‘Hedendaagse Europeanen’

Bij Elsevier een stukje geschiedenis om te verklaren waarom iets in het heden geen goed idee is door Jelte Wiersma. Volgens Wiersma ontwikkelt de Europese Unie zich tot een multicultureel en multi-etnisch rijk. Geen goed idee want de recente geschiedenis laat dit zien: “Het Britse, Franse, Duitse, Russische, Spaanse en Oostenrijks-Hongaarse. In deze rijken woonden mensen met verschillende talen, religies en etniciteiten. Ook woonden er soms mensen buiten deze rijken die zich tot een volk binnen de rijken voelden behoren. Zij waren als het ware geboren in een verkeerd (staats-)lichaam. Drie grote oorlogen verder en twee lessen konden worden getrokken. Een rijk kan alleen een stabiel land worden met een homogene bevolking onder buitenlandse druk of door gedwongen volksverhuizingen.” Niet doen dus, want multi-culturele en multi-etnische rijken dat is vragen om problemen.

Romeinse RijkIllustratie: commons.wikimedia.org

Jammer dat Wiersma niet verder teruggaat dan de negentiende eeuw, want als hij verder terug zou gaan, dan zou hij zeer succesvolle multiculturele en multi-ethnische rijken tegenkomen. Wat bijvoorbeeld te denken van het Ottomaanse rijk, dat bracht haar inwoners eerst ruim driehonderd jaar stabiliteit en een redelijke vorm van welvaart, alvorens het in de negentiende eeuw bergafwaarts ging. Of het Romeinse rijk, waarin mensen van verschillende etniciteit en cultuur hun thuis vonden. Dat bestond bijna duizend jaar. Trouwens, ook het heden kent nog zeer succesvolle multiculturele en multi-etnische rijken, wat bijvoorbeeld te denken van de Verenigde Staten of het huidige Rusland.

Volgens Wiersma ontstaat een stabiel land: “als een homogene bevolking samenwoont binnen duidelijke grenzen zonder minderheden die zich miskend voelen of inwoners die fundamenteel andere opvattingen huldigen.” Landen die dit niet hebben zijn instabiel. Om die instabiliteit weg te nemen maakte: “Het militaire apparaat dat de Franse ondergang moest voorkomen, (…) van Basken, Bretons en Normandiërs Fransen. Minder dan de helft van de Fransen sprak ruim honderd jaar geleden Frans. Door de invoering van de dienstplicht, als reactie op de Duitse dreiging en het bewust mengen van de volkeren binnen het Franse rijk ontstonden de hedendaagse Fransen.” Maar beste meneer Wiersma, bestond dat Franse rijk, zonder die ‘hedendaagse Fransen’ niet al enkele eeuwen?

Zou de ‘ondergang’ van multiculturele en multi-etnische rijken niet juist een gevolg kunnen zijn van het creëren van ‘hedendaagse Fransen’ en natuurlijk ook Duitsers, Nederlanders, Russen, Engelsen, Belgen enzovoorts? Van het opkomend nationalisme en het uitventen van verschillen tussen‘wij’ en zij’? Waren die oorlogen niet juist het gevolg van juist het maken van die ‘hedendaagse Fransen, Duitsers et cetera en juist niet van die multiculturele en multi-etnische rijken? Bovendien, als je ‘hedendaagse Fransen’ kunt creëren, zou je dan niet ook ‘hedendaagse Europeanen’ kunnen creëren?

We had to destroy the village in order to save it

Gisteren schreef ik over ‘vluchtelingendeals’, in de Volkskrant deed Martin Sommer dat ook. Volgens Sommer was de Turkije-deal niet ideaal maar toch een succes: “ De opvang rammelt, de verdeling van statushouders komt niet van de grond. Wat Jesse Klaver zegt, is vast waar: Syrische kinderen krijgen in Turkije geen onderwijs en er zijn er die moeten werken in textielfabrieken. Dat mag niet van de UNHCR. Maar dit soort bijbelexegese helpt weinig tegen de verdrinkingsdood. En het is een feit dat de ongecontroleerde migratiestroom is gestopt. Dit is wat politiek vermag; van een naargeestige toestand is het beste gemaakt.”

