Kapitalisme is communisme

‘War is paece, freedom is slavery, ignorance is strenght’, schreef Orwell in zijn bekenste werk Nineteen eighty-four. Het boek waar we Big Brother aan te danken hebben. Nee, niet de realitysoap van begin deze eeuw maar de alles controlerende en beheersende overheid. Een overheid die in alles de waarheid verkondigt . Als die overheid zegt dat twee plus twee vijf is, dan is het vijf. Ik moest aan Orwells omkering van begrippen denken bij het lezen van het artikel Globalisme is communisme in een mooier jasje van Alma van Hees op de site Opiniez. Want zij voegt er impliciet een vierde woordenpaar aan toe: kapitalisme is communisme.

“Nu kan het aan mij liggen, maar ik heb de indruk dat we allang geen ‘kapitalistisch’ systeem meer hebben, maar sluipenderwijs zijn beland in een ‘groene’ totalitaire planeconomie. De jacht op de ‘rijken’ is volop gaande, bezit is verdacht en wordt zo zwaar belast dat mensen Nederland verlaten, ondernemers wordt het ondernemen onmogelijk gemaakt, boeren worden onteigend en vissers moeten hun boten laten slopen. Werken loont nauwelijks en geld verdienen mag niet meer. En iedereen stikt in onze veel te grote overheid, die werkelijk alles wil regelen, tot en met je menu. Hoezo kapitalistisch? Kapitaal in elke vorm wordt al jarenlang afgebroken.” Aldus Van Hees. Nu kan het aan mij liggen, maar ik heb de indruk dat er van enige economische planning, laat staan, groene, geen sprake is. Maatregelen die ‘het groene’ bevorderen zijn de laatsten die worden genomen en de eersten die sneuvelen. Zo heeft de Amerikaanse president Trump alles wat naar ‘groen’ riekt in de prullenbak geworpen en zet hij vol in op fossiel. Zo vol dat hij er presidenten van landen voor afzet en oorlogen voor voert en pleit Euro-commissaris Hoekstra niet voor maatregelen om de opwarming van de aarde tegen te gaan maar voor maatregelen om met die warmte om te gaan.

Ik heb de indruk dat die ‘jacht op de rijken’ zo succesvol is dat hun rijkdom ieder jaar sneller groeit dan economie. Die ‘jacht’ is zo succesvol dat de vertegenwoordigers van de rijken de ‘praattafels’ op tv domineren. Domineren in de persoon van VVD Kamerleden die orakelen over hardwerkende Nederlanders , kapitaalvlucht en economische groei. Economische groei die vooral ten goede komt aan die rijken, omdat hun vermogen sneller groeit dan de economie. Die ‘jacht ‘is zo succesvol dat het pleidooi van de rijken om hun rijkdom bij het heffen van belastingen te ontzien zo succesvol dat ‘arme sloebers’ ook vinden dat je die ‘hardwerkende mensen’ moet ontzien. Dit terwijl die arme sloebers vervolgens de rekening moeten betalen. Hoe zei Joseph Stiglitz het ook al weer: “The fact that the 1 percent has so succesfully shaped public perception testifies to the malleability of beliefs.”¹ heb de indruk dat kapitaal niet wordt afgebroken maar zich vooral verzamelt bij een zeer klein clubje mensen. Een clubje dat nog kleiner is dan de 1 procent van Stiglitz.

Ik heb de indruk dat ondernemen nog steeds loont want de trendrapporten van de Kamer van koophandel laten zien dat er meer mensen als ondernemer beginnen dan dat er stoppen. Dat boeren stoppen en soms worden onteigend, is niets nieuws. Veel boeren stoppen omdat ze geen opvolger hebben of omdat hun bedrijfsvoering door de immer toenemende schaalvergroting niet meer rendabel te maken is. Een proces dat al sinds de jaren vijftig aan de gang is. En ja, er worden ook boeren onteigend, maar dat is niets nieuws.

“Diederik Samsom, ja, die van de Green Deal, had het vorig jaar nog over nationalisatie van grond en mensen desnoods onteigenen, helemaal in de communistische lijn.” Aldus Van Hees. Zou Van Hees weten dat onteigening niet iets typisch communistisch is? Sterker nog dat onteigening: “een transformatieve techniek (is) die staten kon opbouwen, economische systemen reorganiseren, bestaande markten liberaliseren, nieuwe markten creëren, rijkdommen vergaren en gebieden ontwikkelen,” als Nicholas Mulder, kortom: “een bron van economische dynamiek.”¹ Gebouwd op de onteigening van kerkelijke gronden, de onteigening van gemeenschappelijke gronden. Onteigening is veel ouder dan het communisme. Er werd al onteigend voordat er communistische landen waren. Sterker nog, zo laat Mulder in zijn boek Macht en Eigendom zien, het meest onteigend werd er in landen die niet communistisch waren. Zou Van Hees weten dat de geschiedenis laat zien dat onteigening vooral de onteigenden geen windeieren legt? Dit omdat de compensatie meestal groter is dan de schade en de compensatie ervoor zorgt dat vastkapitaal vlottend wordt en weer op zoek gaat naar nieuw rendement. En even voor Van Hees Mulder constateert dat argumenten voor privatisering dezelfde zijn die voor onteigening en nationalisering worden gebruikt. Dus met dezelfde redenering kun je alle kanten op.

Globalisme is communisme 2.0, zo betoogt Van Hees. Twee ideologieën die een ideale wereld schetsen en iedereen die er anders over denkt, onderdrukken.”Een communistische samenleving elimineert het individu, want er is slechts ruimte voor het collectief onder staatsdwang. … . Neem nu het globalisme. De leidraad is ook hier een ideaal, namelijk een grenzeloze wereld waarin alle volken zich vermengen, armoede niet meer bestaat en de planeet wordt gered van de opwarming door de mens. Deel je dat ideaal niet, dan lijd je ook aan een vals bewustzijn en word je voor klimaatontkenner, xenofoob, nationalist, islamofoob, transfoob, fascist of racist uitgemaakt en krijg je nergens een poot aan de grond.” Globalisering is geen ideologie van een ‘grenzeloze wereld van zich vermengende volkeren zonder armoede’. Dat is een stropop die Van Hees in haar betoog goed uitkomt. Het is een ideologie, als je in dit geval van een ideoligie mag spreken, van kapitaal dat zonder belemmeringen over de wereld reist op zoek naar de plek met het hoogste rendement. Globalisme is een ‘uitvinding’ van het kapitaal. Een van de manieren waarop kapitaal, en vooral de eigenaren van kapitaal, zich proberen in te dekken tegen onteigening door de staat (nationalisatie) is door het te globaliseren, door het te verdelen over verschillende landen van de wereld. De Eerste Wereldoorlog leidde tot grote onteigeningen van kapitaal. De geallieerde landen onteigenden bezittingen van de As-mogendheden en omgekeerd. Om dit te voorkomen, werd kapitaal ‘geglobaliseerd’. Bedrijven brachten buitenlandse bezittingen onder in landen die we nu belastingparadijzen noemen. Landen met een geringe kans op deelname aan een oorlog. Als globalisering communisme is dan is kapitalisme communisme. Of geldt in een samenleving waar de werkelijkheid relatief is dat onwetendheid een kracht is? Er is immers geen kennis die je belemmert bij het debiteren van onzin.

1Joseph Stiglitz, The Price of Inequality, pagina 146; Vertaald: Het feit dat de 1 procent er zo goed in is geslaagd de publieke opinie te beïnvloeden, toont aan hoe beïnvloedbaar overtuigingen zijn.

2 Nicholas Mulder, Macht en Eigendom. Een mondiale geschiedenis van onteigening, pagina 19

On 5 november 2026 door Ballonnendoorprikkerineconomie, filosofie, geschiedenis, modeldenken, neoliberalisme, politiek, rechtvaardigheidEen reactie plaatsen

Alleen samen zijn we vrij

“Of denk aan mensen die zich onveilig en geïntimideerd voelen door pro-Palestijnse demonstraties. Demonstreren hoort bij een vrije samenleving. Dat staat voor mij buiten kijf. Maar het gaat wringen wanneer mensen alleen hun eigen vrijheid opeisen en daarbij iedere verantwoordelijkheid voor de vrijheid van anderen achter zich laten, precies dat zagen we onlangs in Amsterdam.” Die woorden sprak Christen-Unie voorvrouw Mirjam Bikker in haar Ronny Naftaniel-lezing. Dat is nogal een bewering. De joodse gemeenschap is de groep waarvan de vrijheid in gevaar is, aldus Bikker. Die voelt zich onveilig. En dat gevaar komt van ‘pro-Palestijnse demonstranten en mensen die met Hamas-vlaggen zwaaien.

