Mafklappers

……. (zucht). “Ik merkte dat ik het fijn vind om debatten te voeren en Alexander Pechtold voor gek te zetten. Ik dacht: ach, laat ik het nu maar doen.” Aan het woord is Jan Roos. In een kort interview bij Trouw legt Roos uit waarom hij de politiek in is gegaan. Voor een rechtse liberaal was er geen alternatief en in dat gat sprong VNL en Roos sprong op de kar van VNL. De politiek in gaan om mensen voor gek te zetten. En iets verderop:  “Iedereen die in mijn hoekje zit, dus in de rechtse politiek, krijgt dagelijks te horen dat-ie fascist is, of extreem-rechts. Maar dat het onveilig is geworden komt niet door mensen zoals ik, dat komt door de linkse elite.” 

peppie

Foto: de Volkskrant

Laat ik altijd gedacht hebben dat politiek een serieuze aangelegenheid is. Dat het ging om het besturen van het land. Dat het ging om keuzes te maken voor alle Nederlanders. Keuzes die soms ingaan tegen de opvatting van de meerderheid van de inwoners omdat de gekozen volksvertegenwoordigers een andere afweging maken. Dat volksvertegenwoordigers met elkaar in debat gaan om op basis van argumenten de juiste keuze te maken en die keuze vervolgens uit te dragen. En als je in dat debat het onderspit delft, dat je dan uitlegt waarom je het er niet mee eens bent,  maar wel aangeeft de keuze te accepteren. Dat je elkaar, ondanks inhoudelijke verschillen van mening, met respect behandelt en elkaar serieus neemt.

Heb ik het dan toch verkeerd gezien? In de politiek zet je elkaar voor gek. Maak je elkaar belachelijk. Zet je de ander in een hoek. Roos beklaagt zich erover dat hij ‘fascist’ of ‘extreem rechts’ is en zet in de dezelfde zin zijn opponenten in de ‘linkse elite’ hoek. Neem je alleen je eigen rechts liberale gedachtengoed serieus want een religie of levensbeschouwing is een ‘hobby’: “dat doe je thuis of in je gebedshuis en daar houdt het dan op.” Vreemd dat Roos er vervolgens wel voor pleit dat de overheid de bescherming van de ‘joodse hobby’ op zich neemt.

Nee, het theater van de politiek is weer een loot rijker (Peppie uit de column van gisteren). Welke vruchten deze loot gaat dragen is nog niet bekend: “Je wil geen lijst met allemaal mafklappers, zoals de PVV, dus we screenen ze goed.” Welke rendementen zou het PVV verleden van de twee oprichters van de VL hier bieden? Zij behoorden immers ook tot die ‘mafklappers’ op de PVV-lijst.

Cabaretteketet

Nog twee maanden en dan zit het jaar er weer op. Dan zitten we met de oliebollen op het champagnemoment van het jaar te wachten. Het moment dat er weer voor miljoenen aan de opwarming van de aarde wordt gewerkt via het afsteken van vuurwerk. Zo vlak voor dat moment is de oudjaarsconference. Een cabaretier kijkt terug op wat er in het afgelopen jaar is gebeurd en neemt dat op de hak. Vroeger altijd maar een, tegenwoordig zijn het er veel meer. Immers iedere zichzelf respecterende cabaretier wil zijn eigen variant en zelfs historicus Maarten van Rossum heeft zich er al aan gewaagd.

eindejaarsconference

Foto: Eindejaarsconference van Van Rossem in Theater Carré | Amsterdam …

Maar wat te doen als de werkelijkheid al cabaret is? Wat moet een cabaretier dan doen? Welke grap moet je maken over GeenPeil van Peppi (Jan Roos) en Kokkie (Thierry Baudet) en het Oekraïnereferendum? Over de politieke ambities van beide heren? Welke grap moet je maken over het ‘mediafilmpje’ van Denk? Hoe neem je het ‘a-viertje’ van Wilders op de hak? Een lijstje met kreten en getallen dat wordt overtroffen door het eerste het beste beschreven bierviltje na vijtien pils en zeven kopstoten. Hoe kun je ‘pleurop’ Rutte overtreffen? Een grap maken over de ‘lijsttrekkersverkiezing’ van de PvdA zou betekenen dat je die verkiezingen serieus neemt. Om over het plagiëren van het plagiaat van Klaver maar te zwijgen. De cursus ‘rekenen met Roemer’ vond al plaats tijdens de algemene beschouwingen. Het creatieve taalgebruik van het CDA met betrekking tot ‘mensen van elders’, wat kun je daar nog aan toevoegen? Verder heeft Halbe Zijlstra de zwarte Piet al. En verder zijn wij tegen de bio-industrie. Maar goed dat ik geen eindejaarsconferance hoef te geven.