vietnam

Foto: Listosaur

In zijn artikel haalt Sommer de Orde van Advocaten aan die de verkiezingsprogramma tegen het licht hield en die: “deelde rode vlaggen uit waar ze strijdig waren met de beginselen van de rechtsstaat. Het oordeel was ‘geschokt’ in verband met het aangetroffen Trump-gehalte; vijf rode vlaggen, terwijl het er de vorige keer maar twee waren. In de tussentijd was er weliswaar een asielcrisis geweest en een reeks bloedige aanslagen. Maar met dat soort storende omgevingsfactoren konden de voorvechters van de grondrechten geen rekening houden.” Die advocaten snappen er dus niets van, je moet toch begrijpen dat aantasting van de rechtsstaat na zo’n vluchtelingencrisis en een serie aanslagen niet vreemd is. Zo beschermen we immers onze verworvenheden zoals onze ‘banen en sociale zekerheid’ en houden we rekening met het draagvlak onder de bevolking. We beschermen zo immers onze verworvenheden.

Weegt het beperken van de instroom van vluchtelingen op tegen het, ik formuleer het scherp, afbreken van de rechtsstaat, want dat is wat Sommer lijkt te beweren? Is niet juist de rechtsstaat een van onze belangrijkste verworvenheden? Een verworvenheid die zorgt voor vrede, welvaart en welzijn? Verschillen we niet juist door die rechtsstaat van de landen van waaruit deze mensen vluchten en van de landen die nu door velen als ‘veilige derde landen’?

Bescherm je je verworvenheden het beste door ze zelf af te breken? Dit lijkt wel op de Amerikaanse legerwoordvoerder die tijdens de Vietnamoorlog de beroemde uitspraak deed: ‘We had to destroy the village in order to save it’. Heeft de politiek er werkelijk het beste van gemaakt als de maatregel die zij neemt strijdig zijn met de beginselen van de rechtsstaat?

Verkeerde vijand

Op Joop een artikel van Anousha Nzume waarin zij het ‘witte culturele superioriteitsgevoel’ aan de kaak stelt. Overdreven gezegd komt het erop neer dat alle ellende in de wereld een gevolg is van de ‘witte mensen’. In haar artikel waarin het denken over  ‘witte onschuld’ en ‘witte superioriteit’ waarover ik al eerder schreef op de achtergrond een belangrijke rol speelt, viel mij één passage op. Nzume: “Ik zie het in de ogen van journalisten tijdens interviews over mijn boek. “Hoe durf je de vrijspraak van OJ Simpson te omschrijven als een overwinning op het systeem?” Omdat het waar is. Een zwarte man wint terecht of onterecht van een corrupt en racistisch systeem omdat hij rijk genoeg en populair genoeg is. Naar goed westers gebruik.”

SimpsonIllustratie: Daily Mail

OJ Simpson ‘versloeg een corrupt en racistisch systeem en werd vrijgesproken terwijl alles erop wees dat hij schuldig was aan de moord op zijn ex-vrouw Nicole Brown en haar vriend. In een latere civiele procedure werd Simpson wel verantwoordelijk gehouden voor die moorden. Nzume is blij dat iemand niet wordt veroordeeld voor moorden die hij heeft gepleegd. Zij is blij omdat de ‘zwarte’ Simpson zoveel geld had, dat hij zijn ‘onschuld’ kon kopen en zo als ‘zwarte’ het ‘corrupte, racistische, witte systeem’ versloeg.

Toont de casus Simpson aan dat het systeem racistisch is? Dat: “Wij allen (…) nog steeds (praten) in dezelfde witte ruimtes waar diezelfde culturele aannames en codes leidend zijn,” dat:  Racisme (…) een tool (was) in de koloniale tijd en het (…) nog steeds een tool (is) in het huidige kapitalistische neoliberale systeem,” of dat: “witte westerse dominantie,” in stand wordt gehouden zoals Nzume schrijft?

