Een eigen land

Zorg en ondersteuning voor hulpbehoevenden, het runnen van gemeenschapshuizen, het schoonhouden van de buurt. Voorbeelden van taken waarvoor gemeenten het liefst inwoners inschakelen. En er is wat nieuws. Als inwoners denken het beter te kunnen, dan kunnen ze de overheid uitdagen: “Dit heet Right to Challenge (het recht om uit te dagen). Het initiatief verschuift dan van overheid naar burger: meedoen, eigen initiatief nemen en met dit Right krijgen bewoners ook de middelen en verantwoordelijkheid.” De bewoners moeten aangeven hoe ze een dienst zelf denken uit te voeren. Dit wordt beoordeeld en na instemming kunnen de bewoners aan de slag. Goed om zo gebruik te maken van de kracht van de inwoners.

Challenge

Illustratie: www.iewm.net

Stel een groep mensen richt een zorgcorporatie op, een van de voorbeelden op de site. Een corporatie op streng christelijke, stalinistische of wahabistische grondslag. Die corporatie mag een dienst in een wijk of buurt gaan leveren. Welke keuze heb ik dan als vrijdenker? Of een groep neemt het park over naast mijn huis en beheert dat op een manier waarin ik en meerdere andere mensen zich helemaal niet kunnen vinden. Bij wie kunnen we dan terecht? Of kunnen we de uitdagers ook weer uitdagen?

Wie beoordeelt de uitdagingen trouwens? En op basis van welke bevoegdheid? In Eindhoven doet een ‘beoordelingscommissie’ dit, volgens de site en het college mag dan alleen toetsen op de financiën. Wie zitten er dan in die commissie die het inhoudelijke besluit neemt? Wie benoemt die personen? En wie controleert die commissie? Kan ik trouwens die commissie ‘uitdagen’ als ik denk dat ik het beter kan?

Kan ik het gemeentebestuur uitdagen als ik denk dat ik dat beter kan? En nu we toch bezig zijn, waarom niet ook Rijkstaken? Ik denk dat ik een veel beter belastingregime kan ontwerpen en ook veel beter ben in het innen van de belastingen. Waar kan ik mijn ‘uitdaging’ indienen? Kan ik het buitenlandbeleid uitdagen? Of het gehele landsbestuur als ik denk dat ik het beter kan?

Absurd? Wellicht wel. Maar waarom stoppen bij het reinigen van de straat of het organiseren van dagbesteding voor oudjes? Of is er een andere reden voor dit nieuwe ‘recht’? Wellicht een plattere die te maken heeft met geld?

Leef vanuit je verbeelding

“Christopher Columbus, ontdekkingsreiziger of massamoordenaar?” De kop boven een artikel op de opiniesite Joop. En: “Er klinkt zelfs de roep om een standbeeld voor Nathuram Godse, de man die op 30 januari 1948 Mahatma Gandhi doodschoot,” uit een artikel van de Correspondent over hindoenationalisme. Twee heel verschillende onderwerpen uit verschillende landen, met toch overeenkomsten. Welke?

verbeeldingIllustratie: www.ontwikkelzin.nl

De hindoesnationalisten willen een andere ‘officiele’ geschiedenis van India. Een geschiedenis waarin zij de hoofdrol spelen.  Hetzelfde kan gezegd worden met betrekking tot Columbus. De geschiedenis moet worden veranderd in de richting die past in een bepaald straatje.

Is het passend om het verleden en personen uit het verleden te beoordelen met de normen en waarden van het heden? Neem Columbus, de man zal beslist zijn goede en slechte kanten hebben gehad. Er zullen tijdens zijn expedities best doden zijn gevallen. Maar dat was vroeger redelijk gewoon. Niet alleen in Europa, maar overal ter wereld was het een stuk gewelddadiger dan nu. Daar maalde men toen niet om. Niet in Spanje, maar ook niet op de Noord Amerikaanse vlaktes. Dat was de wereld waarin Columbus moest overleven. Moeten we personen en gebeurtenissen uit het verleden niet in hun tijd zien en beoordelen?