Hoe maak je cabaret van een werkelijkheid die alle kenmerken van een cabaretvoorstelling heeft? Een grap over een grap, dat zou een meta-grap zijn. Of zou je de rol om kunnen draaien? Anderhalf uur serieus en inhoudelijk praten over belangrijke zaken. Een cursus staatsrecht of een college rechtvaardigheid?

Moet kunnen. Kunnen we daarna helaas weer een jaar lang lachen om het ‘cabaret van de werkelijkheid’.

Het braafste jongetje …

“Wat niet past in het ideologische wereldbeeld moet kapot. Want de rechtse ideologen en de linkse ideologen….ach, lood om oud ijzer: de wereld moet worden zoals zij willen.” Een zin in een artikel van Peter van Duyvenvoorde. Hij constateert dat zowel links als rechts de media verwijten respectievelijk rechts of links te zijn. De luiken zijn dicht en er wordt alleen gezocht naar bevestiging van het eigen gelijk.

Van Duyvenvoorde constateert: “Het is te aantrekkelijk om mee te gaan in het kabaal. Iedereen wil gehoord worden, bevestigd worden in hun zijn of de rekeningen betalen met wat stukjes schrijven. In al dat geschreeuw raakt echter wel het wezen van de beschaving verloren; reflectie, stilte, tijd om te denken, luisteren naar elkaar.” Een zin naar mijn hart en ik kan het alleen maar eens zijn met Van Duyvenvoorde.

braafste-jongetje

Foto: nos.nl

Toch knelt het ergens. Het knelt op een verschrikkelijke manier. Nee, niet in het betoog van Van Duyvenvoorde. Het knelt omdat dit artikel op een opiniesite is geplaatst. Een site met een prachtige missie die aansluit bij hetgeen Van Duyvenvoorde schrijft. De lezers van het medium zullen instemmend knikken en zich gelukkig prijzen met de site en de genuanceerde, evenwichtige berichtgeving. Een site zonder politieke voorkeur, want ze zijn kritisch op iedereen en strijden voor vrije meningsuiting en een kritische uitwisseling van gedachten. Waar knelt het dan?

Het knelt omdat het de site OpinieZ betreft. Wat de lezers niet weten is dat de redactie niet naar die missie en het betoog van Van Duyvenvoorde handelt. Dat de hoofdredactie artikelen afwijst met de mededeling: “Dat gaan wij niet doen. Wij brengen niet het politiek-correcte, cultuurrelativistische geluid.” Dat die hoofdredactie vervolgens vragen weigert te beantwoorden en zich van haar missie niets aantrekt. Hierover schreef ik eerder deze week.

Creëert de site door haar missie en het plaatsen van dergelijke berichten niet een mooi beeld van zichzelf? Een beeld dat niet conform de werkelijkheid is? Doet de site zich niet voor als het braafste jongetje van de klas? Maar wel een jongetje dat de boel op stelten zet als de meester zich omdraait?

Gods zegen

Aan god vragen om iemand te laten lijden, mag niet volgens een Nederlandse rechter, zo valt te lezen bij Elsevier. Die rechter bestrafte een moslimextremist voor opruiing en aanzetten tot geweld. De betreffende persoon deed verschillende walgelijke uitspraken over homoseksuelen. Uitspraken die ook buiten moslimkringen te horen zijn en op bijval kunnen rekenen. En voor afvalligen vroeg hij de hulp in van allah: “Moge Allah ze bestraffen en laten lijden.” Volgens de rechter is dit een oproep tot geweld tegen personen: “Het is (…) bekend dat binnen bepaalde kringen in de islamitische geloofsgemeenschap geweld tegen deze groep (afvalligen, red.) gelegitimeerd wordt geacht.”

wak

Foto: EenVandaag

Op een ongelovige als de ballonnendoorpikker maakt een verzoek om zegen voor succes van de een of lijden van de ander, niets uit. Voor een gelovige wel, god of allah om bijstand vragen, schijnt gemoedsrust te geven. Wat god of allah er vervolgens mee doet, is aan god of allah. Allah of god iets vragen, betekent niet aan ‘andere gelovigen’ vragen om voor god te spelen, het betekent god iets vragen. Valt dit vragen niet onder de vrijheid van meningsuiting?