Laat de de casus niet juist zien dat in het ‘kapitalistische neoliberale systeem’ vrouwe Justitia kleurenblind’ is? ‘Kleurenblind’ maar wel ‘te koop’ met geld en macht? Want won met OJ Simpson niet het geld en de macht? Is dergelijk machtsmisbruik niet iets van alle tijden, alle culturen en alle ‘kleuren’?  Hoe beoordeelt Nzume het Zuid-Afrika van Zuma, het Zimbabwe van Mugabe, het Egypte van Al Sisi, het Rusland van Poetin, het Turkije van Erdogan, het Saoedi-Arabië van Salman en zo zijn er veel meer te noemen? Hoe beoordeeld zij de manier waarop multinationals invloed kopen in Den Haag, Brussel, Washington, Lagos of Johannesburg? De manier waarop China invloed koopt in Afrika, maar ook in Europa, denk bijvoorbeeld aan de haven van Piraeus?

Allemaal praktijken waar mensen van alle kleuren de dupe van zijn. Mensen die het aan geld en macht ontbreekt om tegenwicht te bieden. Is het niet jammer dat Nzumes strijd juist verdeeldheid zaait tussen mensen die alleen tegenwicht kunnen bieden als ze eensgezind optrekken? Bestrijdt Nzume niet de verkeerde vijand?

Ont-ideologiseren

“Als land moet ons antwoord zijn wat het altijd is geweest wanneer we met geweld werden geconfronteerd. We moeten bijeenkomen, we moeten ons verenigen en gezamenlijk zullen we onze vijanden bestrijden en verslaan.” Deze woorden sprak de Britse premier Theresa May na de terreurdaden in London van zaterdag 3 juni 2017. “Er moeten veranderingen plaatsvinden. We kunnen niet net doen alsof we op de huidige voet verder kunnen gaan.” Om die vijand te verslaan moet: “het antiterreurbeleid en de -wetten tegen het licht worden gehouden. De politie moet daarmee meer mogelijkheden krijgen om vroegtijdig te kunnen ingrijpen.” Dit allemaal om harder op te treden tegen een ideologie met: “een radicaalislamitische achtergrond.”

war on terror.pngIllustratie: San Diego Union-Tribune Store

Volgens May moet er wat veranderen, daar zou ze wel eens gelijk in kunnen hebben. Maar zijn de veranderingen die zij voorstelt wel veranderingen of is het meer van hetzelfde? Zou het verharden van ‘de strijd’ helpen? Zouden meer bommen op IS in Syrië of Irak helpen? Zou het helpen als de principes van de rechtsstaat geweld aan worden gedaan door vrijheden op te offeren voor veiligheid? Zou harder optreden tegen een ideologie helpen? Hoe treed je op tegen een ideologie? Doe je dat door de aanhangers vast te zetten of te vermoorden? Een ideologie is: “het geheel van de beginselen, denkbeelden van een stelsel,” aldus de Van Dale. Een ‘ideologie’ hoe verwerpelijk ook, vermoord niemand, dat doen mensen die zeggen te handelen op basis van die ideologie.

Zou die werkelijke verandering niet ergens anders gezocht moeten worden? Zou de ‘oorlog’ of de ‘strijd’ tegen het terrorisme niet vaarwel gezegd moeten worden? Een strijd tegen terrorisme is niet te winnen. Terreur is geen vijand, het is een strijdmethode. Net zoals een Kalashnikov geen vijand is, maar een wapen. Zou de oplossing niet juist liggen in de het, het klinkt vreemd, ‘normaliseren’ van terreur? Hiermee bedoel ik het zien van een terreurdaad als een misdaad? Een misdaad waarbij politie en justitie onderzoek doen en de rechter recht spreekt? Waarbij de daad wordt bestraft zonder de ‘ideologische motieven’ van de dader centraal te stellen. Door de dader te zien als een misdadiger?