Wordt Columbus niet gebruikt om in een huidige discussie mensen een schuldcomplex aan te praten en monddood te maken? En geldt dit ook niet voor de hindoenationalisten die via een ‘nieuwe’ geschiedenis aan willen tonen dat zij de echte rechtmatige Indiërs zijn?  Willen deze partijen het verleden veranderen en zo nu hun ‘almacht’ vestigen? Willen ze, om dat te bereiken, aantonen dat zij altijd al ‘gelijk’ hadden? Dat zij altijd al de ‘goeden’ waren? De goeden die door de anderen slecht werden behandeld? Of sterker, dat de anderen de slechten waren en zijn, en zich moeten verexcuseren voor een verre voorvader? Of erger nog, aangepakt mogen worden? Zou het niet gevaarlijk kunnen zijn om de geschiedenis zo te gebruiken?

Een goed advies van zelfhulpgoeroe Stephen Covey voor al deze geschiedveranderaars: “Leef vanuit je verbeelding, niet vanuit je geschiedenis.”

Hydra, Hercules en Laolas

“De kop moet van de slang,” dat is de titel van een artikel in Dagblad de Limburger. In dit artikel wordt ‘vooruitgeblikt’ op een eventuele aanval op de ‘IS-hoofdstad’ Raqqa. Hoeveel troepen er nodig zijn en waar die vandaan zouden moeten komen. Maar ook hoeveel tanks, vlieg- en pantservoertuigen.

HydraIllustratie: www.kalofagas.ca

Raqqa, een stad die door de Britse premier Cameron is omschreven als ‘de kop van de slang’. En als je de kop van een slang afhakt, sterft ze. Als IS een staat is of een organisatie, eenduidig aangestuurd vanuit een centraal punt, dan is de slang een passende metafoor. Schakel de leiding uit en de organisatie is lamgelegd. Zou dat bij IS zo werken? Terroristische groepen uit verschillende landen hebben zich bij IS aangesloten, maar worden ze daarmee rechtstreeks aangestuurd? Zouden deze groepen zonder leiding vanuit  Raqqa inactief worden? Of verplaatst de leiding zich naar een andere plaats? Zou het terrorisme stoppen als de zelfbenoemde kalief er niet meer is? Of opent dat juist weer ruimte voor een nieuwe kalief?

Is de metafoor van de slang wel passend? Of is een metafoor met Hydra uit de Griekse mythologie passender? Hydra huisde in het meer van Lerna en was een veelkoppige slang. Belangrijkste eigenschap was dat het afhakken van een kop ertoe leidde dat er twee nieuwe koppen aangroeiden. Bestaat het terrorisme dat zich beroept op de Koran niet veeleer uit vele kleine groepen. Groepen die soms gelegenheidscoalities sluiten en waarbij af en toe een nieuw boegbeeld opstaat. Eerst was dat Osama Bin Laden van Al Qaida en nu is dat de zelfbenoemde kalief Abu Bakr al-Baghdadi. Wat zou er gebeuren na het afhakken van dat hoofd?

Als tweede van zijn twaalf grote werken werd Hydra uiteindelijk verslagen door Hercules. De grote held kon het echter niet alleen. Hercules vocht met Hydra en hakte de koppen af. Om te voorkomen dat er twee nieuwe aangroeiden, brandde Laolas de wonden dicht. Dit voorkwam aangroeien. Vraagt de strijd tegen terrorisme niet zowel Hercules als Laolas? En is in de strijd tegen deze moderne Hydra, Laolas niet de belangrijkste held?

Hoofdpijn van de Zorg

“De grote verzekeraars kunnen nog niet zeggen met welke ziekenhuizen ze volgend jaar een contract hebben.” Dit valt te lezen in de Volkskrant. Dit werk moest eigenlijk al voor 19 november gereed zijn, omdat dit een onderdeel vormt van het aanbod dat de verzekeraars hun klanten voor die datum moeten doen. De klanten moeten nu een keuze maken op basis van een incompleet aanbod. Een keuzeproces dat ieder jaar weer voorbij komt en miljoenen kost aan reclame-inspanningen. De ‘beschermheer van de markt’, de Nederlandse Zorgautoriteit, geeft aan niet te gaan handhaven.