Een tijdje geleden schreef ik over de verwijzingen naar god binnen de Nederlandse overheid. Zo mogen de parlementariërs zich: “gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden,” aldus koning Willem Alexander. De koning is niet de enige, Amerikaanse presidenten en politici vragen steevast om de ‘zegen’ van god, zelfs als ze oorlog gaan voeren.

Is het niet vreemd dat je god wel mag vragen om je werk te zegenen, maar niet om een ander te laten lijden? Dit terwijl de zegen voor de een, het lijden van de ander kan betekenen. Neem Gods zegen waar president George Bush om vroeg toen hij het Irak van Saddam Hoessein de oorlog verklaarde. De keerzijde van ‘godszegen’ voor de Amerikanen, was de ‘straf’ en het ‘lijden’ van menig Irakees. Een ‘straf’ en ‘lijden’ dat nog steeds voortduurt en een ‘zegen’ die IS heeft opgeleverd en ervoor heeft gezorgd dat Nederlandse straaljagers mensen in Irak bombarderen. Dit met een om ‘gods zegen biddende koning’. Zoals we weten zijn ministers verantwoordelijk voor de uitspraken van de koning. Is deze rechter ook bereid ministers of zelfs de staat der Nederlanden te vervolgen vanwege de ‘om gods zegen’ biddende koning?

Begeeft deze rechter zich niet op dun ijs? Sterker nog, is hij niet in een wak gevallen?

Inburgeringsexamen

“De zus van Arend heeft al twee jaar een nieuwe vriend. Ze nodigt Arend uit om te komen eten. Arend vindt dat mensen die een relatie hebben ook moeten trouwen. Wat doet hij” De eerste vraag uit een oefenexamen inburgering. Een vraag uit de categorie ‘omgangsvormen, waarden en normen’. Dat moet Arend zelf weten, zou ik denken en antwoorden.

DEN HAAG-INBURGERING-ADVIES

Foto: nos.nl

Helaas kan een inburgeraar dat niet kiezen. Er moet gekozen worden uit: “ a. Hij zegt tegen zijn zus dat hij niet komt eten. b. Hij stuurt zijn zus een e-mail waarin hij vraagt waarom ze niet getrouwd is. c. Hij neemt de uitnodiging aan.” Welk antwoord is goed? Ze kunnen allemaal en er zijn er nog veel meer mogelijk. In plaats van mailen kun je ook bellen en het via de telefoon vertellen. Of niet gaan en aan haar uitleggen waarom niet.

Iets verder onder het kopje ‘gezondheid en gezondheidszorg. “Yasmines moeder is zo vergeetachtig dat ze niet meer voor zichzelf kan zorgen. Wat doet Yasmine?” Weer drie mogelijkheden: “a. Ze geeft haar moeder haar logeerkamer. b. Ze probeert een plaats voor haar moeder te vinden in een verzorgingshuis. c. Ze probeert haar moeder op te laten nemen in het ziekenhuis.” Yasmine zou voor b moeten kiezen, maar wellicht denken de zorgverzekeraar en de gemeente daar anders over. Als Yasmine voor a kiest, scheelt dat hen een hele hoop geld. Yasmine zou zelfs a en b tegelijk kunnen doen. Dus zoeken naar een plek in een verzorgingshuis en om de tijd te overbruggen haar moeder de logeerkamer aanbieden.

Even verderop is Yasmine secretaresse (waarom Yasmine en niet Arend?) die een brief af moet krijgen en last heeft van een collegaatje dat steeds door haar dochter wordt gebeld waardoor Yasmine zich niet kan concentreren. Wat moet ze doen? “a. Ze zegt tegen haar collega dat het bellen haar stoort. b. Ze gaat naar haar manager en zegt dat ze de brief niet af krijgt. c. Ze werkt gewoon door en probeert haar oren dicht te houden voor haar collega.” Weer drie mogelijkheden die kunnen, de ene is niet beter of slechter dan de andere. Zou het bovendien niet ook uit kunnen maken wat er speelt tussen de collega en haar dochter? Een zieke cavia is dan van een andere orde en zou tot een andere reactie kunnen leiden dan het op sterven liggen van de moeder van haar beste vriendin.