*gele lijn in Gaza. Bron:mondoweiss.net*

Bikker liet die woorden volgen door: “Als vrijheid alleen nog maar betekent dat ik mijn gang kan gaan, zolang de ander daar niet direct en zichtbaar schade aan ondervindt, dan is dat uiteindelijk een armzalig vrijheidsideaal. Waar de grootste schreeuwer wint en de samenleving aan het einde gepolariseerd en verkruimelt tegenover elkaar staat. Met als eerste slachtoffer de Joodse gemeenschap, maar vervolgens iedere andere minderheid. Dat is niet het Nederland waar ik in geloof.” Om vervolgens uit te komen bij de filosoof Isaiah Berlin en diens twee opvattingen over vrijheid. En haalt ze er nog wat theologen en bijbelpassages bij. Volgens Bikker is ons aller vrijheid in gevaar als de vrijheid van een persoon of groep in gevaar is. Ze sluit af met de woorden:“ Alleen samen ben je vrij.” En daar kan ik me helemaal in vinden. Ons aller vrijheid is in gevaar als aan de vrijheid van een groep of individu wordt getornd.

U verwijt pro-Palestijnse demonstranten en zwaaiers met de Hamas vlag dat ze ‘alleen hun eigen vrijheid opeisen en iedere verantwoordelijkheid voor de vrijheid van anderen achter zich laten’. Dat is nogal een verwijt. Maar helaas wordt dat verwijt als een feit geponeerd en niet onderbouwd. Geldt dat verwijt dan niet ook voor pro-Israël demonstranten en gezwaai met de Israëlische vlaggen? Dat zou voor de Palestijnse Nederlander ook zomaar eens tot onveilig en geïntimideerd voelen kunnen leiden. Om voor mezelf te spreken, ik voel onveiligheid en intimidatie bij veelal in het zwart geklede demonstranten met dubieuze symbolen en Prinsenvlaggen die ‘wij zijn het volk’ roepen. Dan maar niet meer demonstreren of met vlaggen zwaaien? Dat is niet de oplossing zoals Bikker aangeeft immers: “Demonstreren hoort bij een vrije samenleving.” Net zoals ongemakkelijke gevoelens van anderen bij dat demonstreren en gezwaai met vlaggen hoort. Een samenleving zonder ongemak bestaat niet. Vrijheid is per definitie ongemakkelijk omdat mijn vrijheid met die van jou schuurt. Sterker, een samenleving waar vrijheden niet schuren is een onvrije samenleving.

Maar beste mevrouw Bikker, als u zich echt zorgen maakt om de vrijheid en de veiligheid van joodse Nederlanders, dan moet u verder kijken dan de pro-Palestijnse demonstranten en het zwaaien met Hamas vlaggen. Dan moet u zich eens verdiepen in de manier waarop het begrip antisemitisme door Israël en de Israëlische regering wordt ingevuld en in Nederland wordt versterkt door het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI). De club waarvan de naamgever van uw lezing jarenlang de voorzitter was. U schrijft terecht dat: “Joodse Nederlanders ook niet verantwoordelijk voor de keuzes van de Israëlische regering,” te houden zijn. Door, zoals de Israëlische regering doet, op alle kritiek op haar handelen het label antisemitisch te plakken, maakt zij geen onderscheid tussen joods en de Israëlische regering. Door dit, zoals het CIDI doet na te volgen, iets waar u zich in deze lezing ook schuldig aan maakt, draagt u juist bij aan datgene wat u niet wilt en dat is dat joden om verantwoording wordt gevraagd voor de daden van Israël.

Die honderdduizenden mensen die in 2025 tot drie keer toe een rode lijn trokken en dat binnenkort weer doen, deden en doen dat (de overgrote meerderheid tenminste) niet omdat ze joden haten en antisemitisch zijn zoals u impliciet lijkt te zeggen. Nee, die deden en doen dat omdat Israël zich barbaars gedraagt. Gedrag dat is te vergelijken met de manier waarop de Duitse Nationaalsocialisten zich in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw gedroegen. Die deden en doen dat vooral omdat de Nederlandse regering haar plicht verzaakt en Israël niet straft voor haar barbaarse optreden. Ze deden en doen dat om u als Kamerlid in beweging te krijgen en zich in te gaan zetten voor mensen van wie veel meer dan alleen de vrijheid wordt bedreigd. Van wie de eigen cultuur en het voortbestaan wordt bedreigd. Voor mensen die door Israël als, om een beladen term te gebruiken, Untermenschen worden behandeld. Die mensen dat zijn de Palestijnen die in de Gaza-strook en op de Westoever wonen. Dat zijn de mensen die direct worden bedreigd. Dat zijn de mensen waar onze sympathie, aandacht en steun naar toe zou moeten gaan. Want, zoals u terecht schrijft: “Wie zich niet bekommert om de vrijheid van de ander, (…) houdt niet werkelijk van vrijheid. Wie wegkijkt wanneer een ander wordt bedreigd, werkt uiteindelijk mee aan onvrijheid.” immers om u aan te halen: “Alleen samen zijn we vrij.” En bij dat samen mevrouw Bikker, horen ook de Palestijnen. Bij het mijne tenminste wel.

On 29 oktober 2026 door Ballonnendoorprikkerinangst, democratie, filosofie, geschiedenis, politiek, vrijheid1 reactie

J’accuse…!

Brief aan de heer R. Jetten, minister-president van Nederland. J’ accuse…! Zo begon een open brief van de Franse schrijver Emile Zola in de krant L’Aurore van 13 januari 1898. Zola richtte zijn brief aan Félix Faure, de toenmalige president van de derde Franse republiek. Met deze woorden begint deze open brief aan u. Zola sprak in zijn brief zijn verontwaardiging uit over de manier waarop kapitein Alfred Dreyfus onterecht werd beschuldig van en veroordeeld voor spionage voor Duitsland. De beschuldiging en veroordeling van de jood Dreyfus waren een gevolg van antisemitisme. “Er is niets meer aan te doen, Frankrijk draagt nu voor altijd deze vuiligheid, de geschiedenis zal schrijven dat het onder uw presidentschap was dat een dergelijk maatschappelijk misdrijf bedreven kon worden,” aldus Zola in zijn brief. Aan hetgeen ik onder uw aandacht wil brengen daarentegen, is nog wel wat te doen. U kunt nog wel iets doen aan de schandvlek die uw blazoen aan het bevuilen is. Snel handelen kan ervoor zorgen dat die schandvlek niet aan uw blazoen hecht. Welke schandvlek? De schandvlek van het handelen of beter gezegd het gebrek aan handelen van de Nederlandse staat met betrekking tot het beschermen van de Palestijnse bevolking tegen de Israëlische regering.

*Zola’s open brief aan Faure. Bron: Wikipedia*

Ik gebruik de woorden van Zola, j’accuse …! , ‘ik beschuldig’ om mijn brief aan u, de eerste vertegenwoordiger van de Nederlandse, regering te openen. Ik beschuldig de Nederlandse regering van:

Als eerste het niet veroordelen van en optreden tegen oorlogsmisdaden begaan door Israël. Want:

– zoals u weet, of behoort te weten, is het collectief straffen van mensen voor de daden van enkelen in een oorlog, een oorlogsmisdaad. Artikel 33 van het Verdrag van Genève betreffende de bescherming van burgers in oorlogstijd, stelt dat een beschermd persoon niet mag worden bestraft voor een vergrijp dat de persoon niet heeft begaan. Meer dan 2.200 mensen uit hun huizen zetten en hun huizen vernietigen als vergelding voor de dood van twee Israëlische soldaten alleen maar omdat de schutter uit hun wijk afkomstig is, is mensen straffen voor een daad die ze niet hebben gepleegd. Palestijnen in de door Israël bezette gebieden zijn, op grond van het vierde artikel van hetzelfde verdrag, beschermde personen. Dat is een vorm van collectief straffen die het al genoemde artikel 33 verbiedt. De Israëlische regering begaat hiermee een oorlogsmisdaad en dit is niet de eerste keer. Begin 2025 deed de Israëlische regering precies hetzelfde in Jenin. En ook de acties van Israël in Gaza vertonen veel kenmerken van collectief straffen;

– zoals u weet, of behoort te weten, stelt Artikel 3 van hetzelfde verdrag dat: “Personen die niet rechtstreeks aan de vijandelijkheden deelnemen, met inbegrip van personeel van strijdkrachten dat de wapens heeft nedergelegd, en zij die buiten gevecht zijn gesteld door ziekte, verwonding, gevangenschap of enige andere oorzaak, onder alle omstandigheden menslievend (moeten) worden behandeld.” Het massaal samendrijven van dergelijke personen in kampen en hen daar maar mondjesmaat van voedsel, water en medische verzorging voorzien kan ik niet ‘menswaardig behandelen’ noemen;

– zoals u weet, of behoort te weten, moeten: “De gewonden en zieken, evenals de gebrekkigen en de zwangere vrouwen, in het bijzonder worden beschermd en ontzien,” zo stelt artikel 16 van hetzelfde verdrag. Het bombarderen van ziekenhuizen lijkt mij niet bij te dragen aan het beschermen van gewonden, zieken en gebrekkigen. Sterker, artikel 18 stelt dat: “Burgerziekeninrichtingen, ingericht voor de verzorging van de gewonden, zieken, gebrekkigen en kraamvrouwen, onder geen omstandigheid het doelwit van aanvallen (mogen) zijn, doch moeten te allen tijde worden ontzien en beschermd door de Partijen bij het conflict.” Ook moeten (artikel 21): “Transporten van gewonde en zieke burgers, van gebrekkigen en kraamvrouwen, uitgevoerd te land door konvooien van voertuigen,” net zoals de genoemde ziekenhuizen worden ontzien en beschermd. Het beschieten en bombarderen van ambulances is een flagrante schending hiervan.