Gezondheidszorg Illustratie:  www.vhcbv.com

Op een normale markt heb je vragers en aanbieders. In de zorg ligt het wat anders. Je hebt een klant die liever niet naar de ‘winkel’ gaat. Wie wil er immers ziek zijn. En als ze het wel zijn, hebben ze niet de sterkste onderhandelingspositie. Met je gebroken been vraag je niet eerst drie offertes op. Het been moet in het gips. Dan kom je al snel in het dichtstbijzijnde ziekenhuis terecht. De markt faalt, omdat echt vrije keus niet mogelijk is. Om dit marktfalen op te heffen, komt de zorgverzekeraar in beeld. Die moet ‘bemiddelen’ tussen vraag en aanbod en moet daaraan een boterham over houden.

Zo maken we er twee nieuwe markten bij om het oorspronkelijke marktfalen op te lossen. Op de ene markt vechten de zorgverzekeraars met elkaar om de verzekerde en op de andere de ‘dokters’ om de gunst van de zorgverzekeraars. De zorgverzekeraars vervullen zo een centrale rol waarin ze de ‘dokters’ uitknijpen door de tarieven te verlagen en de verzekerde door zaken uit het pakket te kieperen en met de premie te spelen. Hierover schreef ik al eerder in (Marktwerking en solidariteit).

Ongereguleerd werken ook deze markten niet goed. Daarom maakt de overheid wetten om de verzekerde te beschermen tegen de zorgverzekeraar en de ‘dokter’, de ‘dokter’ tegen de zorgverzekeraar en de zorgverzekeraar voldoende macht te geven tegenover de verzekerde en de ‘dokter’. De Nederlandse Zorgautoriteit mag toezien op deze wetten en laat het nu dus afweten.

Nieuwe, op zichzelf ook falende, markten creëren om initieel marktfalen op te heffen, is dat wel de manier? Zou het niet anders kunnen? Minder omslachtig en bureaucratisch? Gaan markt en zorg wel samen?

Cameraterrorisme

“Zaterdag werd bekend dat D66-wethouder (inmiddels oud-) Vincent van den Bosch (Steenbergen) opstapt. Hij zou zijn functie neerleggen na een confrontatie met videoblogger Vladimir Hornicek, die hij nogal asociaal heeft behandeld. Tegen Omroep Brabant zegt hij zondag echter dat er een andere reden is voor zijn vertrek, namelijk bedreigingen aan zijn adres.” Zo valt te lezen op de opiniesite Joop. Ook valt er te lezen, dat vertegenwoordigers van andere partijen vonden dat de wethouder moest opstappen, omdat dit niet de eerste keer was dat hij in opspraak was geraakt. Op de site tevens de beelden van de ‘confrontatie’ tussen de blogger en de wethouder.

cameraterrorisme

Foto: mediamatic.net

Wat de werkelijke reden van het opstappen van de wethouders is? Niemand weet het, behalve hijzelf, maar daar wil ik het nu niet over hebben. Je ziet het steeds vaker, mensen filmen andere mensen en ‘publiceren’ de beelden. Loop met een camera achter iemand aan en stel wat onnozele vragen, roep wat en kijk hoe de ander reageert. Of bel aan bij de persoon, dring je op en wacht of je een klap krijgt, de deur in je gezicht of kunt beginnen met het kleineren van de persoon door middel van onnozele vragen.

Een activiteit waarmee GeenStijl en ook PowNed groot zijn geworden. We lijken allemaal te accepteren dat ‘gezagsdragers’ maar ook andere ‘bekende en minder bekende’ Nederlanders’ zich dit laten welgevallen en accepteren. Sterker nog, we kunnen er allemaal de dupe van worden.

Is dit soort ‘journalistiek’ wel acceptabel? En sterker nog, is er wel sprake van journalistiek? Is iedereen met een camera in de hand een journalist? Hoe zit het met de privacy van de ‘gefilmde’? heeft de gefilmde wel rechten? De filmer heeft ‘de macht’ hij filmt en bepaalt welke beelden er te zien zijn en welke niet. In dit geval meldt Joop dat de videoblogger asociaal werd behandeld door de wethouder. Wie wordt er bij gebruik van deze methodes eigenlijk asociaal behandeld? Is dat niet de gefilmde die ter meerdere eer en glorie van de filmer mag figureren in de egotripperij van de filmer? Is er verschil tussen stalken en deze vorm van ‘journalistiek’? Zo ja, wat is dan dat verschil?