Ik heb de tien-vragen-durende test ingevuld en: “U hebt te veel fouten gemaakt. U moet nog goed leren.” Gelukkig hoef ik het ‘examen’ niet te maken. Welke vragen ik, volgens de makers, fout had, kom ik niet te weten. Is een test met dergelijke vragen niet een ‘motie van treurnis’ waard?

Crucialer. Na het behalen van bijvoorbeeld het rij-examen, mag je autorijden. Na het behalen van een vwo-diploma, kan je naar de universiteit. Ben je als je het examen haalt, ingeburgerd en volwaardig burger van Nederland?

De Waarheid van Opiniez

Als ‘stukjesschrijver’ zoek je altijd naar meer publiek. Met dat in het achterhoofd, stuurde ik mijn stukje De heilige Nederlander naar Opiniez met de vraag of ze het stukje wilden plaatsen. Het was immers een reactie op een artikel op die site en zo zou er een gesprek kunnen ontstaan. Helaas werd dat verzoek afgewezen.

waarheid

Foto: npogeschiedenis.nl

Het gebeurt wel vaker dat media een ingezonden stuk weigeren. Kranten vaak met een verwijzing naar de ‘vele inzendingen en de kleine plek’, dus van een afwijzing kijk ik niet vreemd op. Wel van deze: “Dat gaan wij niet doen. Wij brengen niet het politiek-correcte, cultuurrelativistische geluid. Daarvoor kan je beter Joop.nl benaderen.” Die reactie maakte mij benieuwd en dus vroeg ik wat er ‘politiek-correct’ en ‘cultuurrelativistisch’ was aan mijn artikel. Dit vergezeld van de volgende vragen: “Het geluid dat jullie wel willen verspreiden, wordt ook door een groot deel van de politieke partijen en politici verspreid. Zou het kunnen dat dit het nieuwe ‘politiek correcte’ geluid is? En als dat zo is, zijn jullie dan niet in dezelfde fout aan het vervallen als degenen die jullie verwijten’ politiek-correct’ te zijn? Namelijk het uitschakelen van andere manieren van kijken naar de werkelijkheid?”  

Per kerende post kwam het antwoord: “We hebben een missie en daar houden we ons aan. Einde discussie.” Dus toch maar eens in die missie gekeken: “We richten onze kritische pijlen zonder aanzien des persoons op extreemlinks, op de gewone linkerkant, het midden en de rechterkant en uiterste rechterkant van het politieke spectrum. We gaan niet voor een partij of een politicus, we gaan strijdbaar voor het ideaal van de vrije samenleving. … Meningen over politiek en maatschappij moeten vrijelijk kunnen worden uitgewisseld. Zonder angst voor repercussies. Die kritische gedachtewisseling zien we als een wezenskenmerk van een vitale, democratische samenleving. Maar al te makkelijk wordt aangenomen dat de vrije samenleving een vanzelfsprekendheid is. Het is allesbehalve dat: de vrijheid moet continu worden bevochten. Dat vergt soms ook strijd tegen de bestaande elites. Een samenleving zonder vrije meningsuiting wordt een prooi voor repressie en autoritair leiderschap. Wat maar al te gauw tot de ondergang van de democratie kan leiden. De overheid zou primair burgers moeten helpen zich te ontplooien. Het individu staat centraal. Niet de groepsidentiteit, aangetaste groepsrechten of andere vormen van collectiviteit. … En natuurlijk geloven we politici niet op hun woord. We proberen achter de echte politieke agenda te komen. Want politici werken voor ons, de burgers. Niet omgekeerd. Ons ideaal is een actief burgerschap, waar politici continu op de huid worden gezeten en worden aangesproken op hun daden. Gratuite uitspraken en verbale open deuren van politieke hotemetoten beschouwen we zoals ze zijn: gebakken lucht. En we verwerpen de verstikkende politieke correctheid in de pers en de media.”