Wat buiten kijf staat is het recht van een bezet volk of leden ervan om zich tegen de bezetting te verzetten. En ja, bij dat verzetten mag geweld worden gebruikt maar wel binnen de regels van het oorlogsrecht en die overtrad Hamas op 7 oktober 2023. Het overtrad die regels niet door de actie op Israëlisch grond gebied te laten plaatsvinden. Het overtrad die regels door willekeurig mensen (waaronder kinderen) te mishandelen en doden en door vrouwen te verkrachten. Die daden moeten scherp worden veroordeeld. Het recht op zelfverdediging waar Israël en haar sympathisanten zich op beroepen geeft het land geen vrijbrief om het oorlogsrecht en de mensenrechten te schenden, zich van terreur te bedienen en genocidaal op te treden. Net zoals het recht op verzet van de Palestijnen hen niet het recht geeft om het oorlogsrecht te schenden. Dergelijke overtredingen van het oorlogsrecht kunnen en mogen niet onbestraft blijven.

Als tweede het niet veroordelen van en optreden tegen Israël vanwege genocidaal handelen. Van genocide is sprake zo is vastgelegd in artikel II van het Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide als er sprake is van: “een van de volgende handelingen, gepleegd met de bedoeling om een nationale, ethnische, godsdienstige groep, dan wel een groep, behorende tot een bepaald ras, geheel of gedeeltelijk als zodanig te vernietigen: a. het doden van leden van de groep; b. het toebrengen van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel aan leden van de groep; c. het opzettelijk aan de groep opleggen van levensvoorwaarden die gericht zijn op haar gehele of gedeeltelijke lichamelijke vernietiging; d. het nemen van maatregelen, bedoeld om geboorten binnen de groep te voorkomen; e. het gewelddadig overbrengen van kinderen van de groep naar een andere groep.” Niet te ontkennen valt dat Israël Palestijnen doodt, ze ernstig lichamelijk en geestelijk letsel toebrengt en hen levensvoorwaarden oplegt die tot gehele of gedeeltelijke lichamelijke vernietiging leiden. Tegenwerpen dat het aan ‘de rechter is’ om hierover te oordelen ontslaat iemand niet van de plicht om zich uit te spreken over het genocidale karakter van het handelen van Israël af te keuren en passende maatregelen te nemen tegen de dader. Want zelfs als de rechter mocht bepalen dat er geen sprake is van genocide dan nog is het optreden van Israël een schending van het oorlogsrecht en de mensenrechten.

En daarmee als derde het niet veroordelen van en optreden tegen de schending van de mensenrechten door Israël. Zo schendt Israël het recht op leven, vrijheid en de onschendbaarheid (artikel 1 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens). Maakt Israël zich schuldig aan foltering en wrede, onmenselijke en interende behandeling en bestraffing. Denk hierbij onder andere aan de collectieve bestraffing. Onthoudt Israël de bewoners van de bezette gebieden erkenning als persoon voor de wet (artikel 6). Zijn zij niet gelijk voor de wet en hebben zij geen aanspraak op gelijke bescherming (artikel 7). Worden Palestijnen onderworpen aan willekeurige arrestatie, detentie en verbanning (artikel 9). Wordt hen een eerlijke en openbare behandeling voor een onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke instantie ontzegt (artikel 10). Worden zij voor schuldig gehouden zonder dat hun schuld wordt bewezen (artikel 11). Worden zij onderworpen aan willekeurige inmenging in hun persoonlijke aangelegenheden (artikel 12). Wordt aan hen het recht onthouden om zich vrijelijk te verplaatsen en om hun land te verlaten of er terug te keren (artikel 13). Wordt hen het recht op een nationaliteit onthouden (artikel 15). Worden zij in strijd met artikel 17 willekeurig van hun eigendommen beroofd. Om enkele van de mensenrechten te noemen die de Israëlische regering schendt in haar optreden in de bezette gebieden

Ik beschuldig de Nederlandse regering van het niet veroordelen van dit handelen en er niet tegen optreden. Optreden door economische, diplomatieke en militaire maatregelen te nemen tegen Israël. Maatregelen in overeenstemming met de ernst van de overtredingen en die zijn ernstig.

Ik beschuldig de Nederlandse regering van nalatigheid en plichtsverzuim. Nalatigheid en plichtsverzuim omdat de Nederlandse Grondwet in artikel 90 stelt dat de regering de ontwikkeling van de internationale rechtsorde bevordert. Bevorderen, ‘de werking of ontwikkeling van iets begunstigen, in de hand werken’ aldus de Van Dale. Het minste wat een regering kan doen is zich uitspreken tegen schending van de internationale rechtsorde. Het handelen van Israël een flagrante schending van die internationale rechtsorde. Iets meer dan uitspreken is het nemen van maatregelen tegen de schender. Door niets te doen tegen het optreden van Israël laat de Nederlandse regering die internationale rechtsorde aan haar lot over. Een rechtsorde is alleen een orde als ze wordt gehandhaafd en als overtreders worden aangesproken en gestraft voor hun overtreding. Als ze voor iedereen geldt en iedereen op overtreding ervan wordt aangesproken, niet alleen voor onwelgevallige landen.

“En ik roep tot u, mijnheer de President, deze waarheid, met al mijn opstandige kracht van een eerlijk man,” schreef Zola aan Faure en dat doe ik met deze brief aan u, minister-president. De zin die hij erop liet volgen (“ Voor uw eer ben ik ervan overtuigd dat gij er niet van weet” ) kan ik er niet aan toevoegen omdat u in uw eerdere hoedanigheid meeliep en een rode lijn trok tegen de passieve en daardoor medeplichtige houding van de regering van uw voorganger Schoof. U bent ervan op de hoogte . Maar u kunt uw blazoen nog beschermen tegen ernstige aantasting door nu te doen waar u in 2025 voor demonstreerde, namelijk door u namens de Nederlandse regering uitspreken tegen de voortdurende schending van de rechten van Palestijnen. Door de medeplichtigheid te beëindigen en de overtreder, Israël te straffen voor haar overtreding. Straffen door alle handelscontacten te beëindigen en de diplomatieke betrekkingen met het land op het laagste pitje te zetten en de ambassadeur uit te zetten.

Afsluitend en Zola parafraserend: het is mijn plicht me op deze manier uit te spreken. Ik wil niet medeplichtig zijn. Mijn nachten zouden verstoord worden door de geest van de onschuldigen die daarginds moeten boeten, onder de vreselijkste aller martelingen.