Of is er sprake van een bijzondere vorm van terrorisme? Een vorm waarbij met behulp van een camera een aanslag wordt gepleegd op iemands persoonlijke leven, een soort ‘cameraterrorisme?

‘Twijfel is het begin van wijsheid’

“Volgens Taheri werkt maar één ding: jongeren door ‘deskundigen in de Koran’ onderwijzen ‘in de juiste leer’.” Een zin uit een verslag over de Schilderswijk in Dagblad de Limburger van 21 november 2015. Ik weet niet wie de twee stukken in de zin tussen haakjes heeft gezet. Ze suggereren wel iets en de vraag is of de spreker, Taheri, die suggestie heeft bedoeld. In dit verslag vragen Taheri en andere geïnterviewden terecht aandacht voor de scheve media-aandacht. Vele pagina’s en dagen over Parijs en niets over Beiroet. De Limburger levert er in deze editie weer een voorbeeld van. De aanslag in Mali moet het doen met een klein stukje op de voorpagina. terwijl Parijs in de overige pagina’s nog volop aanwezig is.

godsdienstIllustratie: cn.dreamstime.com

Om de haakjes en de selectieve media-aandacht, gaat het mij niet. Het gaat mij om de bewering van Taheri en dan zonder de aangebrachte haakjes. Taheri spreekt over de Islam, ik wil het generaliseren naar alle geloof. Want als die bewering voor een geloof geldt, dan ook voor de andere. Verkeerde interpretaties van geloof is alleen te verhelpen door deskundigen die de juiste leer uitleggen. Dit roept vragen op.

Wat is dan die juiste leer van welk geloof dan ook? Hoeveel verschillende varianten en stromingen van het Christendom, de Islam, het Hindoeïsme en het Boeddhisme zijn er niet? En ook seculiere geloven als het communisme telde vele varianten. Elk vinden ze van zichzelf dat ze de juiste leer vertonen.

Zou het advies van Taheri niet tot veel meer geweld kunnen leiden? De geschiedenis stelt hierbij niet gerust. Er zijn tot op heden vele malen meer doden gevallen bij geweld en godsdienstoorlogen tussen stromingen van eenzelfde geloof, dan tussen verschillende geloven. Taheri wil de ene leer door een andere vervangen en denkt zo zekerheid te kunnen bieden. Maar wat is die nieuwe zekerheid meer dan de oude? Hebben we niet meer behoefte aan onzekerheid, aan twijfel.  “Twijfel is het begin van wijsheid,”  zo sprak de Franse filosoof René Descartes. En hebben we, en zeker deze jongeren, niet juist wijsheid nodig?

Hebben de jongeren niet veel meer aan het advies van de Engelse wiskundige en filosoof Bertrand Russel: “I should say, love is wise, hatred is foolish. In this world which is getting more and more closely interconnected, we have to learn to tolerate each other, we have to learn to put up with the fact that some people say things that we don’t like. We can only live together in that way — and if we are to live together and not die together, we must learn a kind of charity and a kind of tolerance, which is absolutely vital to the continuation of human life on this planet.”  

 

‘I have a dream…’

In de prikkers Les banlieues  en The Meaning of Life ben ik op zoek gegaan naar mogelijke verklaringen voor het radicaliseren van mensen. Vandaag nog een andere invalshoek. Een invalshoek vanuit het denken van de Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum. In haar boek Politieke emoties. Waarom een samenleving niet zonder liefde kan, gaat Nussbaum in op de rol en het belang van emoties in de politiek. Nussbaum betoogt dat die rol onderbelicht is en breekt een lans voor emoties.

nussbaum

Foto: www.vanstockum.nl

Nog meer emotie? Als we het huidige debat volgen dan lijkt er eerder sprake van een teveel dan een tekort aan emotie. Om de emoties tot bedaren te brengen, wordt immers de ene na de andere ‘harde’ maatregel afgekondigd en worden er bommen en raketten op steden afgevuurd. Een pleidooi voor ratio in het debat zou meer voor de hand liggen. Niet meer maar minder emotie! Of?

Inderdaad spat de emotie in chocolade letters van het krantenpapier en leiden de tranen van verdriet en woede bijna tot kortsluiting in het beeldscherm. Al die emoties zijn nogal eenzijdig (angst en woede) en eenzijdig gericht (harde maatregelen).

