijn doen.

Het betoog van Baudet klinkt mooi, maar wat als je de afwegingen van de ander begrijpt en de ander die van jou ook, maar met jouw afweging wordt niets gedaan door de ander die de macht heeft om zijn zin door te drijven en dat ook doet? Wat als je je idealen moet verloochenen om aan die ‘knoppen’ te mogen draaien? Als er zoveel water bij de wijn moet dat zelfs een alcoholist het probleemloos kan drinken? Of wellicht een betere formulering, als de ander de wijn krijgt en hij je in ruil daarvoor een druppeltje in de kan met water laat vallen? Als die ander niet wil bouwen aan een ‘structurele, effectieve coalitie’? Als de fundamentele verbeteringen die je met die ander kunt realiseren voor jou verslechteringen zijn? Wellicht vindt ‘een meerderheid van de mensen’ dat het verbeteringen zijn, betekent dat dan dat jij daar dan maar aan mee moet werken? Kunnen meerderheden zich niet gruwelijk vergissen? En kan één individu of kleine groep het niet bij het rechte eind hebben zoals  John Stuart Mill suggereert in zijn boek ‘Over Vrijheid’: “Het begin van alle wijsheid of verheffing komt en moet van individuen komen; meestal eerst van één individu”? 

Ontsla je jezelf van je verantwoordelijkheid als je de wijn te waterig vindt of neem je juist je verantwoordelijkheid door die wijn te weigeren en erop te wijzen dat deze te waterig is?

Magere Hein

“’Voltooid leven’ wil de figuur van de levenseindebegeleider introduceren. Dat wil zeggen een persoon die betaald wordt om mensen te helpen hun leven te beëindigen, maar dan wel op een ‘beschermde’ en ‘zorgvuldige’ manier. Wat ik me afvraag is: wat voor bescherming kun je verwachten van iemand die dagelijks levens helpt beëindigen?”  Deze vraag stelt Daan van Schalkwijk zich in de Volkskrant. Van Schalkwijk stelt deze vraag in reactie op de uitspraak van Daniel Boomsma van de Hans van Mierlo Stichting, de denktank van D66. De ‘levenseindebegeleider’ is een rol waarvoor mensen worden opgeleid. “Uitgangspunten (…) dienen zelfbeschikking, bescherming en zorgvuldigheid te zijn,” zo citeert Van Schalkwijk Boomsma. Van Schalkwijk heeft ook het antwoord op zijn vraag: “met een levenseindebegeleider die mensen regelmatig de dood in helpt, kan niemand een vertrouwensrelatie aangaan. Ik stel voor dat we elke Nederlander bij wet tegen dit soort mensen beschermen.”

Magere Hein

Foto: Pixabay

Maakt Van Schalkwijk niet een karikatuur van de plannen van D66? Hij doet het voorkomen alsof de ‘levenseindebegeleider’ eropuit is om mensen de dood in te praten, of erger nog, om ze te doden, hij ‘helpt ze immers de dood in’. Die als: “begeleidingspersoon iemand is die regelmatig tegen mensen zegt: o, u wilt uitstappen? Geen probleem, ik zal even overleggen met mijn collega die dit ook vaker doet, en dan help ik u de afgrond in.” Met zo iemand kun je geen relatie opbouwen, dus moet de wet mensen beschermen tegen dit soort mensen.

Nu is in discussies tegenwoordig goed gebruik om een karikatuur te maken van de opvattingen van anderen en het verhaal van Van Schalkwijk past in deze lijn. Hij noemt de ‘levenseindebegeleider’ nog net geen magere Hein, om de karikatuur af te maken. U weet wel die angstaanjagende figuur met de zeis in zijn handen die de dood moet verbeelden.