On 26 oktober 202628 oktober 2026 door Ballonnendoorprikkerindemocratie, filosofie, geschiedenis, politiek, rechtvaardigheid2 reacties

Et rüsch noh Kristallnaach

“Enn der Ruhe vüürm Sturm, wat ess dat? Janz klammheimlich verlööß wer die Stadt, Honratioren inkognito. Hasten vorbei, Offiziell sinn die nit jähn dobei, Wenn die Volksseele, allzeit bereit, Richtung Siedepunkt wütet un schreit: “Heil Halali“, un jrenzenlos geil. Noh Vergeltung brüllt, zitternd vüür Neid, Enn der Kristallnaach.”¹ Een stukje uit de bekendste song Kristallnaach van de Keulse Rockband BAP. De song kwam uit in 1982. Ik moest hieraan denken naar aanleiding van de gebeurtenissen op de bezette Westoever.²

De joodse synagoge in de Fasanenstrasse in Berlijn na de Kristalnacht. Bron: Wikipedia

Kristallnacht verwijst naar de pogrom op joden op 9 op 10 november 1938 in Nazi-Duitsland. Al vanaf het aan de macht komen van Hitler werden joden in het verdomhoekje gezet. Ze mochten geen officiële functie meer bekleden en met de Wetten van Nürnberg verloren ze hun burgerrechten. Vele joden ontvluchtten Duitsland. Onder hen de familie Grynszpan die naar Parijs was gevlucht. Toen zoon Herschel daar hoorde over de erbarmelijke omstandigheden waarin het achtergebleven deel van zijn familie verkeerde, ondernam hij actie. Hij glipte de Duitse ambassade in Parijs binnen en opende het vuur. Vijf kogels schoot hij af op de Duitse diplomaat Ernst vom Rath. Vom Rath overleed twee dagen later aan zijn verwondingen. Goebbels greep dit aan om het gehele jodendom tot dader te bestempelen en die daad, zo betoogde Goebbels mocht niet onbestraft blijven. De Sturmabteiling (SA), de volkse knokploeg van de NSDAP kreeg instructies van Goebbels om deze actie in gang te zetten. Synagogen, winkels, bedrijven en huizen van joden werden bestormd en veel ervan gingen in vlammen op en honderden joden werden gedood. De politie en de partijpolitie van de NSDAP, de Schutzstaffel (SS) stond erbij een keek erna en mocht alleen ingrijpen als bezit van Duitsers in gevaar kwam. Ook moesten zij zich voorbereiden op de arrestatie van duizenden joden. Na de orgie van geweld werd de joodse gemeenschap als schuldige aangewezen. Die moest een miljard Reichsmark als schade vergoeding betalen omdat ze vijandig zouden staan ten opzicht van het Duitse volk, voor de moord op Vom Rath en het uitlokken van geweld.

BAP tekstschrijver Wolfgang Niedecken gebruikt de Kristallnacht om de aandacht te vestigen op gebeurtenissen in het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw. Hij ziet in die periode dezelfde maatschappelijke omstandigheden en psychologische processen als in de jaren dertig van de vorige eeuw. Welke processen? “Doch die alles, wat anders ess, stührt, Die mem Strom schwemme, wie’t sich jehührt, Für die Schwule Verbrecher sinn, Ausländer Aussatz sinn.”³ Om de woorden van Niedecken te gebruiken. Je zou er het huidige Nederland in kunnen herkennen.

Terug naar de bezette gebieden. Politici zoals die van de in 1974 door Meir Kahane opgerichte Kach partij willen Arabieren verdrijven uit Israël en Israël is voor hen groot Israël dat omvat de bezette gebieden en daarnaast nog grote delen van Libanon, Syrië, Jordanië en Egypte. Ze willen ‘Lebensraum’ voor hun zionistische natte droom. Politici die de het stelen van Palestijns land en het verdrijven van de er wonende mensen door kolonisten vergoelijken en toejuichen, die de daders de hand boven het hoofd houden. Politici die nu, in de persoon van onder andere Ben-Gvir en Smotirch in de Israëlische regering zitten. ‘Kolonisten’ die de rol vervullen die de SA in 1938 vervulde. Politici die de rol vervullen die Goebbels in nazi-Duitsland vervulde. Het Israëlische leger, de heersende macht, vervult de rol van de Schutzstaffel en de politie: Palestijnen arresteren en alleen ingrijpen en daders oppakken als een Amerikaanse journalist, Franse burgemeester of een westerse diplomaat het slachtoffer wordt van het redeloze geweld.

Op de Westoever is een Kristallnacht in slow motion gaande. In slow motion maar in steeds verhevigde mate. De Gazastrook ligt een paar slagen voor. Daar wordt ‘Lebensraum’ gecreëerd door de Gazanen samen te drijven op een steeds kleiner gebied in kampen te concentreren en deels te ‘vernietigen’. Een stap die de genoemde politici ook op de Westoever graag zouden zetten. Om de analogie af te maken. De Amerikaans president Trump vervult met verve de rol van de Britse Premier Chamberlain en ‘sanctioneert’ het door een prachtig vastgoedplan te maken voor de nieuw gecreëerde ‘Lebensraum’.

En wat doet de Nederlandse regering? Die slaapwandelt verder en komt niet verder dan het verbieden van de import van producten uit de door Israël bezette gebieden en presenteert dat als een hele stap. Zelf het naar hier halen van zwaar gewonde of zieke Palestijnse kinderen gaat al te ver. Net als haar voorgangers in de jaren dertig steeds strikter werden met het toelaten van joodse vluchtelingen uit Duitsland. Een striktheid die in 1938 leidde tot het sluiten van de grenzen. Na die Kristallnacht streek verantwoordelijk minister Goseling over zijn hart: er mochten 7.000 joodse vluchtelingen naar Nederland komen, maar …. Die moesten wel in een kamp worden opgevangen en omdat het de Nederlandse regering geen cent mocht kosten, moest de joodse gemeenschap in Nederland de kosten van die opvang betalen. Dat kamp kwam, nadat een eerdere mogelijke locatie het Elspeterveld op de Veluwe afviel omdat koningin Wilhelmina er bezwaar tegen maakte. Het lag ‘te dicht bij de achtertuin van haar buitenverblijf’, uiteindelijk in Westerbork. Het kamp dat een paar jaar later, oh ironie, werd gebruikt als doorgangskamp voor joden op weg naar de gaskamers. Een kamp dat na de oorlog werd gebruikt om NSB-ers gevangen te zetten en dat later werd ‘omgedoopt’ tot ‘woonoord Schattenberg’ voor gedemobiliseerde Molukse KNIL militairen. De laatsten van hen verlieten het ‘woonoord’ in 1971.

Volgens Marx herhaalt de geschiedenis zich, eerst als tragedie daarna als klucht. Hij zat ernaast. De geschiedenis herhaalt zich alleen valt er niets te lachen. De tragedie wordt steeds tragischer.

1Vertaald: In de rust voor de storm, wat is dat? Helemaal heimelijk verlaat iemand de stad, Notabelen incognito haasten voorbij Officieel zijn ze daar niet bij. Als de volksziel, altijd bereid, richting kookpunt woedt en schreeuwt: Heil, Halali en grenzeloos geil naar wraak brult Trillend van jaloezie In de Kristallnacht.

2Luister hier naar Kristallnaach: https://www.youtube.com/watch?v=Bz9eZnGlWFU of hier voor een recente liver versie https://www.youtube.com/watch?v=b6jVRUDys_s

3 Vertaald: Die alles wat anders is stoort, die met de stroom meezwemt zoals het hoort. Voor wie homoseksuelen criminelen zijn, buitenlanders uitwerpselen zijn

On 22 oktober 2026 door Ballonnendoorprikkerincultuur, filosofie, geschiedenis, politiekEen reactie plaatsen

Stefan Tax: de omgekeerde Robin Hood

Wat hebben Russel Crowe, Richard Geere en Kevin Costner gemeen? Alle drie hebben ze ooit de rol van Robin Hood gespeeld. De oude Engelse volksheld uit Sherwood Forrest die het leven van de sheriff van Nottingham verstierde omdat hij van de rijken stal en de opbrengst aan de armen gaf. Deze drie zijn trouwens niet de enigen die de rol van Robin hebben gespeeld. Van de drie betreffende films is die met Costner mijn favoriete. Niet vanwege Costner maar door de rol van Azeem, een mysterieuze Oosterling gespeeld door Morgan Freeman. Ik moest denken aan Robin Hood bij het lezen van een artikel van Stefan Tax in De Telegraaf dat ik op LinkedIn tegenkwam. “Schaf Box 3 af, en de erfbelasting ook!”stond er boven het artikel.

Stefan Tax is, zo is te lezen, lobbyist familiebedrijven en zoon van Quote 500 lid Ben Tax, de eigenaar van zaadveredelingsbedrijf Rijk Zwaan. Dit even ter introductie. Dan de inhoud van het artikel. Tax pleit voor het afschaffen van belastingheffing op vermogen, beleggingen en erfenissen. Maar dan ontstaat er, zo constateert Tax een dekkingsprobleem. “Het antwoord zou een veel zuinigere overheid moeten zijn. Het is natuurlijk een bloody shame als de overheid niet eens in staat blijkt voldoende te bezuinigen om deze belastingen af te schaffen.” maar als er dan toch iets belast moet worden, dan heeft Tax de kip met het gouden ei gevonden: “Mijn voorstel is simpel: hef jaarlijks een half procent over het vermogen van pensioenfondsen. Dat is voldoende om Box 3 en de erfbelasting volledig af te schaffen.” Dat is ook nog eens makkelijk uitvoerbaar: “Voor deze pensioenheffing heb je geen duizenden ambtenaren nodig. Een halve is al genoeg.”

