Hedendaagse ‘Stalins’

‘Een sterfgeval is een tragedie, honderd sterfgevallen is een statistiek’ Een uitspraak die wordt toegedicht aan Sovjetdictator Jozef Stalin. Een uitspraak die ook van toepassing is of lijkt op de manier waarop er naar het vluchtelingenprobleem wordt gekeken. Alleen al door het woord ‘vluchtelingenprobleem’ wordt het een statistisch gebeuren. Zoals een andere beroemde uitspraak waarvan niet duidelijk is wie er het ‘copyright’ op heeft, zijn er: ‘three kinds of lies: lies, damned lies, and statistics.’ Een uitspraak die in het debat over het vluchtelingenprobleem weer wordt bevestigd.

Stalin_in_July_1941

Foto: Wikimedia Commons

“In de binnenzak van zijn jasje zit een stukje baksteen verwikkeld in twee lagen plastiek. Dat was het enige wat hij kon vastpakken nadat zijn huis in elkaar stortte alsof het uit zand gebouwd was. Zo verschroeiend was de kracht van de bommen. Voor de puinhoop zaten zijn vrouw en kinderen te wenen, maar hij had zoveel pijn dat hij niet kon wenen.” de eerste alinea van een column van Bleri Lleshi op de Belgische site MO.be. “Je bent een mens,” is de titel van de column waarin Lleshi de wereld beschrijft door de ogen van een vluchteling. Aan die column is niets toe te voegen. Niets toe te voegen, maar wel bij aan te vullen. Dat aanvullen doet Sipan Morad in een filmpje op Youtube.

Een column en een filmpje die de vluchtelingenproblematiek terugbrengen tot de kern: het leed van mensen. Mensen die huis en haard hebben moeten verlaten omdat ze hun leven niet meer zeker zijn. Omdat huis, haard en stad er niet meer zijn. Als het grote vluchtelingenprobleem wordt teruggebracht tot het levens verhaal van Sipan dan is de eerste reflex van bijna iedereen om de jongeman te helpen. Zijn het er duizenden, dan wordt het een ander verhaal. Dan raakt het onze gevoelens. Ten minste die van het overgrote deel van ons. Alleen delven die duizenden individuele verhalen vol leed, het onderspit tegen de derde soort leugen, de statistiek.

Aan Stalin die ik eerder aanhaalde wordt ook de volgende uitspraak toegedicht: ‘Vermoord één man en je bent een moordenaar, vermoord er een heleboel en je bent een held.’ Een uitspraak die ook van toepassing is op het vluchtelingendebat. Immers worden de politici die het strengste zijn, die er alles aan doen om vluchtelingen te weren en zo wellicht bijdragen aan de dood van velen, niet als hedendaagse ‘Stalins’ vereerd? En worden de mensen die vluchtelingen uit zee vissen en redden van de verdrinkingsdood daarentegen niet als criminelen weggezet?

 

‘Veilige derde landen’

Sinds het voor de tweede keer klappen van de formatie van een kabinet tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks op hetzelfde punt, het migratiebeleid, staan de kranten vol met stukken over dit onderwerp. Vooral vertegenwoordigers van de PvdA roeren zich, zo steekt minister Timmermans de loftrompet over de Turkije deal en geeft hij aan hoe het verder zou moeten en doet minister en fractieleider Asscher met wat co-auteurs het nog eens dunnetjes over.

veilige landen

Illustratie: gabiley.net

Hun pleidooien komen erop neer dat ‘we’ ‘solidair’ moeten zijn met andere landen: “Door veel meer te investeren in ontwikkelingssamenwerking, het tegengaan van de opwarming van de aarde, defensie en vredesmissies kunnen we voorkomen dat mensen op de vlucht slaan. Europa moet stabiliteit exporteren, in plaats van instabiliteit importeren.” ‘We’ moeten zorgen voor ‘regie’: “De situatie dat mensen een levensgevaarlijke reis hierheen moeten maken om bescherming te krijgen is onwenselijk. Dat wij niet weten of er hier volgend jaar tienduizend of honderdduizend vluchtelingen aankomen, is dat ook.” Als laatste moeten ‘we’ vluchtelingen die hiernaartoe komen ook volwaardig mee laten doen: “ Vluchtelingen krijgen alle rechten en plichten die een Nederlander ook heeft.” Centraal in deze aanpak staan ‘afspraken met veilige derde landen’ in de regio en in ieder geval niet in Europa.