Een artikel weigeren en daarbij verwijzen naar een missie die het tegendeel zegt? Wat zijn woorden als ‘niet voor een partij gaan’, ‘meningen vrij uitwisselen’, ‘kritische gedachtenwisseling als wezenskenmerk’ en ‘vrije meningsuiting’ waard als je iets afwijst met als reden: Dat gaan wij niet doen. Wij brengen niet het politiek-correcte, cultuurrelativistische geluid,” zonder toe te lichten wat er ‘politiek correct en cultuurrelativistisch’ is? Hoe geloofwaardig ben je als je zelf niet op prijs stelt, wat jezelf bij anderen, politici, wel doet? Namelijk het proberen achter de ‘echte politieke agenda’ te komen en ze ‘op de huid te zitten’ en ‘aanspreken’ op hun daden. Hoe serieus neem je je eigen missie dan? Op die vraag kwamen drie pictogrammen als antwoord: ❤️👏🏽😊.

Zou ik een punt hebben met mijn vermoeden dat Opiniez in dezelfde fout aan het vervallen is als degenen die zij van ‘politieke correctheid’ beschuldigen? Namelijk het doodzwijgen van meningen en opvattingen die niet in je eigen wereldbeeld passen? Valt Opiniez zo niet ten prooi aan ‘verstikkende politieke correctheid’ van een nieuw soort? Jammer dat een goed gesprek bij Opiniez niet mogelijk is. Immers, alleen door met elkaar in gesprek te gaan, kunnen we elkaar begrijpen en samen verder komen.

Hoe serieus neem je je eigen naam als alleen opinies en meningen uit één hoek welkom zijn? Als die als de nieuwe ‘waarheid’ worden gezien? Over waarheid gesproken, zou ‘De Waarheid’ dan niet een betere naam zijn?

Positieve innovatie

D66 is een optimistische partij, zo blijkt uit het artikel van Tweede Kamerlid Kees Verhoeven bij ThePostOnline. De partij ziet de uitdagingen en de grote werkloosheid en andere ellende. Ze verschilt, van andere partijen omdat: “D66 kijkt naar de toekomst en kiest naast optimisme voor innovatie. Innovatie is goed voor onze economie, zorgt voor nieuwe banen en leidt tot oplossingen voor de grote vragen van onze tijd.” Dit terwijl andere partijen, volgens Verhoeven met het vingertje gaan wijzen: “Zo beschimpt de PVV de islam en de Europese Unie. Zo beschouwt het CDA de ‘individualisering’ als het moderne kwaad. Zo legt de SP alle schuld bij de markt en zo doet GroenLinks alsof de wereld ten onder gaat aan vrijhandel.”

innovatie

Foto: www.motor-talk.de

Inderdaad leidt innovatie tot nieuw werk en dus tot andere banen. Webdisigners bestaan zo’n vijfentwintig jaar. Van een App-ontwikkelaar hadden we vijftien jaar geleden nog nooit gehoord. En zo zijn er vele soorten werkzaamheden die pas van recente datum zijn. Werkzaamheden mogelijk gemaakt door innovatieve ontwikkelingen zoals het internet en de computer. Dit is de rooskleurige, optimistische kant van de innovatiemedaille.

De andere, minder rooskleurige kant van die medaille is dat innovatie ook tot vernietiging van werk en dus tot het verlies van oude banen leidt. Door innovatieve ontwikkelingen zoals de mechanisering van de landbouw is de productie flink verhoogd terwijl het aantal mensen werkzaam in die sector is verschrompeld. Door de automatisering en robotisering in bijvoorbeeld de metaalindustrie zijn veel oude banen verloren gegaan en nam het aantal mensen werkzaam in die sector af. De PC leidde tot het verdwijnen van de typekamer en dus de functie van typist.

Twee kanten van de innovatie-medaille waarbij het aantal nieuwe banen kleiner is dan het aantal banen dat verloren gaat. Dan maar geen innovatie meer? Of zou er van uit een heel ander frame naar innovatie moeten worden gekeken? Een frame waarin de mens centraal staat en innovatie het leven vergemakkelijkt? Een frame waarin economie en de rol die werk inneemt een heel andere is? Is, met andere woorden, het denken over werk en economie niet toe aan een innovatie?