Verkeerslichtbediende

In 1990 maakte ik met vier vrienden een treinreis door de Sovjet Unie, die bestond toen nog. We ‘deden’ de beroemde Trans Siberië-expres van Moskou tot Khabarovsk. Tot Wladiwostok konden we niet, dat was toen nog een ‘geheime’ marinehaven. Je kon die laatste zeshonderd kilometer ook nog reizen, maar dan moest je meteen op de boot naar Japan, in Japan met de Shinkansen naar Tokyo en dan met het vliegtuig terug naar Schiphol. Die zeshonderd kilometer waren ruim vier keer de prijs van de rest van de reis en dat konden wij niet betalen.

transsiberieexpressroute

Illustratie: Trans Siberië Express

De paar dagen dat we in Moskou waren, viel mijn oog op een bijzonder huisje bij kruispunten met verkeerslichten. In dat huisje zat een man of vrouw en die bediende de verkeerslichten. Omdat het al wat later op de middag was, zagen we de man zijn post verlaten en naar huis gaan. Een vervanger kwam er niet en de verkeerslichten draaiden gewoon door. Wij verbaasden ons over deze ‘overbodige’ functie die we in Nederland niet kenden en die er ook nooit zou komen.

Nooit? Het is inmiddels 2017 en de laatste tijd zie ik dat de ‘verkeerslichtbediende’ ook in Nederland terrein wint. In mijn woonplaats Venlo zie ik ze steeds vaker en dan vooral op zaterdagen en Duitse feestdagen. Met busjes worden ze aangevoerd en op ‘strategische (kruis)punten’ afgezet. Vandaag zag ik ze weer staan. Niet bij verkeerslichten maar bij rotondes, die de verkeerslichten op bijna alle kruispunten hebben vervangen. Druk gebarend staan ze bezoekers te begeleiden naar de parkeerplaatsen en -garages. Als die goed verstopt zouden liggen, dan kon ik me daar iets bij voorstellen, maar dat is niet het geval. Al voordat je de stad binnenrijdt staan er borden die de bezoekers naar deze plekken begeleiden. Tegenwoordig noemen we dat in goed Nederlands een ‘bullshit-baan’.

Zou Nederland aan het ‘versovjetiseren’ zijn en stort de boel binnenkort in? Of heb ik vroeger ten onrechte gelachen om die ‘verkeerslichtbediende’?

Deeleconomie

In de laatste helft van de jaren negentig van de vorige eeuw stonden de kranten vol van de ‘nieuwe economie’. Door de ‘technologische ontwikkeling’ zoals de telecom en vooral het internet, toen nog met een hoofdletter I geschreven, zou het Walhalla bereikt zijn. Een Walhalla van eeuwig durende economische groei en rijkdom en geluk voor iedereen. Nou ja iedereen, vooral de ‘gelukkigen’ die een internetbedrijfje hadden opgezet en dat naar de beurs brachten. ‘Iets’ doen met internet was al voldoende om lyrische commentaren te krijgen waarna het geld vanzelf naar je toe rolde. Een kritische blik ontbrak. In 2000 knapte de zeepbel. De geschiedenis van internetprovider World Online, het bedrijf van Nina Brink, is tekenend voor deze hype.

LoesjeIllustratie: Loesje

Sinds een paar jaar wordt er veel gepraat en geschreven over de ‘deeleconomie’ een amalgaam van sociale initiatieven die een bijdrage moeten leveren aan een beter leven in wijken, dorpen en buurten, het delen van spullen met anderen, het een tweede leven geven van spullen en het verzamelen van geld ter financiering van die initiatieven mogelijk gemaakt via internet-platforms. Wat is er nieuw aan buurtinitiatieven? Of aan het delen, uitlenen  van spullen of er een tweede leven aan geven, dat gebeurde vóór het internet-tijdperk ook. Dat gebeurde vroeger via het prikbord bij de supermarkt of de kringloopwinkel en geld lenen van anderen is ook niet nieuw. Het internet maakt het wellicht iets makkelijker.

Wat ook niet nieuw is, zijn de commerciële initiatieven onder de vlag van de ‘deeleconomie’. Wat is er nieuw aan een een ‘tussenpersoon’ die vraag en aanbod bij elkaar brengt er daarvoor een vergoeding vraagt? Wat maakt Uber, behalve de schaal en het PR-offensief, anders dan Taxicentrale Amsterdam? Is Airbnb niet gewoon een reisbureau dat vraag en aanbod al het werk laat doen tegen een vorstelijke vergoeding, ook vergezeld van een massaal mediaoffensief?

