Rutte, migranten en dwaasheid

“Zo’n dwaas is Rutte niet,” schreef ik in mijn laatste prikker, een dwaas die zich baseert op een theorie die de toekomst voorspelt op basis van het verleden. Dit naar aanleiding van de migratietop van de afgelopen week. Het woord ‘dwaas’ liet mij niet los en deed mij weer denken aan de de historica Barbara Tuchman. Tuchman schreef diverse interessante boeken, een ervan met als titel De Mars der Dwaasheid. Inderdaad is Rutte geen ‘historicistische’ dwaas, maar hoe zit het met ‘Tuchmaniaanse’ dwaasheid?

Map_of_the_European_Migrant_Crisis_2015_-_Asylum_applicants'_countries_of_origin

Illustratie: Wikimedia Commons

Dwaasheid is een van de vier vormen van wanbestuur naast tirannie, buitensporige ambitie en onbekwaamheid. Beleid wordt door Tuchman als dwaas bestempeld als het vijf kenmerken vertoond. Als eerste het ontbreken van een plan voor de lange termijn. In mijn vorige prikker vroeg ik mij af waar Rutte naar toe wil met het migratiebeleid en hoe dat beleid past in zijn beeld van een prettige en open samenleving. 

Het tweede kenmerk is de hardnekkigheid en koppigheid waarmee beleid wordt voortgezet. Eigenlijk al sinds het laatste decennium van de vorige eeuw is migratie en vooral het beheersen en voor menig politicus zelfs stoppen ervan, doel van het beleid. De praktijk laat zien dat dit mensen niet weerhoud om naar hier te komen. 

Het derde kenmerk dat Tuchman geeft, is het je niet kunnen of willen inleven in de ander. Als we de beeldvorming over migranten beschouwen in de media en bij diverse politieke partijen, dan lijkt hiervan sprake. De migrant is een gelukzoeker, een profiteur van onze welvaart. weinig rekening houdend met de ander en weinig inlevend in zijn situatie.

Het vierde kenmerk dat Tuchman onderscheidt is een gevoel en uitstraling van superioriteit. Verraadt de toon en omschrijvingen die aan migranten worden gegeven niet een gevoel van superioriteit? En hoe zit het met ‘opvang in de regio’? Het ‘afkopen’ via ‘deals’ met landen? En de nieuwste variant de ‘ontschepingsplatforms’?   

Tuchmans laatste kenmerk is incompetentie. Wellicht wat lastiger aan te tonen. Alhoewel? Zien we niet een herhaling van steeds dezelfde oplossingen die niets oplossen. Zou dat niet kunnen duiden op incompetentie? Net zoals het niet onderzoeken en proberen van alternatieve oplossingen.

En met die alternatieve oplossingen komen we bij de twee criteria waaraan het beleid moet voldoen. Het eerste alternatief is dat er alternatieven moeten worden geboden. Alternatieven zijn er en worden geboden, maar niet gehoord. Het tweede criterium is dat mensen het beleid ook in de tijd dat het speelde ook al als dwaas bestempelden. Dwaasheid?

Hulde voor Rutte!?

Toen ik de insteek van premier Rutte hoorde voor de ‘migranten-top’ moest ik denken aan Karl Popper en dan vooral aan het begrip ‘piecemal engenering’, dat hij muntte in zijn boek The Open Society and it’s enemies. In de Nederlandse versie van het boek is dat begrip vertaald met ‘stapsgewijze sociale technologie’. Denken dat zoekt naar oplossingen voor problemen en uitdagingen door deze op zichzelf te bezien. Popper zet piecemal engenering tegenover historicisme. Historicisme is een manier van denken waarbij de toekomst onvermijdelijk is en af is te leiden uit het verleden. Alles wat er gebeurt is een logische stap op weg naar die onvermijdelijke toekomst, naar die ‘perfecte samenleving’. Popper bespreekt twee voorbeelden van dit denken: het marxisme en het platoïsme. Historicisme leidt, zo betoogt Popper tot een onvrije, totalitaire samenleving .

fort

Foto: PxHere

Rutte sprak woorden als ‘praktisch’ en ‘realistisch’ en we moesten geen ‘totaaloplossingen’ verwachten. Stapje voor stapje problemen aanpakken en oplossen. Geen grote verklarende theorie met een blauwdruk voor de toekomst. Rutte als ‘piecemal engeneer’ die, zoals Popper het schrijft: “de methode (kiest) waarmee hij de grootste en dringende kwalen van de samenleving kan opsporen en bestrijden.” 