Nu is Van Schalkwijk een persoon die veel houvast vindt in het geloof, zo valt te lezen bij opusdei.nl. Zou Van Schalkwijk zich realiseren dat hij met een verbod op de ‘levenseindebegeleider’ ook de dominee en de pastoor bij het grofvuil zet. De dominee en de pastoor? Ja, want houden die zich niet ook bezig met het begeleiden van mensen aan het einde van hun leven? Doen zij niet ook aan stervensbegeleiding? Staan zij niet ook mensen bij in een heel kwetsbare periode. Is dat niet voor velen: “een vertrouwd persoon (die) iemand ter zijde (staat, zodat), de angstige persoon gekalmeerd kunnen worden en loopt alles goed af.” Tegen ‘dit soort mensen’ moet de Nederlander toch bij wet worden beschermd.

‘Terror after the terror’

Na een daad van terreur hoor je steevast dezelfde riedels. Riedels waarin aan de ene kant erop wordt gehamerd dat we ‘ons niet laten afschrikken’, dat ‘we zullen overwinnen’ en dat we ‘schouder aan schouder’ moeten staan. Al snel daarna volgen ‘het duidelijk benoemen’ van de oorzaken die tegenwoordig dan gelegen zij in ‘de islam’ of het islamisme’ en dat het niet benoemen een vorm van ‘politiek correct wegkijken’ is dat op instigatie van de ‘elite’ door de ‘mainstream media’ wordt overgenomen. ‘Schouder aan schouder’ staan verwordt zo al heel snel tot ‘met de rug naar elkaar toe’ staan.

kleuters

Illustratie: Bloggen.be

Na de aanslag in London van zaterdag jongstleden lijkt er een nieuwe fase ingetreden. Eentje waarin de Amerikaanse president zich met de zaken gaat bemoeien door er wat tweets tegenaan te gooien en zich bemoeit met de binnenlandse aangelegenheden van een bevriend land, gaat reageren op uitspraken van de burgemeester van Londen. Is dat niet diep treurig? Gelukkig laat de burgmeester op een onderkoelde Britse manier via zijn woordvoeder weten dat: “He has more important things tot do than to respond to Donald Trump’s illinformed tweet …” Voor de media is dit ‘smullen geblazen’ en er worden weer veel ‘papieren en digitale kolommen ‘aan besteed.

Zelfs de niet zo mainstream Ballonnendoorprikker schrijft er nu al over. Hij vraagt zich af hoe het kan dat iemand die tot president van de Verenigde Staten is gekozen, het niveau van de kleuterschool niet ontstegen lijkt. Een president die het als een van zijn belangrijkste opdrachten ziet om islamisten van IS te bestrijden, die vervolgens voor 110 miljard dollar aan wapens verkoopt aan de islamisten in Saoedi-Arabië en vervolgens ruzie gaat zoeken met bondgenoten.

Ook vraagt de Ballonnendoorprikker zich af of die ‘papieren en digitale en kolommen’ geen beter lot verdienen. En dus vooral of deze ‘terror after the terror’ hem niet bespaard kan blijven.

Wegstemmen

“Migratiestop is het beste voor zowel Europa als Afrika.” De kop boven een opiniebijdrage van Agnes Dinkelman in de Volkskrant. Dinkelman houdt er wel een heel bijzondere manier van redeneren op na.

Dinkelman: “De vraag is of de politieke partijen die nu bij de formatierondes betrokken zijn voldoende erkennen dat onjuist handelen op dit gebied populisten in het zadel helpt – met de ontmanteling van de rechtsstaat tot gevolg. Dat te voorkomen is de allereerste taak voor het nieuwe kabinet.” En wat moeten die partijen doen om te voorkomen dat die populisten in het zadel worden geholpen? “Onze politieke leiders moeten zich laten corrigeren door het volk. Ze hebben nog één regeerperiode te gaan om de kiezers ervan te overtuigen dat ze niet populistisch hoeven te stemmen om gehoord te worden. Als de politici zich niet laten beïnvloeden, worden ze door het volk weggestemd en zetten ze de rechtsstaat op het spel.”