Aan Robin Hood dus, maar dan wel een omgekeerde want wat stelt Tax hier voor? Hij wil het belasten van rendement uit vermogen en beleggingen afschaffen. Het rendement dat zijn vader maakt op zijn geschatte vermogen van € 275 miljoen kan dan gewoon in de zakken van zijn vader verdwijnen. En omdat hij ook de erfbelasting wil afschaffen verdwijnt het dan op termijn voor een deel in zijn zakken. Dit geheel en al zonder dat er ook maar een cent belasting over hoeft te worden betaald. Leuk voor zijn vader en voor hemzelf.

Voor wat betreft die erfbelasting even wat cijfers. Het gemiddelde vermogen van het gemiddelde Nederlandse huishouden inclusief eigen woning bedroeg in 2024 € 333.500. Dit was vrij ongelijk verdeeld want de mediaan van vermogen, het vermogen waarbij er precies evenveel mensen meer als minder vermogen hadden bedroeg in hetzelfde jaar € 135.500. De rijkste 10% van de huishoudens bezaten in totaal 42% van het totale vermogen. Het totale vermogen van de onderste 40% van de huishoudens was bij elkaar niet veel meer dan € 0.¹ Wat betaal je nu aan erfbelasting als je enig kind bent van het gemiddelde huishouden. Over de eerste € 26.239 van je erfenis betaal je geen belasting². Over de eerste € 158.669 euro van de rest betaal je 10%, dus € 15.867. Over de laatste € 148.592 betaal je 20% belasting, dus € 29.718. In totaal betaal je dan € 45.585 aan belastingen. Wat betekent dat je € 287.915 op je rekening kunt bijschrijven. Geld waarvoor je niets noemenswaardig hebt hoeven doen. Heb je een broer of zus dan betaal je over de € 166.750 die je erft € 12.051 en je broer of zus betaalt eenzelfde bedrag³. Als Tax die € 275 miljoen van zijn vader erft dan moet hij bijna € 55 miljoen aan belasting betalen. Een flink bedrag maar daarvoor mag hij wel € 220 miljoen op zijn rekening bijschrijven. Maar omdat het gros van de Nederlanders veel minder dan gemiddeld erft waarvan 40% niets tot bijna niets, hoeven die zich geen zorgen te maken over een forse aanslag. Erf je van de gelukkige Nederlander die op die mediaan zit, dan betaal je € 10.900 belastingen en kun je € 124.600 op je rekening bijschrijven. Van afschaffing van de erfbelasting profiteren vooral de rijken. Die hebben immers iets te vererven.

Iets soortgelijks geldt voor box 3. Uit allerlei berichten en vooral de reacties erop blijkt dat het gros van de mensen niet weet wat box 3 inhoudt. Dat is niet erg want het gros betaalt ook geen belastingen in box 3. Want als we het eigen woningbezit van het vermogen afhalen, dat telt namelijk niet mee bij het berekenen van het totaal vermogen waarover belasting moet worden betaald in box 3, dan daalt het gemiddelde vermogen naar € 167.200 en het mediane naar € 23.000. Alleen als je vermogen in box 3 hoger is dan € 59.357 en als je een fiscale partner hebt hoger dan € 118.714 moet je belasting betalen in box 3.⁴ Veel meer dan de helft van de Nederlanders betaalt daarom geen belasting in box 3. Ook van het afschaffen van deze belasting profiteren vooral de rijken en vermogenden. Precies de mensen die zich uitgebreid in de discussie hieromtrent melden, mensen zoals Stefan Tax. Daarbij spreken ze steeds over ‘de gewone man’, ‘de kleine man’ of nog vaker over de ‘hardwerkende Nederlander’ en zo lijken ze op te komen voor de belangen van ons allemaal. Ze maken zich echter druk om iets wat maar een klein deel van de Nederlanders raakt en wel precies die Nederlanders die het kunnen hebben. Ook van het afschaffen van box 3 profiteren de rijken.

Laten we nu eens kijken naar de manier waarop Tax dit wil betalen: 0,5% belasting op het vermogen van pensioenfondsen. Dat kan, zoals Tax terecht betoogt met een halve fte aan personeel worden geïnd. Al moet je je afvragen of het wenselijk is dat alle kennis van de heffing bij slecht één persoon zit. Dan belangrijker, van wie is het geld dat in die pensioenfondsen zit? Het bedrag in die fondsen is van de werknemers die volgens de wet verplicht via zo’n fonds moeten reserveren voor hun oude dag. De premie die hiervoor wordt betaald is ‘uitgesteld loon’. Loon dat nu opzij wordt gezet om het je een later moment, na je pensioen, uit te betalen. Over dat uitgestelde loon wordt bij het storten in het fonds geen inkomstenbelasting betaald. Die moet jij gaan betalen als het na je pensioen aan jou wordt uitbetaald. Het geld in die fondsen is dus van de werknemers van al die bedrijven die deelnemen aan die fondsen. Die moeten verplicht deelnemen. Het ingelegde geld wordt belegd om de inflatie te compenseren en liefst nog iets meer. Dat is nodig om je na je pensioen een redelijk bedrag te kunnen uitbetalen.

Tax’ idee om daar ieder jaar 0,5% van af te romen ter compensatie voor de afschaffing van box3 en de erfbelasting, betekent dat de fondsen structureel minstens 0,5% meer rendement moeten maken om de pensioengerechtigden eenzelfde pensioen te kunnen uitbetalen. Lukt dat niet, dan gaat dat ten kosten van het pensioen van alle deelnemers aan het fonds. Dat wordt dan lager. In Nederland zijn er 6.827.430 actieve deelnemers aan een fonds. Dat zijn mensen die premie betalen. Daarnaast ontvangen 4.120.399 mensen een uitkering uit een fonds. Dat zijn 11 miljoen mensen van de in totaal ruim 14.700.000 miljoen Nederlanders ouder dan 18 jaar. Die 11 miljoen betreft zeker de mensen met geen of een klein vermogen.⁵

Tax wil dus de verplichte belegging van de loontrekkers belasten om te regelen dat over de vrijwillige beleggingen en erfenissen van vooral de rijken geen belasting betaald hoeft te worden. Een echte omgekeerde Robin Hood. Eentje die steelt van de armen en geeft aan de rijken.

1Zie hiervoor: https://dashboards.cbs.nl/v5/vermogen/

2Hier is vrijgestelde bedrag te vinden:https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/erfbelasting/content/vrijstelling-erfbelasting

3Hier zijn de percentages te vinden: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/erfbelasting/content/tarieven-erfbelasting

4Hier informatie over het heffingsvrije vermogen:https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/heffingsvrij-vermogen

5 Hier zijn de cijfers te vinden: https://www.dnb.nl/statistieken/dashboards/pensioenen/

On 15 oktober 202615 oktober 2026 door Ballonnendoorprikkerinangst, democratie, economie, geschiedenis, logica, politiek, rechtvaardigheidEen reactie plaatsen

Van Weel gaat te ver!

In de aanloop naar de Kamerverkiezingen van 2025 schreef ik de Election Files serie. Een serie waarin ik naast verkiezingsprogramma’s ook relevante ontwikkelingen beschreef. In de zesde prikker in die serie Het vlak helt over, behandelde ik de aanvallen op onze democratische rechtsstaat. En nee, geen aanvallen door ‘statelijke actoren’ of ‘trollen’. Nee, aanvallen van binnenuit. Vanuit de politieke partijen, de volksvertegenwoordigers, de Tweede Kamer als instituut en de regering. Ik moest aan deze serie denken toen ik op de NOS site las dat minister van Justitie Van Weel in gesprek wil met de Amsterdamse burgemeester Halsema over een demonstratie van 11 oktober 2026. “Dit ging ver over mijn grens,” aldus Van Weel.

Wat is er gebeurd? Op die elfde oktober werd er gedemonstreerd tegen het brute Israëlische geweld in Gaza. In die demonstratie liepen ook mensen mee met spandoeken waarop zij verkondigden Hamas te steunen en dat ging dus ver over de grens van Van Weel en dan ben je, zo zei hij: “ “Dan ben je ofwel naïef, kwaadwillend of gestoord.” Dan toch even voor minister Van Weel. Dat iets ‘ver over zijn grens’ gaat, wil nog niet zeggen dat iets verboden is of niet mag. De ‘grens’ van Van Weel is niet relevant, niet als privépersoon en ook niet als minister. De enige grens die relevant is, is de wet. De wet kent ons vrijheid van meningsuiting toe en achter Hamas staan is een mening die je mag verkondigen. Net zoals een ander mag verkondigen ‘achter Israël te staan’ iets wat door anderen weer ‘ naïef, kwaadwillend en gestoord’ genoemd mag worden. Net zoals Van Weel zijn mening mag verkondigen dat dit hem ‘te ver gaat’. Maar daarbij wel een onderscheid. Als privépersoon mag hij dat zeggen. Als minister, en zeker als minister van justitie, hoort hij pal te staan voor de vrijheid van meningsuiting. Dan behoort hij de bekende aan Voltaire toebedeelde uitspraak aan te halen: ‘Ik ben het voor geen woord eens met wat u zegt, maar ik zal me tot mijn dood inzetten voor uw recht om het te zeggen.’ helaas lijkt Van Weel zijn klassiekers niet te kennen en wat belangrijker is, ook zijn rol niet.