Poppers betoog is sterk en overtuigend. We kunnen de toekomst niet kennen en afleiden uit het verleden. Er zijn vele toekomsten mogelijk en welke het wordt, weet niemand. Dat hangt af van toevalligheden. Voor mensen die dat wel beweren, moeten we uitkijken. Even terzijde dat maakt ook dat adviezen gebaseerd op algoritmes en big data gevaarlijk zijn. Dat is een technische variant van toekomstvoorspelling op basis van het verleden. Dus hulde voor Rutte!

Of toch niet? Je laten leiden door een alles verklarende theorie mag dan dwaas zijn. Zo’n dwaas is Rutte niet. Maakt dat het andere uiterste, geen duidelijk eindbeeld hebben, wijs? Waar wil Rutte naar toe? Hoe ziet een prettige en open samenleving er voor hem uit? Hoe verhoudt die samenleving zich tot andere samenlevingen op deze aardbol? Het hele ‘migratieplan’, alle maatregelen zijn erop gericht om mensen niet naar ‘hier’ te laten komen en ‘fort Europa’ te bouwen. Hoe zit het met ‘daar’? Wat is het plan voor ‘daar’? Wat gaan we hier doen, of laten, voor ‘daar’?

Met het ‘bouwen’ van het ondoordringbare ‘fort Europa’ gaat ‘daar’ niet weg. Wat ‘daar’ gebeurt, blijft ‘hier’ beïnvloeden en omgekeerd. In het fort mag je dan misschien veilig lijken tegen de dreiging van buiten, je kunt er ook in opgesloten zitten. 

Gebakken lucht

“De sociaal-liberale ideologie was een halve eeuw lang gebaseerd op de vanzelfsprekendheid dat aan migranten asiel verleend wordt en dat zij met de autochtone bevolking een multiculturele samenleving vormen.” Dit schrijft Henk Strating in een bijdrage op de site Opiniez. In die bijdrage beweert hij dat de populistische partijen: “de democratie in Nederland en in Europa voor de ondergang behoeden.” Nu kun je een heel debat voeren over populisme en welke partij ‘populistisch’ is, daar gaat het mij niet om. Het gaat mij om de bewering waarmee ik opende.

gastarbeiders

Foto: Wikimedia Commons

Nu krijgt ‘links’ al sinds Fortuyn de schuld van het ‘multiculturele drama’. De schuld omdat ‘links’ ‘iedereen’ verwelkomde en streefde naar een multiculturele samenleving. de aanklagers van ‘links’ concluderen vervolgens dat die multiculturele samenleving is ‘mislukt’. Nu is ‘links’ nooit aan de macht is geweest wat het lastig maakt om alle ‘ellende’ aan links te wijten. Misschien trekt Strating het daarom breder en introduceert hij de ‘sociaal-liberale ideologie’ die het heeft gedaan. Die ‘ideologie’ vond het vanzelfsprekend dat migranten asiel kregen. Nu is asiel bedoeld voor vluchtelingen en niet voor migranten en er rammelt meer. 

Is die ‘sociaal-liberale ideologie’ van Strating niet een verzinsel dat hem in zijn betoog van pas komt? Van pas komt omdat het een soort ‘contrapunt’ is waartegen hij zich kan afzetten? Een verzinsel omdat ‘ideologie’ een soort vooropgezet plan veronderstelt? Een ideologie die vervolgens ook nog eens de ‘macht’ greep in Nederland? Was het komen tot een ‘multiculturele samenleving’ ooit het doel van een stroming? Was er ooit een stroming die bepleitte dat daarvoor migranten moesten worden binnengehaald? Dat is wat Strating suggereert. 