Doen de oprichters van deze bedrijven dat niet met hetzelfde doel als Nina Brink met haar World Online, namelijk zo veel mogelijk geld uit de zakken kloppen van argeloze investeerders zonder kritische blik? Wordt in deze deeleconomie niet alles gedeeld behalve de verdiensten?

Veroordeeld voor toekomstige misdaden

In haar column in de Volkskrant stoort Elma Drayer zich aan ‘het gilde der zelfbenoemde duiders’. Mensen die na een gebeurtenis worden benaderd door de media om die gebeurtenis te duiden, in perspectief te plaatsen. Mensen zoals dr. Remco Clavan, de ‘Oost-Europa deskundige’ in het progamma Keek op de Week van Kees van Kooten en Wim de Bie. Van Kooten zette als Clavan de ultieme ‘duider neer. Een deskundige die uitblonk in het beantwoorden van de vraag met dezelfde woorden als de vraag.

ClavanFoto: YouTube

De ‘duider’ waarop Drayer haar pijlen richt is Laila al-Zwaini. Al Zwaini: “meldde dat westerse moslimjongeren heus niet zomaar radicaliseren. Dat zij er heus niet zomaar toe overgaan om zelfmoordaanslagen plegen. Dat ze het namelijk ‘enorm moeilijk hebben’ in de maatschappij. En dat wij moeten ‘proberen de oorzaak te vinden om ook een oplossing te vinden’.” Een opmerking tegen het zere been van Drayer: “Juist ja. Zou er iemand zijn die hetzelfde beweert over jongeren die zich in de vorige eeuw vrijwillig aansloten bij de nationaal-socialisten? Jongemannen die bij hun volle verstand kozen voor een regime dat alom terreur, dood en verderf zaaide? Zou iemand durven betogen dat ze zo’n keuze heus niet zomaar maakten? Dat ze het namelijk ‘enorm moeilijk hebben’ in de maatschappij. En dat wij moeten ‘proberen de oorzaak te vinden om ook een oplossing te vinden’.” Ja, beste mevrouw Drayer, ik durf te beweren dat velen vanwege hun sociaal-economische omstandigheden eind jaren twintig en begin jaren dertig kozen voor de partij van Hitler. Zij kozen niet ‘bij volle verstand voor een regime dat alom terreur, dood en verderf zaaide’.

Veel van de aanhangers van het eerste uur, kozen voor het nationaal-socialisme vanwege hun frustraties als gevolg van de Eerste Wereldoorlog. Zij kozen voor een ideaal, niet voor terreur, dood en verderf. Dat dit ideaal uitliep op dood en verder wisten zij begin jaren twintig nog niet.

Hoe kon een Duitser die in 1930, 1932 of 1933 op Hitlers partij stemde, weten welke misdaden het regime later zou gaan plegen? Hoe kon die stemmer weten dat de Rijksdag na die verkiezingen volmachten aan Hitler zou geven om zonder tussenkomst van het parlement te regeren. Een parlement waarin Hitlers partij niet eens de meerderheid had. Hoe kon hij weten dat er in 1938 een Kristallnacht zou volgen? Dat Polen zou worden aangevallen wat weer tot een wereldoorlog zou leiden? Dat er een holocaust zou komen?

Het grootste deel van de stemmers op de partij van Hitler koos niet voor een dergelijk regime opdat het regime toen zij ervoor kozen nog niet bestond. Zou het daarom niet kunnen dat zij kozen vanwege hun sociaal economische omstandigheden.

 

 

What you (want to) see is what you get

In mijn vorige column vergeleek ik aan de hand van een song van de Dead Kennedys de huidige wereld met die van vijfendertig jaar geleden. In precies die periode schreef historicus Maarten van Rossum de artikelen die zijn gebundeld in het boek De draagbare van Rossum. Een bloemlezing die tezamen een goed inzicht geven in de geschiedenis van de vorige eeuw. Het derde hoofdstuk behandelt het wedervaren van het stadje Muncie in Indiana. In de studies wordt het plaatsje Middletown genoemd omdat het model moet staan voor een gemiddelde plaats in de VS. Dit stadje stond centraal in drie sociologische onderzoeken in de vorige eeuw. De eerste in 1925 en de tweede in 1935 werden verricht door Robert Lynd, de laatste eind jaren zeventig door Theodor Caplow, Howard M. Bahr en Bruce A. Chadwick.