Bovendien, zo is te lezen, denkt hij dat het zeer intimiderend was voor joodse inwoners van Amsterdam. Zo kan ik me goed voorstellen dat het gezwaai met Israëlische vlaggen voor Palestijnse inwoners van Amsterdam ook intimiderend kan zijn. Net zoals tractoren voor je huis intimiderend kunnen zijn. Dat iets voor mensen intimiderend kan zijn, wil niet zeggen dat het niet mag. Ook dat mag. En ook dat behoort Van Weel te weten.

“Van Weel wil daarom met burgemeester Halsema in gesprek. Hij wil van haar weten waarom ze de betoging bij het Nationaal Monument op de Dam zo liet doorgaan. Er werd gezichtsbedekkende kleding gedragen en dat kan al een reden zijn om een demonstratie te ontbinden. Ook had ze de echte opruiers onder de demonstranten er tussenuit kunnen halen.” Zo lees ik. Ja, dat had gekund, maar, beste minister Van Weel, de burgemeester van Amsterdam hoeft aan u geen verantwoording af te leggen over de gemaakte keuze. De wet is daar duidelijk over. Die bepaalt dat het aan de burgemeester is om die keuze te maken en niet aan de minister van Justitie. Ook dat behoort u als minister van Justitie en dus hoeder van de rechtsstaat te weten en dus had u, er in de Tweede Kamer naar gevraagd, moeten antwoorden: ‘Daar ga ik niet over. Dat is de bevoegdheid van de burgemeester en daar bemoei ik me niet mee want als ik dat zou doen dan ondermijn ik onze rechtsstatelijke orde en dat mag en kunt u van een minister van Justitie niet verwachten.’

Helaas deed Van Weel dat allemaal niet. In een poging om daadkracht uit te stralen ging hij verder met de bijl te zetten aan de wortels van onze democratische rechtsstaat. Een bijl die wettelijke vormen aanneemt met het Wetsvoorstel Strafbaarstelling verheerlijken van terrorisme en openbare steunbetuiging aan terroristische organisaties dat door Van Weel aan de Kamer is voorgelegd. Een bizar voorstel waarover ik eerder al een Prikker schreef en concludeerde dat het: “bestraffen van slechte ideeën (…) de verkeerde manier (is). Slechte ideeën bestrijd je door goede ideeën in de praktijk te brengen en door te laten zien dat de slechte ideeën tot slechte resultaten leiden. Dit wetsvoorstel is een slecht idee.” En: “Gevaarlijk omdat invulling van wat terrorisme dan afhankelijk is van de waan van de dag.” Dat dit een reëel gevaar is bleek vorig jaar toen een Kamermeerderheid van PVV, VVD, BBB, SGP en JA21 die een motie van het Forum voor Democratie ondersteunden om Antifa te benoemen tot een terroristische organisatie.

Het optreden van Van Weel, onze minister van Justitie en daarmee hoeder van onze democratische rechtsstaat, gaat, om Van Weels eigen woorden te parafraseren, ver over de grens van onze democratische rechtsstaat en laat zien dat die democratische rechtsstaat in gevaar is en en dat we het voor haar verdediging niet moeten hebben van de minister die er pal voor hoort te staan.

On 14 oktober 2026 door Ballonnendoorprikkerinangst, democratie, filosofie, geschiedenis, polarisatie, politiek, terrorismeEen reactie plaatsen

Verantwoordelijkheid nemen

“Dit onderzoek gaat dus niet alleen over de Oranjes, maar ook over Nederland. Dat betekent dat burgers zich, net als de Oranjes, niet alleen bewust moeten zijn van de eigen geschiedenis, maar daar óók verantwoordelijkheid voor moeten nemen.” De laatste woorden van het Commentaar in de NRC naar aanleiding van de presentatie van het onderzoek dat koning Willem Alexander liet doen naar het verleden van zijn familie en dan vooral de rol die deze familie speelde in de handel in slaven. Jerry Afriyie geeft er alvast invulling aan zo lees ik in de Groene Amsterdammer: “Het gaat om concrete stappen zetten, zodat we als maatschappij ook echt verder kunnen. Want het verleden houdt ons nog altijd in gijzeling. Het is tijd voor actie.” Die actie moet bestaan uit een nationaal deltaplan voor herstel en structurele verandering. De burger moet verantwoordelijkheid nemen.

De omgang met de geschiedenis en dan vooral de koloniale – en slavernijgeschiedenis houdt ons al enkele decennia bezig. Er zijn door de regering en de koning al verontschuldigingen aangeboden maar het blijft ons achtervolgen en het zal ons blijven achtervolgen zolang er voor ‘herstel’ wordt gevraagd. ‘Herstel’ betekent terug naar een eerdere toestand maar dan wel met de ‘kennis van nu’. Dit is onmogelijk.

Het zal ons blijven achtervolgen als we er, zoals de NRC bepleit, verantwoordelijkheid voor moeten nemen. Verantwoordelijkheid, het verantwoordelijk zijn, de verplichting tot rekenschap. Dat verantwoordelijk zijn en dus de verplichting om rekenschap af te leggen kan een persoon maar ook een volk betreffen. Verantwoorden, rekenschap geven van je optreden, je gedrag aldus de Van Dale. Verantwoordelijkheid nemen voor de daden van verre voorouders onmogelijk. Als een rechter een kind veroordeeld voor de daden van de overgrootvader dan is het huis te klein. Maatschappelijk gezien is het een dood spoor. Daar waarschuwde Max Weber al voor want zo’n: “ ethiek (houdt) zich bezig met de politiek steriele, want onoplosbare kwestie van schuld in het verleden.” Waarbij voorbij wordt gegaan aan : “de onvermijdelijke vervalsing van het hele probleem door zeer materiële belangen: de belangen van de overwinnaar bij zo groot mogelijk gewin, zowel in materieel als moreel opzicht, de hoop van de verliezer door schuldbetuigingen voordelen binnen te halen.” Weber noemt dit ‘ethiek als middel om gelijk te krijgen’.

Nee, dit is geen pleidooi om niets te doen. Dat mensen door hun achtergrond op achterstand staan, is reden genoeg om actie te ondernemen. Actie niet om het verleden te ‘herstellen’ maar het heden en de toekomst te verbeteren. Politiek moet, om weer Weber aan te halen, zich bekommeren om: “de toekomst en de verantwoordelijkheid voor de toekomst.”¹ En niet alleen , iedere burger moet verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst. Verantwoordelijkheid nemen, je rekenschap geven van je daden en de te voorziene effecten van die daden in de toekomst. Dat is wat Weber ‘Verantwortungsethik’ noemt: ‘verantwoordelijkheidsethiek.’

1Max Weber,Wetenschap als beroep. Politiek als beroep, pagina 93

On 5 oktober 2026 door Ballonnendoorprikkerinfilosofie, geschiedenis, logica, politiek, rechtvaardigheidEen reactie plaatsen

Onze normen en waarden

“Waar ik wel een beetje huiverig voor ben is dat er aan de wandel wordt gegaan met deze motie door de opmerking dat alle religieuze uitingen dan eigenlijk in de ban worden gedaan. Dan hoor ik de minister wel een nuance maken en ik hoop dat ook dat opgenomen wordt in het handelingskader van de politie en dat dat ook wijdt verspreid wordt. Dat er nog gewoon ruimte is voor een kerstborrel bijvoorbeeld en een kerstfeest. Want laten we wel wezen, in mijn motie, mijn voorstel stond: ik wil dat we stoppen met het organiseren en faciliteren van iftars, maar laten we even heel duidelijk maken dat ik niet heb gezegd, dat daar geen ruimte moet zijn voor geen enkele religieuze uiting. En dat heeft alles te maken met het feit dat ik vind dat de islam niet te vergelijken is met iets wat heel erg verankerd is in onze Nederlandse normen, waarden, cultuur maar ook in onze tradities hè.” Woorden die JA21 Kamerlid Ingrid Coenradie uitsprak.