Aan het begin van die ‘vijftig jaar’ waarover Strating spreekt, werden migranten naar hier gehaald omdat er arbeidskrachten nodig waren voor bijvoorbeeld de Twentse textielindustrie of de hoogovens in IJmuiden. Ze werden gehaald op voorspraak van de betreffende bedrijven, niet omdat een ‘sociaal-liberale ideologie’ erom vroeg. Het was de bedoeling dat ze na een paar jaar weer terug zouden gaan, vandaar de term ‘gastarbeiders’. Van dat teruggaan kwam niets omdat ze hier een leven opbouwden. Een leven waarbij ze in veel gevallen familieleden uit hun land van herkomst naar Nederland haalden. Net zoals er nu veel Oost-Europeanen naar Nederland worden gehaald om te werken. Ook bedoeld als ‘tijdelijk’ maar een flink deel zal niet teruggaan omdat ze hier een leven opbouwen. Al deze ‘migranten’ hebben geen asiel gekregen, wel een verblijfsstatus en velen zelfs het Nederlanderschap.

Hoe sterk is een betoog dat zich afzet tegen gebakken lucht?

 

Migranten en miljarden

“Het investeren in de noden van wat je de ‘Europa-gangers’ zou kunnen noemen, en het negeren van de noden van de thuisblijvers, is vanuit een echt humanitair engagement discriminatie. Je maakt namelijk een onderscheid dat ongeoorloofd is. Dat is de definitie van discriminatie: het maken van een ongeoorloofd onderscheid.” Aldus Paul Cliteur, de baas van het wetenschappelijk bureau van het Forum voor Democratie bij ThePostOnline. “Het geld dat je zou willen besteden aan humanitaire hulp, zou je dan ook niet moeten investeren in diegenen die de Middellandse Zee over willen, maar in de armen die in hun land blijven. Pas dan lever je echte humanitaire hulp.” Ik ben het met Cliteur eens dat we moeten investeren in de mensen die in die landen achterblijven. Toch rammelt er iets aan zijn redenering.

Kiinamalexpress

Foto: Wikipedia

Cliteur onderbouwt zijn betoog met een filmpje waarin een man de effecten van migratie uitlegt. Cliteur: “Over deze discussie is de laatste tijd heel wat inkt gevloeid, maar zelden is het zo helder uiteengezet dat zelfs ik het kan begrijpen.” Die man beweert dat de wereld, en vooral de landen waar de migranten vandaan komen, beter af is als het miljoen migranten die jaarlijks naar de VS komen, thuis zouden blijven. Dat zijn namelijk de mensen die in die landen het verschil kunnen maken. Door weg te trekken wordt dat verschil niet gemaakt. Bovendien is dat miljoen een druppel op een gloeiende plaat die jaarlijks met meer dan tachtig miljoen mensen toeneemt. Conclusie van de man en van Cliteur, stop de migranten en investeer in de landen van herkomst. Met dat laatste ben ik het eens, alleen ontbreekt dat investeren in die landen op de agenda van het Forum voor Democratie.

Zou het niet kunnen dat juist het toelaten van die migranten leidt tot die investering in de landen van herkomst? Een interessante vraag. “Volgens officiële cijfers van de Wereldbank sturen migranten jaarlijks rond de 8 miljard euro vanuit Nederland naar hun thuisland,” zo publiceerde De Nederlandsche Bank  in 2013. En waarschijnlijk is het nog veel meer omdat: “Zij niet alleen geld naar familie en vrienden in hun thuisland overmaken via officiële financiële instellingen, zoals een bank of een geregistreerd geldtransactiekantoor, maar dat zij ook regelmatig gebruik maken van informele kanalen, zoals het meegeven van geld aan familie of kennissen die afreizen naar het thuisland, het zelf meenemen van geld tijdens een vakantie, of het opnemen van geld uit een geldautomaat wanneer men zelf in het buitenland is.” Daar steekt de ontwikkelingshulp, in 2018 ongeveer 2,5 miljard, schril bij af. 

Die 8 miljard gaan rechtstreeks naar mensen. Die 2,5 miljard kennen een strijkstok. Die 8 miljard komen alleen maar uit Nederland. Zouden het miljoen migranten dat per jaar de VS binnenkomen niet ook geld sturen? En de migranten in Duitsland, Denemarken, Engeland of welk ander land? Iets om over na te denken. 