Van Rossum

Lynd maakte zich zorgen om het verval van ‘gemeenschapszin’ in de Verenigde Staten en dacht dat de sleutel voor het stoppen van dit verval in kleine gemeenschappen lag. Als je verval wilt aantonen, dan moet er wel een referentiepunt zijn. Voor Lynd was dat het Muncie van zo rond 1890, de jeugdjaren van Lynd en die bracht hij door in een naburig stadje. Enige probleem, het Muncie van 1890 was niet op dezelfde manier bestudeerd. Dat beeld schetste Lynd op basis van wat globale informatie en zijn eigen jeugdervaringen. Een zeer mooi en positief beeld waarbij de jaren twintig, ondanks de toegenomen welvaart, schril afstak. Van Rossum waarschuwt: “We moeten niet vergeten dat Lynd ons oordeel gemanipuleerd heeft door op het doek achter het concrete beperkte Middletown in 1925 steeds het idyllische Middletown van 1890 te projecteren. Hij heeft zichzelf en zijn lezers met een romantisch plaatje in de luren gelegd.” Teloorgang van de gemeenschapszin, het zwarter maken van de huidige werkelijkheid door deze af te zetten tegen een extra gefotoshopte achtergrond.

De drie onderzoekers uit de jaren zeventig constateerden dat het stadje zo ongeveer het Walhalla was, het paradijs op aarde waar de verandering tot stilstand was gekomen omdat het hoogste punt van ontwikkeling bereikt was. En dat paste volgens Van Rossum precies bij hun ‘neoconservatieve zonnebril. Volgens Van Rossum, maakten zij zich aan hetzelfde feit als Lynd schuldig, maar dan omgekeerd. Zij zetten hun witter gefotoshopte werkelijkheid van de jaren zeventig af tegen Lynds zwart gefotoshopte en constateerden dat er niets aan de hand was in het stadje.

Is deze manier van ‘overdrijven’ niet nog steeds actueel? ’What you see is what you get’ een bekende uitdrukking in de automatiserings- en computerwereld. Zou voor de maatschappijwetenschappen en de politiek niet gelden ‘what you want to see is what you get? Het noopt in ieder geval tot kritisch bevragen van onderzoeksresultaten.

We’ve got a Bigger Problem Now

Wie kent ze nog? Nee, verkeerde opening want niet veel mensen kenden ze op hun hoogtepunt in de jaren tachtig van de vorige eeuw? De Dead Kennedys, de beste Amerikaanse punkband, al is dat een persoonlijke mening, afkomstig uit Californië. De band was zeer maatschappijkritisch en nam het ‘systeem’ flink op de korrel. Behalve door hun muziek, werd de band van frontman Jello Biafra bekend door een proces dat tegen hen werd aangespannen naar aanleiding van hun derde album Frankenchrist. Bij dit album zat een poster van Penis Landscape van de Zwitserse kunstenaar Giger. Dit kunstwerk kon volgens de staat Californië niet door de beugel. Daar wil ik het hier niet over hebben.

in god we trust inc

Illustratie: Wikipedia

Ik wil terug naar 1981 toen de band haar 12” In God We Trust Inc. uitbracht. Op de B-kant van deze 12” een bewerking van een van hun bekendste nummers California Uber Alles. Was Califormia Uber Alles al een stevige aanklacht tegen de politiek in de persoon van toenmalige Gouverneur Jerry Brown van Californië, in de bewerking van het nummer met als titel We’ve Got a Bigger Problem Now is Brown vervangen door toenmalig president Reagan.

De eerste zinnen, na de inleidende woorden van Biafra, zetten meteen de toon: “I am Emperor Ronald Reagan. Born again with facist cravings. Still, you made me president.” Het nummer is een aanklacht tegen politici die hun macht gebruiken of eigenlijk misbruiken om hun zakenvriendjes te bevoordelen: “You’ll go quietly to boot camp. They’ll shoot you dead, make you a man. Don’t you worry it’s for a cause. Feeding global corporations’ claws. Die on a brand new poison gas. El Salvador or Afghanistan. Making money for President Reagan And all the friends of president Reagan.” 