Nu we het toch over ‘Nederlandse normen en waarden hebben toch even een duit in het zakje. En dan bedoel ik ook echt normen en waarden en niet folklore of traditie, want kerstfeest, sinterklaas en Koningsdag behoren, net als voor anderen iftars, tot folklore en traditie en hebben niets met normen en waarden te maken. Normen en waarden dus. Normen en waarden handelen over hoe je anderen behandelt. De Nederlandse normen en waarden zijn verankerd in de Grondwet. Dat begint met artikel 1, het gelijkheidsbeginsel dat tevens bepaald dat discriminatie niet is toegestaan. Die zitten ook in artikel 6 dat gewetensvrijheid en daarom ook de godsdienstvrijheid regelt. En in artikel 7 dat handelt over de vrijheid van meningsuiting, artikel 8 dat de vrijheid van vereniging regelt en artikel 9 dat handelt over de vrijheid van vergadering en betoging. Artikel 11 dat de lichamelijke onaantastbaarheid regelt.

Wat zien we als we met deze normen en waarden naar de boodschap van Coenradie kijken? Dan zien we dat die vloeken met het gelijkheidsbeginsel. Coenradie wil mensen anders behandelen omdat ze een ander geloof aanhangen. De politie doet daar gelukkig (nog) niet aan mee. Die handelt conform het gelijkheidsbeginsel en behandelt iedere religie op eenzelfde manier. Als er geen bijeenkomst voor een feestdag van de ene religie georganiseerd mag worden, dan ook voor alle andere godsdiensten. Coenradie discrimineert en zou willen dat de politie (de overheid) dat ook doet. In tegenstelling tot wat Coenradie beweert, is het christendom niet verankert in de Nederlandse normen en waarden. Wat is verankerd is de vrijheid van godsdienst, niet de dominantie van een bepaalde godsdienst.

Waar ik huiverig voor ben, om woorden van Coenradie te gebruiken, is voor politici die hoog opgeven over onze normen en waarden, onze vrijheden en die deze vervolgens met voeten treden. Met voeten treden maar wel op een verhullende manier. Een manier waarbij ze een façade optrekken en ze zich naar buiten toe minder extreem voor doen dan ze zijn, om de woorden die de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in hun rapport Achter de façade. Strategische normalisering vanuit de rechts-extremistische beweging gebruiken, aan te halen.¹ En van die politici zijn er steeds meer.

Neem de motie die BBB-Kamerlid van der Plas indiende waarin de regering wordt verzocht om:“het structurele patroon van acties van Extinction Rebellion te laten beoordelen aan de hand van de criteria voor extremisme.” Dit omdat, zo is in de motie te lezen: “Extinction Rebellion herhaaldelijk strafbare feiten pleegt en vitale infrastructuur ontregelt om politieke besluitvorming te beïnvloeden.” Een bijzondere door een Kamermeerderheid aangenomen motie. Bijzonder om meerdere redenen.

Als eerste zijn er meer groepen die herhaaldelijk strafbare feiten plegen en vitale infrastructuur ontregelen om de politieke besluitvorming te beïnvloeden. Een van die groepen moet Van der Plas zeer bekend voorkomen want zij verdiende haar momenten van glorie aan de acties van deze groep protesterende boeren. Ook een ander groep, de tegenstanders van asielopvang, maakt zich herhaaldelijk schuldig aan strafbare feiten en ontregelt vitale infrastructuur. Dat deze groepen niet worden genoemd in de motie is bijzonder. Als het herhaaldelijk plegen van strafbare feiten en het ontregelen van vitale infrastructuur om politieke besluitvorming te beïnvloeden een reden is om een groep te laten beoordelen aan de hand van de criteria voor extremisme, dan zouden ook deze twee groepen onderzocht moeten worden. Dat dit niet is gebeurt, is het eigen extremisme verbergen achter een façade waarbij gelijktijdig mensen met andere opvattingen in een kwaad daglicht worden gesteld.

Er is meer. Een kenmerk van extremisme vijandige gedrag in de richting van anders denkende mensen. Als iets de acties van XR niet kenmerkt, dan is het vijandig gedrag in de richting van mensen die er anders over denken. De acties van XR zijn geweldloos en richten zich niet tegen mensen. Iets wat je van de acties van de Farmers Defence Force en tegenstanders van asielopvang niet kunt zeggen.

Je kunt de acties van XR hinderlijk vinden maar je kunt hen niet het recht ontzeggen om de politieke besluitvorming te beïnvloeden. Dat recht heeft iedereen. Je kunt hen ook niet het recht ontzeggen om, via de infrastructuur, de openbare orde te ‘ontregelen’. Dat mag want eenieder heeft het recht om te demonstreren. Als daarbij strafbare feiten worden gepleegd dan dient daartegen te worden opgetreden en de plegers moeten dan worden vervolgd. Met deze motie wordt gepoogd om XR monddood te maken en in het verlengde hiervan wordt de vrijheid van ons allen beperkt. Want wat nu ‘realisme’ is, kan morgen als ‘extremisme’ worden gezien.

Dat een een flinke meerderheid, waaronder partijen als de VVD, het CDA en de ChristenUnie een dergelijke motie steunen, maakt duidelijk dat de normen en waarden zoals ze zijn opgenomen in de Grondwet, onder druk staan. En nee, die druk komt niet van XR en ook niet van moslims. Die druk komt van politici die om welke electorale reden dan ook, marchanderen met die normen en waarden en daarmee marchanderen met onze democratische rechtsstaat.

Deze twee voorbeelden laten zien dat de ‘normaliseringsstrategie’ waar de AIVD en NCTV in hun rapport over schrijven al zo ver gevorderd is dat Kamermeerderheden het acceptabel vinden dat er moties worden aangenomen die zaken betogen, om het rapport van de beide organisaties te citeren: “ haaks (staan)op de waarden van onze democratische rechtsorde. Deze waarden vormen de basis van de vrije samenleving waarin mensen met verschillende meningen, geloofsovertuigingen en culturele achtergronden in vrijheid en gelijkheid samenleven.” Moties die rechts-extremistisch gedachtegoed normaliseren. Kamerleden dus die: “onze democratische rechtsorde en haar grondrechten als de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht voor hun anti democratische doeleinden.,” gebruiken. Die: deze democratische middelen in (zetten)om maatschappelijke tegenstellingen op de spits te drijven en verschillende democratische processen te ondermijnen.”² De rot zit al diep.

1 Achter de façade. Strategische normalisering vanuit de rechts-extremistische beweging, pagina 7

2 Achter de façade. Strategische normalisering vanuit de rechts-extremistische beweging, pagina 3

On 24 september 202630 september 2026 door Ballonnendoorprikkerincultuur, democratie, filosofie, geschiedenis, polarisatie, politiekEen reactie plaatsen

Zit de VVD in de weg?

We kunnen een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt, een van de beroemde uitspraken van Albert Einstein. Aan die uitspraak moest ik denken na het lezen van de Binnenhoflezing van VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans.

*Foto: Marina Noordegraaf. Bron* *Flickr*

Brekelmans wil een krachtig Nederland: “Een land dat mensen veilig houdt, economisch meedoet in de wereld, mensen ruimte en vrijheid geeft, en een democratie heeft die levert.” Daarin speelt het bedrijfsleven een belangrijke rol: “Bij grote issues wordt vaak direct naar de overheid gekeken.” Wel dat ligt toch iets genuanceerder dan dat. Inderdaad wordt er bij grote vraagstukken naar de overheid gekeken. En dat is in onze democratische rechtsstaat niet meer dan terecht. Die overheid is ons grootste samenwerkingsverband en daarmee het belangrijkste en machtigste instrument dat we hebben. Alleen hebben ruim veertig jaar neoliberaal beleid dat instrument verzwakt. Verzwakt door die overheid een steeds kleinere rol te geven in de samenleving en private bedrijven een steeds grotere. De telefonie, de post, het openbaar vervoer, de energievoorziening, de woningbouw, de zorg overal trok de overheid zich terug omdat een uitspraak van de Amerikaanse president Reagan tot algemene neoliberale wet werd verklaard. In zijn eerste inaugurale toespraak sprak Reagan de woorden: “government is not the solution to our problem; government is the problem.” De paar woorden die Reagan ervoor sprak: “In this present crisis,” werden vergeten.