‘Markante kampen’

De Deense premier Lars Løkke Rasmussen heeft een bijzondere, oplossing voor afgewezen asielzoekers: “Een Europees opvangkamp voor afgewezen asielzoekers op een ‘niet erg aantrekkelijke plaats’ ergens in de EU, maar buiten Denemarken.” Elsevier noemt het een ‘markante’ oplossing. In de letterlijke betekenis van het woord (opvallend) is het inderdaad een ‘markante’ oplossing. Toch voelt het gebruik van dit woord niet lekker. Is die oplossing wel zo ‘opvallend’ zo ‘markant’? 

shameless-2362307_960_720

foto: Pixabay

Als we even terugblikken dan zien we dat ‘opvangkampen’ in het verleden wel vaker werden gebruikt om personen die niet welkom waren in op te sluiten. Zo werd kamp Westerbork door de Nederlandse regering gebouwd om joodse vluchtelingen uit Duitsland op te vangen (of op te bergen). Vluchtelingen die niet echt welkom waren. Een paar decennia eerder, in 1914, bouwde de Nederlandse regering kampen om Belgen die voor het Eerste-wereldoorlogsgeweld waren gevlucht op te vangen.  In de tussenliggende jaren ‘exploiteerde’ Nederland het ‘strafkamp’ Boven-Digoel in ‘ons Indië’. Een kamp waar Indonesische nationalisten en communisten in werden opgesloten.

De Britten konden er ook wat van. Om de ‘opstandige ‘Boeren’ te bestrijden, werden eerst hun boerderijen vernietigd en daarna hun familie onder erbarmelijke omstandigheden opgesloten in ‘concentratiekampen’. De strijd om de titel ‘meest gruwelijk kampen’ gaat de Sovjet Unie onder Stalin nek aan nek met Hitler Duitsland en op een klein afstandje gevolgd door Mao’s China. Kampen voor ‘afgewezen’ burgers. Hitler sloot eerst zijn politieke tegenstanders de communisten en socialisten op in de kampen en liet ze er creperen. Daarna werden er joden, Sinti, Roma, homo’s en andere ‘afgewezen’ burgers in opgesloten en vernietigd op fabrieksmatige wijze. Vanwege dat laatste wint Hitler nipt van Stalin. Die sloot er zijn tegenstanders die hij niet vermoorde in op, liet ze werken en creperen.

Zo ‘markant’ is het idee van Rasmussen niet. Is eigenlijk niet het enige wat eraan opvalt, dat een Westerse regeringsleider het durft voor te stellen? Het durft voor te stellen en dan er meteen bij vermeld: ‘Not In My Back Yard’?

Beste meneer Rasmussen. Als u ‘kampen’ wilt voor mensen en u krijgt de Denen zo gek, ga u gang. Maar doe het dan in Denemarken en probeer uw onzalige idee niet elders te realiseren! Als het zover is, dan zal ik uw land nooit meer bezoeken.

Olie-racist?

“Burgemeester Krikke heeft handen vol aan ‘Racistische’ aanvallen,” de kop boven een artikel bij Elsevier. Die aanvallen vinden plaats in de wijk Duindorp. Die aanvallen betroffen : “ruzies rond een Marokkaanse bruiloftsstoet en deze week is een hindoetempel in de Schilderswijk voor de zoveelste keer vernield.” Schandelijk natuurlijk maar daar gaat het mij niet om. Het gaat mij om het staatje met de wijksamenstelling van Duindorp bij het artikel. ‘Bevolking Den Haag naar etniciteit per wijk’ luidt de kop erboven.

olie industrie

Foto: PxHere

In het staatje zien we dat ‘Nederlands’ de grootste groep is. Nu kun je je afvragen of Nederlands een ‘etniciteit’ is of een ‘nationaliteit’. Ik hou het op het laatste. Je kunt het ook anders zien. Etnisch, “Wat een volk betreft,” aldus VanDale. “ Het concept etniciteit wortelt in het gegeven dat de leden van bepaalde bevolkingsgroepen zich identificeren met gezamenlijke kenmerken, zoals nationaliteit, stamverwantschap, religie, taal, cultuur of geschiedenis en de daaraan ontleende normen en waarden.,” zo vult Wikipedia aan. Volgens die definities is ‘Nederlands’ een etniciteit, net als ‘Turks’, ‘Marokkaans’ en ‘Surinaams’. Een Koerd uit Turkije die zo ‘Turks’ en een Berber uit Marokko die ‘Marokkaans’ worden genoemd, zullen daar zeker anders over denken. 

