Categorie: taal

De ezel en de steen

“Geschiedenis herhaalt zich op de keper beschouwd nooit, zo simpel is dat. Wie dat denkt, gaat ervan uit dat je nieuwe ziekten het best met oude medicijnen kunt bestrijden.” Woorden van toekomstonderzoeker en econoom Patrick van der Duim in de Volkskrant. Van der Duim pleit voor veel minder aandacht voor de geschiedenis bij het nemen van beslissingen die onze toekomst moeten bepalen. Volgens Van der Duim is er een automatische nadruk op historische continuïteit en wordt het nieuwe, dat vaak ongrijpbaar is, genegeerd en hebben lessen uit het verleden daarom beperkte waarde.

 

verleden heden toekomstIllustratie:www.spirithunters.nl

Veel mensen gaan er inderdaad van uit dat de geschiedenis veel op het verleden lijkt. Daar heeft Van der Duim een punt. Om bij Van der Duims vakgebied te blijven, groeit de economie, dan zal dat zo blijven en zijn ze verbaasd als er plotseling een teruggang is. De geschiedenis leert echter dat economieën ook kunnen krimpen, dat rijke gebieden kunnen verarmen. Democratie lijkt nu heel natuurlijk en gewoon, maar of dat zo blijft? Hebben we hierover zekerheid? De mens heeft langer geleefd zonder dan met. Leert de geschiedenis ons niet dat perioden van relatieve vrede worden afgewisseld met perioden van oorlog? Dat perioden van nadruk op het individu worden afgewisseld met perioden waarbij het collectief centraal staat?

‘Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen.’ Om te voorkomen dat hij zich geen tweede keer stoot, moet de ezel wel leren van zijn fouten uit het verleden. Inderdaad herhaalt de geschiedenis zich nooit precies, de uitkomst is altijd iets anders. Maar het blijven mensen die erbij betrokken zijn. Door het bestuderen van de handelingen, het denken van de erbij betrokken voorvaderen en de uitkomsten ervan, kunnen we inzicht krijgen in hoe mensen in bepaalde omstandigheden reageren. Zou die informatie niet nuttig kunnen zijn bij besluiten die we nu moeten nemen? Wellicht kun je de nieuwe ziekte niet met oude medicijnen bestrijden, maar zouden die medicijnen niet een goed aanknopingspunt bieden bij het zoeken naar het nieuwe medicijn? Moet je anders niet steeds opnieuw beginnen? En kost het dan niet veel tijd om weer tegen dezelfde problemen aan te lopen?

Heeft de Amerikaanse filosoof George Santayana niet een punt toen hij schreef: “ Those who do not know history’s mistakes are doomed to repeat them”?

On door Ballonnendoorprikkeringeschiedenis, innovatie, logica, taalEen reactie plaatsen

Op de man

Als je tegenstander bij het voetballen je steeds te vlug en slim af is, wat rest je dan? Geef hem een flinke beuk, speel op de man. Ook in een debat of discussie is op de man spelen en niet ingaan op de inhoud of de argumenten van de tegenstrever, een veel voorkomende tactiek. In realisten schreef ik er ook al over. Zeg van jezelf dat je realistisch, praktisch of pragmatisch bent en je tegenstrevers zijn direct gedegradeerd tot idealistische dromers en daar hoef je niet naar te luisteren.

op de man
Generated by IJG JPEG Library

Foto: www.alletop10lijstjes.nl

In het Commentaar van de Volkskrant van zaterdag 5 december 2015 geeft Arnout Brouwers een prachtig voorbeeld van het op de man spelen als hij schrijft: “Veel van de weerzin tegen beperkt ingrijpen tegen IS in Syrië stoelt op intellectuele luiheid en moralistisch gepreek waar niemand iets voor koopt – en zeker de duizenden slachtoffers van IS in Syrië niet.” In deze zin beschuldigt hij tegenstanders van ‘bommen op Raqqa’ in één zin van niet willen nadenken (intellectuele luiheid), mooie verhalen ophangen maar geen vuile handen willen maken (moralistisch gepreek) en als laatste van medeplichtigheid aan de dood van Syriërs. Dat moeten toch wel heel erge mensen zijn, die tegenstanders van het gooien van bommen op Syrië. Maar.

Wie is er intellectueel lui? Zijn dat werkelijk de tegenstanders van bombarderen? Of is dat Brouwers die de beschuldiging uit en zichzelf daarmee een vrijbrief geeft om niet in te hoeven gaan op de redeneringen en argumenten van zijn tegenstrevers in het debat? Wie gaat het debat en de discussie uit de weg?

Wie preekt er? Zijn dat de tegenstanders van bombardementen omdat zij niet zien hoe dat tot een duurzame oplossing moet leiden? Duurzaam in Syrië maar ook hier? Of is dat Brouwers die het niet kunnen zien van een einddoel alleen maar als een praktisch bezwaar ziet? Lijkt Brouwers hiermee niet op Alice die aan de Cheshire kat om de weg vraagt? En als de kat vraagt waar de reis heen moet gaan, antwoordt: ‘dat weet ik niet, ergens’. Waarop de kat zegt dat het dan ook niets uitmaakt welke weg je neemt als je maar lang genoeg loopt.

Niet bombarderen betekent niet dat er geen doden vallen. Vallen er met bombarderen niet met zekerheid doden? Als je als tegenstander van bombardementen al medeplichtig bent, wat ben je dan als je bombardeert?

On door Ballonnendoorprikkerinpolarisatie, politiek, taalEen reactie plaatsen

Robin Hood

In Dagblad de Limburger van donderdag 3 december 2015 noemt trentwatcher Richard Lamb, Mark Zuckerberg en andere miljardairs, die een deel van hun fortuin beschikbaar stellen aan goede doelen, de nieuwe Robin Hoods. Zij geven immers hun geld aan doelen die iets doen voor de armen en minder bedeelden in de wereld, net als Robin Hood.

RobinHoodCSIllustratie: www.hans-zimmer.com

Nu kende Robin Hood ook een andere kant. Hij had zelf geen fortuin. Hij stal geld van de rijken, volgens overleveringen vooral van de sheriff van Nottingham. En dat gestolen geld, of die gestolen goederen gaf hij aan de bevolking die leed onder de niets ontziende belastingterreur van die rijken. Op dit punt lijkt de vergelijking met Robin Hood toch echt mank te gaan.

Want hoe komen die nieuwe miljardairs als Zuckerberg, Gates, wijlen Jobs en vele anderen aan hun geld? Stelen zij dat van de Rijken? Nee dat lijkt me lastig, dan moeten ze het van zichzelf stelen. Als het niet van de rijken komt van wie dan? Dan komt het van doodnormale mensen. Mensen, die in het geval van Facebook, die hun ziel en zaligheid (informatie) gratis beschikbaar stellen. Een model dat onder andere ook Google hanteert. En waar de eenvoudige gebruiker alles gratis moet doen, vragen bedrijven als Microsoft van Gates en Apple van Jobs, flink geld voor hun producten en buiten hun bijna monopoly positie maximaal uit. Goed werkende programma’s worden plotseling niet meer ondersteund, omdat er een ‘verbeterde’ nieuwe versie is. Een versie waarvoor weer flink betaald moet worden. Versies die er vervolgens voor zorgen dat het apparaat niet meer goed draait en dus ook vervangen moet worden. Steelt de nieuwe Robin Hood niet van de ‘armen’?

En berooft hij ze niet twee keer? Eerst op de manier zoals hierboven beschreven en vervolgens nogmaals via de belastingen. Want door hun vermogen aan ‘liefdadigheid’ te schenken door het in een eigen stichting of bedrijf te zetten, wordt het onttrokken aan belastingen. En moeten die ‘armen’ daardoor niet juist meer belasting betalen? En dan moeten ze ook nog dankbaar zijn als ze een schijntje van het bedrag krijgen van deze nieuwe Robin Hood. Of lijken ze toch meer op de Sheriff van Nottingham?

On door Ballonnendoorprikkerineconomie, neoliberalisme, taalEen reactie plaatsen

Ontmenselijking

“De ‘idiote barbaren’, ‘de griezels’ die de aanslagen hebben gepleegd, verklaarde de premier, hebben louter tot doel ‘onze westerse samenleving te destabiliseren en haat en angst te zaaien’.” Een uitspraak van premier Rutte in zijn reactie op de tragische gebeurtenissen in Parijs. Rutte gebruikt hier woorden die overeenkomen met de reactie van de Engelse premier Cameron op de dood van Jihadi John. Cameron noemde hem een “menselijk dier’. Woorden die menigeen van ons op de lippen liggen als we aan de daders van deze gruwelijkheden denken. Woorden waarmee de daders en ook Jihadi John buiten de mensheid worden geplaatst.

Maar …

Is het wel verstandig om op deze manier mensen te ‘ontmenselijken’? Zou dit een vorm van ‘terrorisme’ met woorden zijn? ‘Terrorisme omdat we zo mensen buiten de gemeenschap van mensen plaatsten? Vernietigen we zo niet alle bruggen? Bruggen die een mogelijkheid bieden voor de ‘IS-aanhangers om terug te keren op hun schreden? Bruggen die ons de mogelijkheid bieden om IS-aanhangers te beïnvloeden?

Zou het niet juist een van de sterke punten van een democratische rechtstaat moeten zijn om mensen een tweede kans te geven? Dit natuurlijk wel nadat de daden volgens de regels van die rechtsstaat zijn berecht? Zouden we van onze gezagsdragers niet mogen verwachten dat zij deze boodschap uitdragen in plaats van het ‘ontmenselijken’ van mensen? Zouden we van onze gezagsdragers niet mogen verwachten dat zij juist in tijden van crisis met kracht ervoor pleiten om het recht te laten zegevieren en niet de wraak?

Wolven

Foto: eef.inaandacht.nl

Huist niet in ieder van ons een goede en kwade kant? Of zoals Rutger Bregman schreef toen hij een stukje van Mathieu Ricard aanhaalde: “Zoals een oude Cherokee-indiaan eens tegen zijn kleinzoon zei: ‘Er speelt zich een gevecht in mij af. Het is een gruwelijk gevecht tussen twee wolven. De een is slecht, boos, hebzuchtig, jaloers, arrogant en laf. De ander is goed – hij is gelukkig, rustig, liefdevol, aardig, hoopvol, bescheiden, gul, eerlijk en betrouwbaar. Deze wolven vechten ook in jou en in ieder ander persoon. De jongen dacht even na en zei toen: ‘Welke wolf zal winnen?’ De oude Cherokee hoefde niet lang na te denken. ‘Diegene die je voedt.’” Voeden onze gezagsdragers met dergelijke uitspraken niet de verkeerde wolf? 

On door Ballonnendoorprikkerinangst, polarisatie, politiek, taal, terrorisme4 reacties

Talent

talent 2(Illustratie: thelinncountyfair.wordpress.com)

In een eerder schrijven Talentontwikkeling heb ik ook al eens geschreven over talent en eindigde ik met de vraag of talentontwikkeling een manier is om mensen hun falen in de eigen schoenen te schuiven. Nu schrijft Hans Wansink in het commentaar in de Volkskrant: “Laat geen talent verloren gaan. Dat is al tientallen jaren het adagium van de Nederlandse onderwijspolitiek.” In dit commentaar bespreekt hij de toenemende tweedeling in het onderwijs. Het gaat mij niet om die tweedeling en wat daaraan gedaan kan en moet worden. Niet dat dit niet belangrijk is en geen aandacht vraagt. Het gaat mij om de eerste zin: Laat geen talent verloren gaan.

Talent is een natuurlijke begaafdheid of aanleg. Bij talent denken we al snel aan bijvoorbeeld sporters en muzikanten die zeer goed zijn. Of aan iemand met een wiskunde- of talenknobbel. Alleen blijkt dat talent meestal niet voldoende is voor bijvoorbeeld een voetballer. Een voetbaltalent zonder doorzettingsvermogen, inzet en geluk komt er niet. Hetzelfde geldt ook voor een muzikant of wiskundige. Talent wordt vaak afgemeten aan succes en succes aan geld verdienen. Een muzikaal talent dat zich ontwikkelt in een muzieksoort die niemand mooi vindt heeft pech. Daarvan wordt al snel gezegd dat hij zijn talent verspilt.

Wat maakt dat we geen talent verloren mogen laten gaan? En belangrijker, wat maakt dat ik mijn talent niet verloren mag laten gaan? Wat maakt het zo belangrijk dat al het talent wordt benut? Is het wel een taak van het onderwijs om talenten te ontdekken en ontwikkelen? Is de taak van het onderwijs niet kinderen kennis bijbrengen om zich in onze samenleving te kunnen redden? Is het ontwikkelen van een eventueel talent niet aan de bezitter van dat talent?

Lastige vragen, maar wel vragen waar we het over moeten hebben.

On door Ballonnendoorprikkerinneoliberalisme, onderwijs, taalEen reactie plaatsen

Inburgeren

Inburgeren(Illustratie: xiosvowinburgering.wikispaces.com)

Inburgeren, sinds het begin van dit millennium is dit een veel gebruikt woord. Wil je vanuit het buitenland naar Nederland migreren, dan moet je inburgeren. Hiervoor moet je zelfs een examen afleggen. Liefst al voor je naar Nederland komt. Ook als je als vluchteling een status krijgt, moet je inburgeren en moet je binnen drie jaar een inburgeringsexamen afleggen.

Ondanks al deze inspanningen, lijkt het voor nieuwkomers onmogelijk om er echt bij te horen. Van migrant of vluchteling wordt je allochtoon. En allochtonen horen er ook niet echt bij en moeten iets doen om als volwaardig burger te worden gezien. Zelfs als je familie hier al drie generaties woont en je hier geboren bent, dan nog ben je een ‘derde generatie’ allochtoon en hoor je er nog steeds niet echt bij. Het inburgering- en integratiebeleid bereikt zo haar doel niet.

Hoe kan het dat het voldoen aan alle verplichtingen en het halen van alle examens er nog niet toe leidt dat je volledig ingeburgerd bent? Haal je een examen dan ben je toch geslaagd? Hoe kan het dat je toch niet als volwaardig lid van de gemeenschap wordt gezien?

Inburgeren is opgenomen worden in een gemeenschap zo valt te lezen in de Van Dale. Deze beschrijving lezend, is er sprake van een tweezijdige handeling. Aan de ene kant het individu dat erbij wil horen en aan de andere kant de gemeenschap die een individu in haar midden opneemt. En in deze definitie ligt de nadruk op het opnemen.

Als nu dat individu alles doet wat er wordt gevraagd, het haalt alle ‘inburgeringsdiploma’s, zou het falen van de inburgering dan niet aan de gemeenschap kunnen liggen? Dat is immers de andere betrokkene. Zou het niet kunnen zijn dat die gemeenschap de nieuwkomer er eigenlijk niet bij wil hebben?

On door Ballonnendoorprikkerinlogica, migranten, taalEen reactie plaatsen

Realisten

”Burgers bij te staan die geconfronteerd worden met het vluchtelingenbeleid. Die bezwaar willen maken tegen de komst van een AZC en niet weten hoe dat moet,” dat is het doel van de Limburgse tak van AZC-Alert. In een democratische samenleving is het helpen van burgers bij het opkomen voor hun belangen een nobele taak. Dat zouden zelfs tegenstanders van het doel van de stichting moeten erkennen.

tegenstelling(Illustratie: compassbooks.ca)

In een interview met Dagblad de Limburger (Zaterdag 24 oktober 2015) lichten zij dit toe en zeggen van zichzelf: “Wij zijn geen fascisten, maar realisten.” Met deze woorden creëert de organisatie een bijzondere tegenstelling. Niet de tegenstelling tussen fascisme en realisme, want dat zijn twee onvergelijkbare grootheden. Of de organisatie fascistisch is, daar gaat het niet om. Het gaat om het woord realisten. Een realist is, “iemand die alleen rekening houdt met de feiten.”

Door zichzelf tot realisten te benoemen, creëren zij een tegenstelling. Hiermee betitelen zij iedereen die een andere mening is toegedaan tot irreëel, of tot onwerkelijk. Mensen die geen rekening houden met de feiten.

Maar wat zijn ‘feiten’? Het aantal vluchtelingen, al is daar zelfs onduidelijkheid over. Het Hongaarse hek is een feit. Maar is de uitspraak dat ‘de islam in Nederland te veel invloed krijgt’ een feit? Is een veel gehoorde uitspraak als ‘ons land kan die hoeveelheid vluchtelingen niet aan’, een feit?  Is ‘dat de cultuurverschillen te groot zijn’ een feit?

Of AZC-Alert bewust deze tegenstelling creëert? Het is in ieder geval een manier van ‘framen’ die vaker wordt gebruikt. Vaker met woorden zoals realistisch, maar ook praktisch en pragmatisch. Woorden die worden gebruikt om de andere kant weg te zetten als ‘dromers’. Irreële, niet pragmatische en onpraktische dromende mensen en daarmee hoef je toch niet in gesprek te gaan?

Prikker, maandag 26 oktober 2015

On door Ballonnendoorprikkerinangst, logica, taal, vluchtelingencrisis2 reacties

Toeval en Geluk

Toeval, een niet te voorspellen geval en geluk een gunstige loop van omstandigheden. Twee woorden die mij te binnen schieten als ik de verslagen bekijk en lees van de diverse ‘bewonersavonden’ over de komst van asielzoekerscentra voor vluchtelingen. Twee woorden die tot nadenken stemmen. Twee woorden die we goed op ons in moeten laten werken. Waarom?

toeval

(Illustratie: dierentolk.nl)

We leven in voorspoed. In een land waar niemand van kou en honger hoeft te sterven. Ons klimaat is gematigd: niet te heet, niet te koud. Wij wonen in een vrij en veilig land. Een land waar we ‘bewonersavonden’ hebben en waar we onze bestuurders kiezen uit ons midden. Wij wonen in een van de prettigste plekken van de wereld. Al lijkt het soms anders als je de beeldvorming in de diverse media op je laat inwerken. De omstandigheden kennen voor ons een gunstige loop. We hebben het getroffen, we hebben geluk.

Maar waarop is dat ‘geluk’ gebaseerd? Hebben wij zelf bijgedragen aan die gunstige loop van de omstandigheden? Het klimaat en de daarop gebaseerde gunstige omstandigheden voor landbouw vallen, net als de gasbel en de vroegere kolen, in ieder geval buiten onze invloed. De delta van rivieren die ons land rijk is, hebben we ook niet zelf gebouwd.

Verder is ons geluk gebaseerd op het werk van de generaties voor ons. Zij hebben gestreden voor de democratie. Zij hebben gestreden voor die vrijheid. Zij hebben gezorgd voor een goed welvaartsniveau, wel vaak gebaseerd op uitbuiting van anderen. Zij hebben ons bedje gespreid. Natuurlijk werken wij hier zelf verder aan. Wij hebben het geluk dat we hierop voort kunnen bouwen en we niet vanaf de grond hoeven te beginnen.

Maar hebben wij er iets voor moeten doen om hier geboren te worden? Geluk gebaseerd op toeval?

Prikker, vrijdag 23 oktober 2015

On door Ballonnendoorprikkerinangst, taal, vluchtelingencrisis2 reacties

Cultuur

Vasteloavend

(foto: vastelaovendinlimburg.nl)

“De Friese, of Groningse cultuur is anders dan de Brabantse of de Limburgse.” In het commentaar van Dagblad De Limburger van zaterdag 10 oktober 2015, wordt gepleit voor meer vrijheid voor decentrale overheden naar aanleiding van landelijke bemoeienis met de provinciale omroep L1.

Het woord cultuur wordt tegenwoordig veel gebruikt. Onze Nederlandse cultuur staat onder druk door de gestage stroom asielzoekers en economische migranten. Die cultuur moet worden beschermd tegen deze andere culturen en vooral tegen de ‘moslimcultuur’. Maar nu moet blijkbaar ook de Limburgse cultuur (L1) worden beschermd tegen inmenging vanuit Den Haag.

Maar wat bedoelen we dan met ‘cultuur’? Wat moeten we beschermen? Zeker als die cultuur weer uit verschillende culturen lijkt te bestaan. Van Dale geeft drie omschrijvingen waarvan er twee (gewassen verbouwen en bacteriën kweken) hier niet van toepassing zijn. De derde, meest vage wel: “het geheel van geestelijke verworvenheden van een land, volk enzovoort; beschaving: eetcultuur, wooncultuur.”

Vaag omdat niet duidelijk is wat de geestelijke verworvenheden van een groep mensen zijn. Belangrijker, vaag omdat het onbegrensd is. Land, volk en vooral enzovoort zijn zeer vage onbegrensde begrippen want zoals De Limburger schrijft, kan de cultuur zelfs binnen een land verschillen. En als dat mogelijk is, kan de Venlose cultuur dan anders zijn dan de Maastrichtse? En kunnen dan zelfs binnen die steden verschillende culturen bestaan? En heeft zo doorgaand, ieder individu een eigen cultuur? En als dat voor ‘onze cultuur’ opgaat, waarom dan ook niet voor de cultuur van anderen, de moslims bijvoorbeeld? Maar zou het dan ook de andere kant op kunnen: dat er een Europese- of zelfs een wereldcultuur is?

Is cultuur daarmee een woord dat we gebruiken om anderen, al naar wat we willen bereiken, binnen of buiten te sluiten?

Prikker, maandag 12 oktober 2015

On door Ballonnendoorprikkerincultuur, polarisatie, taal4 reacties

Kloof

“Het zijn de politici aan wie ze een hekel hebben. Het sentiment in Nederland laat zich misschien zo samenvatten: onze democratie is oké, jammer dat er politici in rondwandelen.” Dit schrijft Scheila Sitalsing in de Volkskrant. De kloof tussen de ‘gewone mensen’ in het land en de ‘elite onder de Haagse stolp’. Communicatief is de kloof een gouden greep geweest. Het beeld dat hieruit naar voren komt is dat bestuur en politiek te ver van het volk afstaan: ‘ze weten niet wat er leeft onder het volk.’

Kloof(foto: icrowds.net)

Bestuurlijk en politiek Nederland is met ‘de kloof’ aan de slag gegaan. Allemaal gaan zij hun eigen gang: de leider kiezen per referendum, je opwerpen als een leider en je standpunten en programma per opiniepeiling samenstellen. Het land in trekken en in gesprek met de burger je standpunten bepalen. De taal van ‘de straat’ in bestuur en politiek introduceren. Dit alles onder het mom van luisteren naar de burger en zo de kloof verkleinen.

Zou het niet kunnen zijn dat die ‘kloof’ inherent is aan de parlementaire democratie? Zijn volksvertegenwoordigers niet aangewezen om te handelen namens het volk en niet om de mening van het volk, als dat al kan, te vertolken? Zouden onze volksvertegenwoordigers daarom niet meer afstand moeten nemen van het ‘volk’ in plaats van er bovenop te kruipen? Zijn volksvertegenwoordigers niet gekozen om, op basis van goede argumenten en belangen, een besluit te nemen en dit besluit vervolgens toe te lichten?

Wordt die kloof niet alleen overbrugd tijdens verkiezingen? Het moment dat wij ons allemaal uitspreken en de volksvertegenwoordigers verantwoording afleggen over de door hen gemaakte keuzes? Zouden we de kloof niet moeten beschermen als een ‘nationaal erfgoed’?

Prikker, dinsdag 29 september 2015

On door Ballonnendoorprikkerindemocratie, politiek, taal2 reacties