Als je al die bijdragen leest, dan lijkt het een logisch verhaal. ‘Wij’ moeten: “rekening houden met draagvlak, met de beschikbaarheid van woningen, banen en onze sociale zekerheid,” en daarom kunnen wij maar een beperkt aantal vluchtelingen opvangen en dan nog het liefst vluchtelingen die iets op ons lijken, want vluchtelingen uit: “patriarchale, onvrije en conservatief religieuze culturen. Dat leidt tot spanning.” Dus moeten we afspraken maken met die ‘veilige derde landen’ zodat zij vluchtelingen niet verder door laten, opvangen en de onverlaten die toch naar ‘ons’ komen, terugnemen.

Zouden die ‘veilige derde landen’ geen rekening moeten houden met: “draagvlak, met de beschikbaarheid van woningen, banen en (hun) sociale zekerheid?” Zijn die landen wel in staat om onbeperkt vluchtelingen op te vangen? Zouden vluchtelingen uit: “patriarchale, onvrije en conservatief religieuze culturen,” daar niet tot spanningen leiden? Als dat het geval zou zijn, zouden onze politici en deskundigen daar dan niet moeten gaan kijken hoe dat komt en wat ‘wij” daarvan kunnen leren?

Als dat niet het geval is, is het dan niet erg makkelijk van ‘ons’ rijke Westerse landen om die landen te vragen tegen een ‘kleine vergoeding’ hun draagvlak, woningen en sociale zekerheid onder druk te laten zetten en de spanning te laten oplopen door hen vluchtelingen uit patriarchale, onvrije en conservatief  religieuze culturen op te laten vangen?

De illusionist

De kosten voor massamigratie zijn veel hoger dan de kosten van grenscontroles:“Een realistische raming van de kosten komt uit op een jaarlijks bedrag van twee tot vijf miljard euro. … De kosten van de opvang en verzorging van asielzoekers werd onlangs op 20 miljard euro per jaar geschat.” Een Duits instituut voor economisch onderzoek heeft deze berekening voor Duitsland gemaakt. Zo valt te lezen in Elsevier. Die 5 miljard euro steken schril af tegen de ‘alarmistische’ geluiden dat gesloten grenzen, zeer duur zouden zijn.

mindfuckIllustratie: www.burovoormuziek.nl

Nu komen er ieder jaar vluchtelingen, maar niet ieder jaar evenveel. In 2015 zullen de kosten verbonden met asielzoekers voor Duitsland best 20 miljard euro zijn geweest. Maar hoe hoog waren ze in 2014 en hoe hoog zullen ze in 2020 zijn? Het gaat mij niet om de bedragen en of die kloppen of niet. Zet twee economen in een ruimte en laat ze hiervoor een berekening maken en je krijgt drie verschillende uitkomsten.

De vraag die dit artikel oproept is van een andere orde. Met welk doel ‘vergelijk’ je de kosten van grenscontroles met die van de opvang en verzorging van asielzoekers? Welke suggestie wil je hiermee wekken? Zeker omdat het Duitse ‘berekeningen’ betreft en voor Nederland kan en zal dat heel anders liggen.

Wat is de relatie tussen het sluiten van grenzen en de opvang en verzorging van vluchtelingen? Willen grenscontroles zeggen dat vluchtelingen het land niet meer inkomen? Want dat is wat het artikel lijkt te suggereren. Nu hebben we na de Tweede Wereldoorlog een lange periode met grenscontroles gehad. In die tijd kwamen er ook vluchtelingen, denk onder andere aan de Hongaarse, de Tsjechoslowaakse en de Vietnamese.