Ook worden ‘Antilliaans en Arubaans’ onderscheiden. Nu heb ik vroeger altijd geleerd dat Aruba ook bij de Antillen hoorden. Dus waarom dit onderscheid? En, als je dan toch onderscheid maakt, zou je dan niet alle zes eilanden apart moeten benoemen? Dan wordt de vergaarbak nog groter: Zuid-Europees. Is dat een ‘etniciteit’? Als we het dan over taal, cultuur, geschiedenis en stamverwantschap hebben, verschillen de diverse landen uit Zuid-Europa enorm.

De laatste twee ‘etniciteiten’ zijn werkelijk bizar. de eerste “Overige geïndustrialiseerd’ en de tweede ‘Overige niet-geïndustrialiseerd’. Wie herkent zich in de etniciteit ‘geïndustrialiseerd”? Wat is het etnische kenmerk van industrie? Is er dan wellicht ook een verschil tussen ‘staalindustrie’ en ‘auto-industrie’? Kan ik dan ook van Olie-racisme worden beschuldigd als ik tegen de olie-industrie ben? 

Beste ambassadeur Kocsis,

Met belangstelling heb ik uw reactie op een artikel van de journalist Erzsó Aldöldy gelezen. Ik geloof graag dat antisemitisme in Hongarije geen plek heeft. Ook geloof ik graag dat de vrijheid van meningsuiting welig tiert in het: “breed scala aan kritische media in Hongarije, bestaande uit kranten, digitale kanalen, radio en televisie.” Even tussendoor een vraagje, of eigenlijk een paar hierover. Als die vrijheid zo welig tiert en als er een breed scala aan kritische media is, waarom maakt uw land dan zo’n punt van die ene kritische mening van de stichting van Soros? Waarom zo’n punt van een groep die anders denkt over migratie? Daar gaat hun mij nu even niet om. Het gaat mij om uw laatste alinea.

christendom

foto: PxHere

U eindigt met de volgende passage: “Premier Orbáns visie op democratie pleit voor een ‘21ste-eeuwse christendemocratie die de menselijke waardigheid, vrijheid en veiligheid garandeert, gelijke rechten van mannen en vrouwen waarborgt, het idee van de traditionele familie beschermt, antisemitisme een halt toeroept en onze christelijke cultuur beschermt’.” Hoe ziet uw 21ste eeuwse christendemocratie eruit? Kunt u mij uitleggen op welke waarden die christendemocratie is gebaseerd? Wat de basis is van die ‘christelijke cultuur’ die u beschermt?

Als ik aan christelijke waarden denk, dan komen bij mij veel verschillende beelden naar boven. Beelden zoals het toekeren van de andere wang. Het brood vermenigvuldigen en delen. Het liefhebben van je naasten en mijn favoriete sint Martinus die zijn mantel deelt met een arme zwerver. Eigenlijk komt het neer op het zorgen voor elkaar.

Beste meneer Kocsis, ik kan die beelden niet rijmen met het sluiten van uw huis, de landsgrenzen, voor mensen die hulp nodig hebben. Hoe deel je dan je brood of je mantel met een arme? Daarom ben ik benieuwd naar uw christelijke waarden zodat ik u kan proberen te begrijpen. 

De puinhopen van rechts

Identiteitspolitiek, een onderwerp waarover ik geregeld schrijf. Ook vandaag weer, nu is een gesprek  tussen Sid Lukkassen en de Belgische Manel Mselmi bij ThePostOnline de aanleiding. Volgens beiden is ‘identiteitspolitiek’ iets van ‘links’ en is het gedoemd te mislukken. Dat ‘identiteitspolitiek’ gedoemd is te mislukken, heb ik al eerder betoogd. De nadruk wordt immers gelegd op het verschil tussen mensen. Dat het alleen ‘links’ is die een dergelijke politiek bedrijft, dat waag ik toch zeer te betwijfelen.

vuilnis

Foto: Flickr

Nu krijgt ‘links’ al jaren de schuld van alles rondom migranten, terwijl de geschiedenis iets heel anders laat zien. Die laat namelijk zien dat ‘links’ het in Nederland nooit voor het zeggen had. Het CDA en haar voorlopers en/of de VVD maakten gedurende de gehele na-oorlogse tot en met het heden, deel uit van de regering. Die laat zien dat de migratiepolitiek vanaf de jaren zestig zo ongeveer Kamerbreed werd gesteund. Die laat zien dat zowel links, midden als rechts de vaders zijn van het zogenaamde ‘multiculturele drama’, als er al sprake is van een ‘drama’.