Om meerdere redenen een bijzondere redenering. Als eerste roept het de vraag op hoe die politieke leiders kunnen weten wat ‘het volk’ wil. Spreekt ‘het volk’ duidelijk en met één mond zodat die politieke leiders weten in welke richting ze zich moeten laten ‘corrigeren’? Of eigent Dinkelman, net iedereen die zich beroept op ‘de wil van het volk’, de kennis toe om te weten wat ‘het volk’ wil? Het sluiten van de grenzen voor migranten in dit geval. ‘Het volk’ heeft zich op vijftien maart uitgesproken en de uitslag maakt één ding duidelijk en dat is dat ‘het volk’ erg verdeeld is over de richting waarin de ‘politieke leiders’ zich moeten laten corrigeren.

Het meest bijzondere is de redenering dat de politieke leiders zich moeten laten corrigeren door ‘het volk’. Corrigeren zodat ze dat doen waarvan de populisten zeggen dat ‘het volk’ het wil. Als de politieke leiders dat niet doen, zo beweert Dinkelman, dan stemt ‘het volk’ de volgende keer op de populisten en dan doen die het wel (in dit geval het sluiten van de grenzen) zo concludeert een goede lezer zonder dat Dinkelman het schrijft. Dus de politieke leiders moeten de ideeën en voorstellen van ‘de populisten’ overnemen. Als die politieke leiders dat doen, waarin verschillen ze dan van ‘de populisten’? Zijn het dan niet ook gewoon populisten? Stemmen de ‘politieke leiders’ zich niet zelf weg als ze het voorstel van Dinkelman volgen?

‘Open’ staan

De formatie van een nieuw kabinet verloopt erg moeizaam. De grootte van Kamerfracties en uitspraken wie niet met wie wil, maken het erg lastig om  tot een kabinet te formeren dat op een solide meerderheid in de Tweede Kamer kan rekenen. Het lijkt erop dat er eerst over de eigen schaduw moet worden gestapt om verder te komen. Bij nu.nl valt te lezen dat VVD-leider Rutte en CDA-leider Buma ‘open staan’ voor nieuwe gesprekken met GroenLinks, “Maar dat kan alleen zonder voorwaarden vooraf. “Dan kun je praten. Het zal dan nog steeds heel ingewikkeld zijn.”

Open staan

Illustratie: Fokke & Sukke

Geen voorwaarden vooraf, dat lijkt een hele goede insteek om verder te komen: open het gesprek ingaan, zoeken naar overeenstemming en zo langzaam nader tot elkaar komen. Goed van Rutte en Buma dat ze deze ‘schoen’ nog niet weggooien.

Maar wacht eens even, er is toch al eens onderzocht en onderhandeld tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks? Dat was toch de eerste variant die informateur Schippers heeft onderzocht? De partijen hebben samen toch al onderhandeld en die zijn spaak gelopen? Naar ik me goed herinner en dat blijkt ook uit het stukje bij nu.nl, is het spaak gelopen op het thema migratie en vluchtelingen? Op dat thema zou GroenLinks iets moeten slikken dat voor hen een ‘principiële ondergrens’ doorbrak en daarom haakte de partij af.

Die onderhandelingen en het resultaat ervan zijn een feit dat er ligt. Zouden nieuwe onderhandelingen zonder voorwaarden, niet ook stuiten op dat zelfde feit, diezelfde ‘principiële ondergrens’? Is om die onderhandelingen vlot te trekken niet iets anders nodig dan blanco beginnen? Is hier niet juist beweging nodig van een van de betrokken partijen? Een beweging van GroenLinks om onder hun ‘principiële ondergrens’ te zakken of van CDA en VVD om die grens te respecteren en er boven te blijven?

Wat bedoelen Rutte en Buma eigenlijk als ze, met het feit van de vorige onderhandelingen op tafel, zonder voorwaarden vooraf weer met GroenLinks willen gaan onderhandelen? Zeggen ze dat zij dat zij bereid zijn tot consessies aan GroenLinks? Of zeggen ze ‘Jesse als je die malle principes even overboord zet, dan mag je meeregeren? Waarom wordt niet helder en duidelijk gezegd welke optie het is? Hoe ‘open’ staan Rutte en Buma werkelijk?