Zou het debat niet ook wat positieve emotie kunnen gebruiken zoals liefde en trots? Liefde voor en trots op onze vrije, open en nog steeds redelijk rechtvaardige samenleving? Een samenleving waar de vrijheid van meningsuiting, van vereniging en verzameling en van godsdienst groot goed zijn. Trots op deze verworvenheden en onze welvaart. Maar ook empathie en compassie voor hen (waar ook ter wereld) die het minder hebben getroffen.

Nussbaum haalt grote leiders aan die emoties gebruikten om een boodschap van tolerantie, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid te brengen. Leiders als Gandhi, Marten Luther King jr, Franklin Delano Roosevelt.

Leiders die mensen verbonden. Mensen van verschillend ras, geloof en achtergrond. Waar vinden we een leider (liefst meer) die in hun voetsporen treedt? Een leider die mensen verbindt.

The Meaning of Life

Gisteren schreef ik Les Banlieues en het denken van Loïc Wacquant. Dit in een zoektocht naar verklaringen. Vandaag een andere denker.

Absolute vrijheid leidt niet tot vrijheid voor iedereen, maar tot chaos en onvrijheid voor het grootste deel van de mensen. Absolute vrijheid leidt absoluut tot anarchie en volgens de Spaanse denker  José Ortega y Gasset kan het ook tot stilstand leiden. Ortega y Gasset schreef in de jaren 1929 en 1930 een aantal essays voor de Spaanse krant El Sol. Deze artikelen zijn gebundeld in een boek met als titel De opstand van de massamens. Hij zag wat de positieve en negatieve kanten van die vooruitgang met zich meebracht en die beschrijving is nog verrassend actueel. Wellicht nog actueler dan in de jaren dat Ortega y Gasset de essays schreef.

Meaning of life

Illustratiemarketdiscount.info

De positieve kant bestond, en bestaat nog steeds, uit de toegenomen welvaart en het verhoogde levenspeil. De negatieve kant bestond, en bestaat nog steeds, uit de vanzelfsprekendheid waarmee de huidige mens, de massamens, die situatie en zijn plaats hierin ziet. Die mens heeft voeling met het verleden verloren en realiseert zich niet dat die huidige situatie het resultaat is van hard werken. Hij gaat uit van rechten, erkent geen autoriteit of gezag en vergeet de bijbehorende plichten en verantwoordelijkheden. Het draait om het ik als doel van het leven.

Ortega y Gasset op pagina 166-167: Het is een fundamenteel onderdeel van de menselijke natuur dat het leven ergens aan moet zijn toegewijd: een glorieuze roeping of een bescheiden onderneming, een reis met een illustere of triviale bestemming. Aan de ene kant is leven iets dat ieder zelfstandig en voor zichzelf moet doen. Aan de andere kant zal mijn leven, als het alleen iets betekent voor mijzelf ik het nergens aan kan dragen, een gammel, futloos en ‘vormloos’ karakter krijgen. … Als ik het egoïstische besluit neem om alleen nog maar voor mijzelf te leven en mij door niemand van dat pad laat brengen, kom ik juist niet meer vooruit en ga ik nergens meer heen, maar blijf ik alleen in cirkels ronddraaien. Het is een innerlijk doolhof waar men eindeloos in blijft verdwalen”.

Zou het niet kunnen zijn dat extremisme, fundamentalisme en terrorisme een manier zijn waarop mensen willen ontsnappen aan het ‘ronddraaien in cirkels’? Dat ze niet het ‘egoïstisch besluit’ willen nemen om alleen voor zichzelf te kiezen? Dat ze meer willen en die ‘glorieuze roeping’ zoeken? En dat er bar weinig ‘glorieuze roepingen’ zijn om uit te kiezen?

Les Banlieues

Na de gebeurtenissen in Parijs van de afgelopen week, staan ze weer volop in de belangstelling: de banlieues of achterstandsbuurten waar de marginalen wonen. Mensen die er niet echt bij horen, mensen die op zichzelf zijn aangewezen.