De geschiedenis laat ook zien dat in eigen groep verkeren en eigen politieke partijen oprichten een heel Nederlandse traditie is die ‘verzuiling’ wordt genoemd. Want die joods-christelijke traditie die wordt geroemd, vocht zich jaren lang de tent uit en leidde eind negentiende eeuw de verzuiling in, de gepacificeerde voortzetting van de religieuze strijd. Verzuiling die zover ging dat voetballen per religie moest en zelfs de duiven vlogen gescheiden. Zou een ‘hervormde’ duif die met steun van de here Jesus vloog trouwens beter vliegen dan een katholieke met ‘godszegen’?  Die verzuiling zet zich ook nu nog voort alleen worden de zuilen steeds kleiner omdat iedereen zijn eigen ‘identitaire’ zuil wil. Bij Opiniez betoogt Jan Gajentaan dat er maar een nieuwe zuil moet komen van de ‘stille meerderheid’.

Die ‘stille meerderheid’, wie dat ook moge zijn en het is twijfelachtig of het wel een ‘meerderheid’ is, bestaat uit ‘echte’ Nederlanders. Zo interpreteer ik het betoog van Gajentaan. En daarmee zijn we meteen aanbeland bij de ‘rechtse’ bijdrage aan de ‘identiteitspolitiek’. Een bijdrage die van nieuwkomers ‘integratie’ verwacht in die Nederlandse identiteit waarover ik eergisteren schreef. Alleen is die ‘integratie’ of ‘inburgering’ nooit ‘af’. Er is altijd wel een reden waarom iemand er niet bijhoort en een zoveelste generatie Turk, Marokkaan of welk land dan ook is. Zou dit niet ook hebben kunnen bijdragen aan het in eigen schulp kruipen van migranten?

Een kleine twintig jaar geleden concludeerde Pim Fortuyn dat paars er een puinhoop van had gemaakt. Vanaf 2002 heeft rechts dit aangegrepen om een ‘streng inburgeringsbeleid’ te voeren. Is de tijd nu rijp om te concluderen dat het ‘inburgeringsbeleid’ van rechts, tot een puinhoop leidt?

Baove alles Venlonaer!

“Dat wordt gecontrasteerd met een flatbouw uit Polen, waar aan zo’n beetje alle gevels een Poolse vlag hangt. De boodschap is duidelijk: Polen is een land dat geen grote massa-immigratie gekend heeft de afgelopen tientallen jaren, maar Duitsland wel. En dat heeft ervoor gezorgd dat de nationale identiteit van Duitsland wordt aangetast, waar tegenover die van Polen gewoon intact is gebleven.” Een passage uit een artikel van Tim Engelbart bij De Dagelijkse Standaard. Engelbart schreef dit artikel naar aanleiding van een tweet van Thierry Baudet. De Poolse identiteit is in tact gebleven, de Duitse niet en, zo bedoelen Baudet en Engelbart, de Nederlandse ook niet. 

vlaggen

Illustratie: Pixabay

Identiteit, het “eigen karakter”. Een persoon heeft een eigen karakter en daarmee een eigen identiteit. Zou het werkelijk zo zijn dat alle Polen, Duitsers of Nederlanders hetzelfde ‘eigen karakter’ hebben? Al kun je je dan wel afvragen hoe ‘eigen’ dat eigen karakter dan is. 

Laat ik het eens op mezelf betrekken. Ik ken redelijk wat mensen, ik ben echter nog niemand tegen gekomen met een ‘eigen karakter’ dat precies gelijk is aan het mijne. Geen Nederlander en ook geen Duitser, Pool, Turk, Marokkaan of persoon van welke nationaliteit dan ook. Nu kan het dat ik een uitzondering ben op de regel en dat alle andere Nederlanders wel eenzelfde ‘eigen karakter’ hebben. Zou ik daarmee de Nederlandse identiteit aantasten? 