Hoe ziet de wereld er nu ruim vijfendertig jaar verder uit? Jerry Brown is weer gouverneur van Californië en is de ‘hoop’ van velen gevestigd op die ‘liberale’ staat om weerstand te bieden aan de harde kanten van het beleid van president Trump.  Is Trump niet een president die de ‘claws’ van de ‘global corporations’ en zijn vrienden voedt? Wordt er in Afghanistan niet nog steeds gevochten en is El Salvador vervangen door Irak en Syrië?

Helaas zijn de Dead Kennedys er niet meer en ben ik vijfendertig jaar ouder.

’t is een kwestie van geduld

Het is feest in Limburg: de provincie maakt honderdvijftig jaar deel uit van Nederland. In Dagblad de Limburger van vrijdag 12 mei 2017 las ik dat Provinciale Staten pleiten voor een ‘status aparte’ van de provincie binnen Nederland: “Want al die Haagse wetten en regeltjes staan de groei van Limburg hopeloos in de weg,” aldus de leider van de provinciale VVD Joost van de Akker. In dezelfde krant vraagt Roel Wiche zich in de rubriek Op de korrel af waarom hij er als inwoner zo weinig merkt van dat heuglijke en feestelijke feit: “Normaal zetten ‘wij’ Limburgers al een feesttent neer als de nieuwe ventieltrombone van de plaatselijke fanfare wordt ingezegend of als de duivenclub de roemruchte vlucht naar Bergerac heeft gewonnen.” Wiche vraagt zich ook af hoe het zit met het historisch besef van de Limburger: “ Ik leerde vroeger alles over de bronzen spiegels van de Etrusken, maar weinig over de splitsing van Limburg in een Nederlands en Belgisch deel.” Zou dat wellicht komen omdat Limburg een gemaakte en verzonnen provincie is?

Limburg

Illustratie: PPSimons

Het graafschap Holland, de Hertog van Gelderen, de graven van Friesland, het hertogdom Brabant, je komt ze allemaal tegen in de geschiedenisboekjes. Tevergeefs zul je zoeken naar Limburg op de plek waar het nu ligt. Ja er was een hertogdom Limburg, het omvatte een deel van het zuiden van het huidige Limburg, maar lag toch vooral in het huidige Duitsland  Die gesplitste provincie waar Wiche over spreekt, werd op de tekentafel ontworpen. Na de nederlaag van Napoleon werd Europa tijdens het beroemde Congres van Wenen opnieuw ‘uitgetekend’. Daar ontstond het koninkrijk de Nederlanden dat Nederland, België en Luxemburg omvatte. Een land dat vervolgens in provincies werd opgedeeld. Zo is de provincie Limburg ontstaan waarvan een deel tot 1867 ook lid was van de Duitse bond. Een bestuurlijke eenheid, maar zeker geen culturele of historische eenheid. Een flink deel ervan hoorde lange tijd tot het hertogdom Gelre. Een hertogdom dat na de Vrede van Utrecht in 1713 in vier delen uit elkaar viel. Kijken we naar de huidige gemeente Venlo, dan viel haar grondgebied in verschillende landen. De noordelijke dorpen Arcen en Velden behoorden tot Pruissen. De stad Venlo zelf en het aan de andere kant van de Maas gelegen Blerick, hoorden bij het Overkwartier. Alleen behoorde Venlo tot de Republiek en was Blerick ongeveer honderd jaar lang, bezet door Pruisische troepen. Tegelen en Belfeld behoorde tot het hertogdom Gulik. Later dit jaar wordt trouwens gevierd dat Tegelen tweehonderd jaar bij Nederland hoort.

Een provincie zonder grootse geschiedenis van een hertog, baron of graaf, maar een lappendeken, een gebied waar ‘the powers that be’ in de 17e en 18e eeuw hun oorlogen uitvochten. Volgens de Limburger willen Provinciale Staten met hun pleidooi voor een vrijstaat, de de tijd terugdraaien. Terug naar welke tijd?