BanlieuFotolefigaro.fr

De Franse socioloog Loïc Wacquant schreef een boek over deze wijken getiteld: Paria’s van de stad. Nieuwe marginaliteit in tijden van neoliberalisme. Hij geeft zes eigenschappen van opkomende marginaliteit:

  1. Werk is in toenemende mate flexibel in tijd en uren, parttime, met kortdurende contracten, met steeds minder sociale garanties en voorzieningen. Werk leidt hierdoor niet tot zekerheid.
  2. De marginalen profiteren niet van tijden van economische voorspoed en krijgen extra klappen in tijden van crisis.
  3. Marginaliteit is ruimtelijk gefixeerd in geïsoleerde afgegrensde buurten.
  4. De vierde eigenschap is wat Wacquant noemt ‘Ruimtelijke vervreemding en de ontbinding van de ‘plek’. Een plek is een ruimte geworden. Op een plek voel je je thuis en in een ruimte niet.
  5. Daar waar men bij verlies van baan in het verleden kon terugvallen op het netwerk in dorp, buurt of wijk, is dat nu steeds minder het geval.
  6. De laatste eigenschap noemt Wacquant sociale fragmentatie en symbolische versplintering, het uiteenvallen van de oude klassenstructuur.

Zouden deze oorzaken het voor mensen niet makkelijker en wellicht aantrekkelijker maken om zich bij extremistische en/of terroristische organisaties aan te sluiten? Organisaties die je het gevoel geven ergens bij te horen? Die je het gevoel geven aan een ‘belangrijke zaak’ te werken? Die je een gevoel van eigenwaarde geven?

Wanquant wijst het economisch systeem en de overheersende filosofie achter dit systeem, het neoliberalisme, als oorzaak hiervan aan. Zou hij hier een punt hebben? Moeten we niet op een andere manier naar de samenleving en de economie kijken? Een manier die mensen centraal stelt en niet de economie en de markt? Zou dit niet bijdragen aan het voorkomen van extremisme en terrorisme?

 

 

Vrijheid vieren

“Nederland staat pal naast Frankrijk in de bescherming en verdediging van wat ons lief is: onze vrijheid en onze veiligheid voorop. Die onderlinge verbondenheid is in heel Nederland zichtbaar en voelbaar.” Zo valt te lezen in een brief van premier Rutte aan de Tweede Kamer. In deze brief biedt de Nederlandse regering haar hulp aan na de aanslagen in Parijs. Beschermen en verdedigen van vrijheid, dat klinkt goed. Maar toch wringt er iets.

Berlin

Foto: www.unz.org

Vrijheid is in de politiek een begrip, waarvan volgens de filosoof en liberaal denker Isaiah Berlin twee soorten te onderkennen zijn. De negatieve variant, die inhoudt vrij van externe invloeden en met externe invloeden wordt machtsmisbruik en -gebruik door de overheid bedoeld. En de positieve variant, vrij om iets te doen (autonomie). Laten we eens met deze twee brillen naar de woorden van Rutte kijken. Welke vrijheid moet er dan worden beschermd en verdedigd?

De negatieve vrijheid hoeven we niet tegen IS of welke terroristen dan ook te verdedigen. Deze variant van vrijheid moet worden verdedigd tegen de overheid en de terroristen vormen niet onze overheid. Wel kan deze variant van vrijheid in het gedrang komen door het pleidooi van CDA fractievoorzitter Buma voor een ‘reeks wetten die ons veiliger moeten maken’. De ervaringen van de laatste vijftien jaar leren dat die wetten meestal betekenen, meer macht voor overheden. Meer macht gegevens in te zien en te bewaren, communicatie af te luisteren enzovoort. Betekent pal moeten staan niet de overheid in toom houden? Door te waken voor overreactie?

Dan de positieve vrijheid, onze autonomie. De mogelijkheid om ons leven zo in te richten als wij dat willen. Ieders vrijheid om te denken, geloven en te handelen volgens de eigen wens. Dit natuurlijk begrenst door de vrijheid van de ander. Deze vrijheid zorgt voor verscheidenheid, geur en kleur, discussie en gesprek, uitdaging en ontwikkeling. Deze vrijheid zorgt ervoor dat we onszelf kunnen zijn. Zit in deze vrijheid niet de kracht van onze samenleving? Die positieve vrijheid is het verdedigen waard.

Of? Is beschermen en verdedigen niet wat te zwak en defensief uitgedrukt? Zouden we die kracht niet moeten uitdragen? Uitdragen door het vieren van deze vorm van vrijheid? Door de verschillen te vieren?