Nu woon ik, zoals jullie wellicht al weten, in Venlo en door Venlo stroomt de Maas. En aan de andere kant ligt Blerick dat ook tot de gemeente Venlo behoort. Een ‘echte Venlonaer’ zal zeggen dat ‘die van Blierick’ heel anders zijn. Of zoals ze met Vastelaovend zingen: “ik bin zoë gaer, baove alles Venlonaer.” Wellicht zal hij zelfs zeggen dat hij er nog niet begraven zou willen liggen. Andersom kan ook en beiden zullen zich afzetten tegen de inwoners van Tegelen, de Tegelse, die ook bij de gemeente horen. Als je vervolgens alleen naar Venlonaeren kijkt, dan zal iemand van Op Stalberg zich helemaal niet kunnen ‘ identificeren’ met iemand uit Geneuj. En zo kunnen we doorgaan. 

Zou er dan werkelijk een Poolse, Duitse of Nederlandse identiteit’ bestaan die aangetast kan worden? Of zou juist het groepsdenken dat ten grondslag ligt aan het ‘identiteitsdenken’ onze samenleving aantasten? Of, zoals ik vorig jaar al eens schreef: “ Leidt een discussie over wat wel en wat niet tot de ‘Nederlandse identiteit’ hoort er niet juist toe dat mensen tegen elkaar worden opgezet? Immers door te bepalen wat ‘erbij’ hoort, bepaal je ook wat er niet bij hoort.” 

‘Wij, zij en antisemitisme’

Migranten, islam en antisemitisme, met die woorden begon een prikker een dikke week geleden. Nu begin ik er weer mee. De aanleiding: het door Hans Wansink geschreven Commentaar in de Volkskrant. Volgens Wansink worden joden: “Overal in Europa (…) geconfronteerd met haat, geweld, intimidatie en vijandigheid.” En: (manifesteert) Het antisemitisme (…) zich in Europa in allerlei varianten.” Dat kan, aldus Wansink: “niet los worden gezien van de immigratie uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Moslims zijn sterk oververtegenwoordigd bij geweld tegen Joden.” En dan in het bijzonder het salafisme, want: “de verderfelijke rol van het salafisme bij het ontwikkelen van vijandbeelden, mag niet worden weggemoffeld.” Een duidelijk betoog. Maar … 

identiteit

Illustratie: Pixabay

Zoals Wanssink aangeeft zijn er meer ‘bronnen’ van antisemitisme” “Op sociale media verspreiden radicalen uit extreemlinkse en extreemrechtse hoek de klassieke complottheorie dat een Joodse elite wereldwijd aan de touwtjes trekt.” Die worden met het stoppen van het salafisme niet van een weerwoord voorzien. Volgens Wansink wordt: “ De populariteit van antisemitische complottheorieën (…) wel in verband gebracht met de behoefte zondebokken te zoeken in tijden van maatschappelijke polarisatie, economische stagnatie en identiteitspolitiek.” Zouden we de oorzaak van het oplaaiende antisemitisme net als van die maatschappelijke polarisatie, niet veeleer moeten zoeken bij die ‘identiteitspolitiek’? 

Bij het benadrukken van een ‘wij’ die automatisch ook een ‘zij’ creëert die er niet bijhoort. Bij politici die maar blijven hameren op het ‘joods-christelijke’ van ‘onze samenleving’? Leidt dat hameren niet ertoe dat er mensen zijn die daar niet bijhoren en nooit bij kunnen horen? Mensen die vervolgens een ‘eigen identiteit’ opgedrongen krijgen? Een identiteit die vooral wordt gedefinieerd ten opzicht van die ‘wij’?

Zou het kunnen dat mensen zich, als er maar lang genoeg op die opgedrongen identiteit wordt gehamerd, ook met die identiteit gaan identificeren en die identiteit versterkt gaan uitdragen? Sterker nog, dat ‘zij’ die vervolgens trots gaan uitdragen en zich gaan afzetten tegen de ‘wij’? Dat zij die ‘joods-christelijke wij’ naar beneden halen, stigmatiseren en zelfs gaan discrimineren? Zou dat niet een van de oorzaken van het oplaaiende antisemitisme kunnen zijn?