Is het niet veeleer zo dat de kosten van grenscontroles bovenop die voor de opvang en verzorging van vluchtelingen komen? Tenzij we géén vluchteling meer toelaten. Dan moeten wel de internationale verdragen rondom de omgang met vluchtelingen worden opgezegd en onze wetgeving daaromtrent worden aangepast. En als alle landen dit doen, dan zit iedereen vast in het eigen land? Wat doen we dan als de dijken breken?

“Wahn ist kurz, die Reu ist lange,(kort is de illusie, lang de spijt)” aldus de Duitse dichter Friedrich von Schiller. Hoe lang en groot zou de spijt zijn als blijkt dat na het sluiten van de grenzen er ook vluchtelingen blijven komen. We moeten immers iedereen die zich aan de grens meldt en asiel aanvraagt, gewoon in procedure nemen. Dus ook worden opgevangen en verzorgd. Dan zitten we met dubbele kosten. Wat zou Elsevier willen bereiken met een dergelijk artikel? Toch oppassen voor de illusie die Elsevier lijkt te suggereren?

I’m leaving on a jet plane

PvdA-leider Diederik Samsom is blij met de afspraken die de Europese Unie met Turkije gaat maken. Samsom in Trouw: “Misschien is dit akkoord met Turkije wel een blauwdruk voor het reguleren van die andere routes.”  Wat houden die afspraken in? “6 miljard euro voor de opvangkampen in Turkije; opheffing van de visumplicht voor Turkse toeristen die naar Europa reizen; een versnelling van de onderhandelingen over het Turkse EU-lidmaatschap; en tot slot en niet het minst moet de EU evenveel Syrische vluchtelingen legaal uit Turkije overnemen als dat land er uit Griekenland terugneemt.” Zo valt te lezen in de Volkskrant.

Nu liggen er vele landen op de route naar de Europese Unie. Het is iets verder varen, maar ook vanuit Libanon, Egypte, Syrië, Egypte, Libië, Tunesië en ga zo maar door, kun je op een bootje stappen. Dus er kunnen nog veel van dergelijke afspraken volgen als we Samsom mogen geloven. Hierbij zijn vele vragen te stellen. Belangrijker dan deze vragen, zijn vragen bij de de afspraken. Welk probleem wordt er met deze afspraken opgelost? Wordt de komst van vluchtelingen naar Europa, het vluchtelingenprobleem opgelost? Of zouden er weer andere routes komen? Samsom lijkt daar wel van uit te gaan. Bovendien blijven er vanuit Turkije vluchtelingen komen, nu met het vliegtuig. En als er de komende maanden vanuit Turkije toch Syriërs per bootje naar Griekenland blijven gaan en die worden teruggebracht, komen er dan met dit akkoord evenveel vluchtelingen per vliegtuig? Ook als dit er één miljoen zijn?

Voor de Syriër blijft er zo een, zij het beperkte, route naar Europa bestaan. Maar wat biedt deze oplossing de Afghaanse, Irakese of Somalische vluchteling? Die kan Europa bijna niet meer in. Duwt Turkije die verder terug de regio in? Zodat die Afghaan uiteindelijk weer terug is bij de Taliban? Nu zou die Afghaan natuurlijk ook vanuit buurland Kirgizië per vliegtuig naar Amsterdam kunnen vliegen. Dat spaart hem een lange reis die strandt op het Turkse strand. Een reis die bovendien veel goedkoper is. Maar wordt hen dat niet onmogelijk gemaakt door Europese regels? Als iemand niet in een land wordt toegelaten, moet de vliegmaatschappij de terugreis betalen. Dus laten de vliegmaatschappijen alleen mensen met een geldig visum instappen. En laat vluchtelingen hier nu juist niet aan voldoen. Zou aanpassing van deze regels de mensensmokkel tegen woekerprijzen niet voorkomen? Zou dit niet veel ellende voorkomen? En zou het niet veel goedkoper zijn? Bovendien hoeven er dan geen afspraken te worden gemaakt met weinig democratische regeringen.

Belangrijker dan het vluchtelingenprobleem, is het probleem van de vluchteling. Wordt dat niet pas echt opgelost als het land van herkomst veilig is en voldoende levenskwaliteit biedt? En zullen er tot die tijd niet mensen blijven vluchten? Zeker als we blijven bombarderen.