De heilige Nederlander

Op de site Opiniez verwijt Peter van Dijken minister Bussemaker dat zij volhardt in linkse fouten. Van Dijken: “In plaats van hen (nieuwkomers) te wijzen op de welhaast onbegrensde mogelijkheden die het wonen in dit land met zich meebrengt, moedigt zij hen aan om vooral vast te blijven houden aan hun ideeën (over homo’s, vrouwen, Joden, andersdenkenden) die vijandig staan ten opzichte van de kernwaarden van onze maatschappij.” En: “Door deze opstelling laat links Nederland zien dat het blijft wegkijken en het wensdenken boven de ratio blijft stellen.” Nogal een verwijt en of Bussemaker dit wel of niet doet, daar gaat het mij niet om. Mij gaat het om de verhouding tussen ‘ideeën’ en de ‘kernwaarden’ van onze maatschappij.

voltaire

Illustratie: Citations et Pensées | QQ Citations

Van Dijken verwijt nieuwkomers dat zij vreemde ideeën hebben. Ideeën die niet stroken met onze kernwaarden. Is niet juist een van die kernwaarden dat iedereen zijn eigen opvattingen en ideeën mag hebben? Ook over homo’s, vrouwen, joden, islamieten, atheïsten enzovoort. Dat iemand mag vinden dat democratie een waardeloos en achterhaald principe is. Dat iemand mag vinden dat het enige recht van een vrouw het aanrecht is. Dat iemand mag vinden dat zwarten toch echt superieur zijn aan blanken. Dat iemand mag vinden dat homoseksualiteit is strijd is met de wetten van god of de natuur. Dat iedereen zijn leven op zijn eigen manier kan en mag vormgeven, zolang de wet maar geen geweld wordt aangedaan. Dezelfde wet die ook voor alle anderen geldt. Is die vrijheid niet de belangrijkste kernwaarde van onze maatschappij? Om Voltaire aan te halen: “Ik verafschuw wat u zegt, maar ik zal uw recht om het te zeggen met mijn leven verdedigen.”

Is het niet juist Van Dijken die deze vrijheid en daarmee onze democratische samenleving geweld aan wil doen door van mensen die van elders komen te eisen dat zij ‘hun ideeën’ vervangen door ‘onze’? En nu we het over ‘onze’ hebben, zijn alle Nederlanders wel even tolerant voor homo’s, vrouwen, joden en andersdenkenden? Hoe tolerant is de SGP voor vrouwen? Hoeveel gelovige Nederlanders zijn er die homoseksualiteit als een ziekte zien? Zou er geen enkele Nederlander zijn die joden haat? En hoe tolerant we voor andersdenkenden zijn, is dagelijks te lezen op sites als joop.nl, ThePostOnline.nl en vele andere. Zijn Nederlanders wel zo heilig als Van Dijken ze afschildert?

‘By your command’

Volgens het CDA valt de samenleving langzaam uit elkaar: “Mensen leven langs elkaar heen en er ontstaan nieuwe scheidslijnen: tussen hoog- en laagopgeleiden, tussen jong en oud, tussen oorspronkelijke en nieuwe Nederlanders. We wonen in andere wijken en gaan naar andere scholen. We ontmoeten elkaar niet meer en begrijpen elkaar daarom steeds minder.” Dit valt te lezen in haar verkiezingsprogramma.  Daarom wil de partij de samenleving versterken en zet in op burgerschap. Wat is burgerschap? Daarover wordt geen uitsluitsel gegeven. Als inwoner van een stad of land ben je een burger van die stad of dat land, je hebt het burgerschap ervan. Dat betekent dat je alle plichten (houden aan de wetten en het betalen van belastingen) nakomt en aanspraak mag maken op de geldende rechten, bijvoorbeeld de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst.

Cylon.png

Illustratie: Keep Calm-o-Matic

Het CDA lijkt er van alles aan toe te willen voegen: “Burgerschap vraagt om een gedeeld besef van waarden en normen,” en daarmee zijn we er nog niet: “…de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen voor de mensen om je heen en om te zien naar elkaar. Het gaat om de inzet voor anderen die het eigen belang overstijgen.” En als klap op de vuurpijl: “Burgerschap vraagt om een brede acceptatie van onze kernwaarden en tradities, zoals die in symbolen als het Koninklijk Huis en het volkslied tot uitdrukking komen. Historisch besef, de beleving van tradities en het respect voor hetgeen onze voorouders met elkaar hebben opgebouwd, bevorderen het gevoel van saamhorigheid en identiteit, ook voor nieuwkomers in onze samenleving. Daarbij zorgen gemeenschappelijke nationale en religieuze feestdagen voor een gevoel van herkenning en verbinding.”

Sinterklaas, kerst vieren en op tweede kerst- en paasdag naar de meubelboulevard, het Wilhelmus zingen en trots zijn op het koningshuis. Ik begin me toch wat zorgen te maken of ik wel aan de burgerschap-eisen van het CDA kan en wil voldoen. Ik heb niets met het koningshuis. ‘Onze voorouders’ hebben goede en ook slechte dingen op hun kerfstok. Voor veel wat ze hebben gedaan, heb ik respect, voor veel ook niet. Zo kan ik geen respect opbrengen voor het slavernij- en koloniale verleden. Ik kan wel begrijpen hoe het zo is gekomen, dat de normen, waarden en gebruiken in het verleden anders waren. Is er trouwens ook plek voor een islamitische feestdag of voor een ‘dag van de atheïst’?

Fundamenteler wordt het als het gaat over het nemen van verantwoordelijkheid voor elkaar, of je inzetten voor een ander. Daarmee is niets mis, het overgrote deel van de mensen zal dat ook al doen: op het kind van de buren passen, de tuin van een vriend in orde maken, leider zijn van een jeugdelftal of het schrijven van columns op een website. Wordt het niet een ander verhaal als de overheid dit gaat ‘afdwingen’ en die richting lijkt het CDA op te willen gaan? ’Afdwingen’ via morele druk? Zou de overheid zich daar niet verre van moeten houden?

Oei, ik groei!

Zou ‘evenwichtige groei in balans met de wereld om ons heen’ mogelijk zijn? De econoom Tim Jackson denkt in zijn boek Prosperity without Growth van niet: “To resist growth is to risk economic and social collaps. To persue it relentlessly  is to endanger the ecosystems om which we depend for long-term survival.”

groene-groei

Foto: ESB

D66 denkt daar in haar  verkiezingsprogramma anders over. De partij wil naar een ‘toekomstbestendige’ economie en die: “is schoon en gebouwd op de grote kansen die duurzaamheid biedt.” De partij is niet tevreden met de verwachte economische groei: “Meer en schonere groei, met al haar voordelen voor iedereen, ligt binnen handbereik.” Want: “Wij (D66) zijn ervan overtuigd dat er geen grenzen aan de groei zijn, maar wel aan wat de aarde aankan.” 

Economische groei is belangrijk, volgens D66: “Groei geeft zuurstof. Een samenleving zonder groei bloeit niet. Groei zorgt voor dynamiek en voor kansen. Kansen op werk, op zelfstandigheid en zelfverwezenlijking. En heel basaal: groei zorgt voor de middelen om te investeren in onderwijs, in zorg, in elkaar. Wij willen schone groei. Groei die houdbaar is, evenwichtig en in balans met de wereld om ons heen. Een toekomstbestendige economie is schoon en gebouwd op de grote kansen die duurzaamheid biedt.”

Inderdaad, in onze op schulden gebaseerde economie is groei van essentieel belang. Die groei zorgt er namelijk voor dat de aangegane schulden betaalbaar blijven. Op de in de toekomst te verwachten groei kun je vooruitlopen door te lenen. Een lening waarvan je de rente en aflossing betaalt, uit die te verwachten groei. De economische crisis maakte duidelijk hoe kwetsbaar dit een samenleving maakt. Valt de groei weg, dan moet de lening even goed worden betaald en het geld dat daarvoor nodig is, moet ergens anders vandaan komen. Er moet dan worden bezuinigd. Bezuinigingen remmen vervolgens de groeimogelijkheden en zo raak je van de regen in de drup.

Volgens de filosoof Peter Sloterdijk (in zijn boek Sferen band 2 III Schuim) is onze samenleving de schaarste voorbij en is groeien om schaarste tegen te gaan en armoede te bestrijden, niet nodig. Volgens Jackson is de mens bang voor zijn eigen leegheid of onbeduidendheid. Die leegheid maskeert hij met producten. Producten als een manier om je als mens te onderscheiden van de groep, of er juist bij te horen.

Ons wereldbeeld is echter gebaseerd op schaarste en: “bedient zich van scherp ingestelde schaarste-optieken om zichzelf te observeren,” aldus Sloterdijk. Met andere woorden, we zien de wereld door een ‘schaarste-bril’ en de enige schaarste die we niet zien is de schaarste aan schaarste. Zou hij gelijk hebben?

Een fundamentele vraag aan D66: met welk doel moet de economie groeien?