Brekelmans vervolgt met:“Maar wie ontwikkelt de nieuwste drones, medische technologie, huizen voor onze kinderen? Dat zijn ondernemers. Zij nemen de risico’s, investeren en creëren banen.” De bekende (neo)liberale lofzang op het bedrijfsleven als motor van innovatie waarbij tegenwoordig vooral Silicon Valley als voorbeeld wordt gegeven. Helaas is dat, uitzonderingen daargelaten, een vertekend beeld van de werkelijkheid. Of beter gezegd een geromantiseerde met ‘geniale mannen’ (vooral mannen) in de hoofdrol. De basis van het ‘technische’ deel van Silicon Valley is het resultaat van vooral overheidsinvesteringen. Overheidsinvesteringen in vooral defensie en ruimtevaart. Voor wie er meer over wil weten, lees De ondernemende staat van Mariana Mazzucato. Daarin laat ze zien dat de smartphone vol zit met door overheidsinvesteringen ontwikkelde technologie. De innovatie van Apple van Steve Jobs bestond uit twee, of eigenlijk vier zaken. Als eerste die verschillende vindingen bundelen in een klein apparaatje, als tweede de marketingcampagne, als derde het monopoliseren van de toegang tot het apparaat en als laatste het toe-eigenen van de gegevens van de gebruiker. Van die vier waren de laatste geen innovaties. Monopoliseren, marketing en uitbuiting zijn typische kenmerken van het kapitalisme.

Het kapitalisme heeft, zo betoogt Sven Beckert, vier kenmerken. Als eerste: “The reproduction of conditions that allow (…) accumulation to continue,” en dat is niets anders dan monopoliseren en marketing. Als tweede commodificatie, alles tot een product maken en: “one of the first commodities is Labor.” Dat kon in de vorm van slavernij en onze achttiende en begin negentiende eeuwse voorouders zagen ook loonarbeid, de tegenwoordige norm, als een vorm van slavernij. De moderne ‘slavernij’ bestaat uit de toe-eigening van data. Het derde kenmerk is, en dat zal Brekelmans verbazen dat: “Capitalism (…) conceptually unimaginable (is) without the state,” Kapitalisme heeft de staat nodig. Voor een goed voorbeeld daarvan hoeft Brekelmans alleen maar naar China te kijken. De plek waar volgens Brekelmans alle banen naartoe gaan: “Als we luisteren naar de FNV.”

Het vierde kenmerk is dat: “ Capitalism is demarcated by a constant redrawing of the boundaries between the spheres of life seen as subject to capitalist logic and those as outside it. Production and reproduction, economy and polity, human activity and nature.”¹ Waarbij het neoliberalisme en het onder de techbro’s populaire libertarisme zo ongeveer het hele leven zien als productie, economie en menselijke activiteit. Brekelmans toont zich een goed leerling met zijn oproep om vijf dagen werken weer de norm te maken want, hij zegt het niet maar zijn hele betoog is er wel van doordrenkt, je leeft immers om te werken.

Brekelmans ziet de overheid als probleem: “Bij al mijn werkbezoeken zeggen ondernemers hetzelfde: we willen groeien, maar de overheid zit in de weg. Met regels, vergunningen, administratie en eindeloze procedures. De overheid als procesfabriek, met het proces belangrijker dan het resultaat. De formulieren zijn ingevuld, maar de banen verdwenen.” Weg met de regels dan maar? Natuurlijk moeten nut en noodzaak van regels goed worden afgewogen. Dat afwegen gebeurt in onze democratische rechtsstaat door de volksvertegenwoordigers. Brekelmans is er daar eentje van net als zijn collega’s in de Tweede- en Eerste Kamer en de leden van provinciale staten en de gemeenteraad. Zij zijn de democratie die moeten leveren. Laat nu Brekelmans partij van de laatste 41 jaar er 34 deel uitmaken van de regering en de VVD is de enige partij die sinds eind 2010 continu deel uitmaakt van de regering en dus de dienst mee uitmaakt bij de overheid.

Brekelmans begint over asiel: “de grootste bron van polarisatie,” volgens Brekelmans en vervolgt met: “Een grote meerderheid wil een lagere asielinstroom, vluchtelingen in de regio opvangen en alleen op uitnodiging naar Europa halen.” Hij vergeet hier voor het gemak dat de overgrote meerderheid van mensen op de vlucht altijd al in de regio worden opgevangen. Hij vervolgt: “Verdragen staan dit in de weg. … Vluchtelingenverdrag en het EVRM stammen uit de jaren vijftig. Door rechterlijke interpretaties is de werking veranderd, zonder dat een parlement daar expliciet voor heeft gekozen. Ik maak geen verwijt aan rechters: zij doen gewoon hun werk. Maar de politiek moet met verdragswijzigingen en wetgeving daarop bijsturen.” Beste meneer Brekelmans, de politiek dat bent u. Dus waar wacht u op als u dit zo graag wilt. Of beter gezegd waarom hebt u dat niet al geregeld? Uw partij heeft van de afgelopen veertig jaar driekwart van de tijd in de regering heeft gezeten.

In zijn hele betoog ontbreekt ook maar enige vorm van zelfreflectie. Zelfreflectie die ook bij zijn partij ontbreekt, zo constateerde ik bij de bespreking van Sterker uit de storm het verkiezingsprogramma waarmee de VVD de laatste parlementsverkiezingen inging. Als de overheid in de weg zit, zou het dan niet zo kunnen zijn dat de VVD in de weg zit? In de weg zit omdat het neoliberale denken waarmee de partij is doordrenkt, aan de basis ligt van de huidige problemen? In de weg zit omdat het de partij ontbreekt aan ook maar enige vorm van zelfreflectie. Om te eindigen met Einstein waarmee ik begon, kun je een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt. En daarbij aanvullend, ook niet met mensen zonder zelfreflectie die het hebben veroorzaakt.

1Sven Beckert, Capitalism. A Global History, pagina 19-21

On 10 september 2026 door Ballonnendoorprikkerindemocratie, economie, filosofie, geschiedenis, politiekEen reactie plaatsen

Rechtsstaat voor dummies

“Vijf boeren dreigen hun vergunning én daarmee hun bedrijf kwijt te raken. Dit kabinet heeft de mond vol van de rechtsstaat. Maar het eigendomsrecht van ondernemers hoort daar óók bij.” Aldus Mona Keijzer in een bericht op LinkedIn. Keijzer is niet de eerste die zich in dergelijke bewoordingen uitspreekt. Op het medium waar ik dit las, heb ik al veel soortgelijke uitspraken gezien. Keijzer is vast ook niet de laatste. Keijzer is Kamerlid en heeft Nederlands recht gestudeerd. Zij zou beter moeten weten.

Ze zou beter moeten weten, omdat ze met deze drie zinnen een verkeerd beeld van de werkelijkheid schetst. Ze zou moeten weten dat een vergunning een door de overheid gegeven toestemming is om een bepaalde activiteit te mogen uitvoeren. Het geeft de vergunninghouder het recht tot iets. In het geval van de vijf boeren waar Keijzer over spreekt, het houden van kippen. Een vergunning is geen eigendom van de vergunninghouder, zoals Keijzer lijkt te suggereren. Ze is eigendom van de overheid die ze heeft afgegeven. Die heeft de vergunninghouders toestemming gegeven om een bepaalde activiteit uit te voeren.

Ze zou moeten weten dat vergunningen ingetrokken kunnen worden. Dat kan als de houder van de vergunning er structureel een potje van maakt en zich niet aan de voorwaarden houdt. De overheid zal dan eerst waarschuwen, vervolgens handhavend optreden, boetes opleggen en als de overtredingen aan blijven houden dan kan de vergunning worden ingetrokken. Dat kan ook als het maatschappelijk belang verandert. Als voortschrijdend inzicht duidelijk maakt dat een bepaalde vergunde activiteit schadelijk is voor mens en natuur, bijvoorbeeld het gebruik van een bepaalde stof of de lozing van een stof in het oppervlaktewater, dan is dat een reden en aanleiding om vergunningen in te trekken. Dus ja, ook de vergunningen van de vijf boeren kunnen worden ingetrokken als nieuwe opvattingen over de wenselijkheid van zaken daartoe aanleiding geven. Dit geheel binnen de kaders van de rechtsstaat. Dat zou Keijzer moeten weten.

Dat weet de in het Nederlands recht opgeleide Keijzer waarschijnlijk ook en dat is nog wel het meest schadelijke van die paar zinnen. Natuurlijk mag je het om inhoudelijke redenen belachelijk vinden dat de vergunningen van die vijf boeren wellicht worden ingetrokken. Dat kan en mag, maar kom dan wel met inhoudelijke argumenten waarom je het belachelijk vindt. Met haar woorden schetst Keijzer bewust een beeld van een min of meer corrupte overheid die eigendommen van mensen steelt. Ze wakkert wantrouwen in de overheid aan en dat als Kamerlid van het hoogste orgaan van die overheid. Als er iets de bijl aan de wortel van onze democratische rechtsstaat zet, dan is het dergelijk handelen van Kamerleden.

On 3 september 2026 door Ballonnendoorprikkerindemocratie, filosofie, geschiedenis, polarisatie, politiek1 reactie

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen: