Collateral (damage)

“What’s you’re reaction to the overnight news that Asif wasn’t in fact an asylum seeker? Oké so he turned out to be an economic migrant. But that doesn’t mean he deserves the full protection of the law. But it is different, isn’t it? Can’t we just say he was an human being. who was shot down on a British street. It doesn’t matter where he came from.” Een scene uit het derde deel van de serie Collateral. Een Britse Labour politicus wordt er ondervraagt door een journalist over de moord op Asif. Deze scene schoot mij te binnen na het lezen van het interview met staatssecretaris van Justitie Mark Habers in de Volkskrant.

collateral

Foto: Telly Binge

Habers: “De trendbreuk is de concrete uitwerking van plannen die een paar jaar geleden onbespreekbaar waren: de opvang van migranten in Afrika, het serieus bewaken van de Europese buitengrenzen.” Het gemak waarmee vluchtelingen, migranten worden en vervolgens ‘gelukzoekers’. Het volledig negeren van het feit dat de meeste vluchtelingen al altijd in de regio worden opgevangen. 

Habers: “Forse hulp van de EU daarbij is onontbeerlijk, anders steekt geen enkel Afrikaans (land) zijn hand op als gastland. Landen die categorisch weigeren hun onderdanen terug te nemen, moeten door de EU worden aangepakt: ‘meer voor meer en minder voor minder’, de wortel en de stok.” Je verantwoordelijkheid afkopen of is omkopen niet toepasselijker? Rijkdommen en grondstoffen uit bijvoorbeeld Afrika moeten onbelemmerd deze kant op kunnen komen en onze nieuwe en tweedehandse producten moeten we daar onbelemmerd kunnen dumpen. Behalve het enige ‘product’ dat er werkelijk toedoet, de mens.  

Habers: “Voor mensen die wel asiel krijgen, wil dat niet automatisch zeggen dat ze ook naar Europa mogen. Opvang in de regio krijgt voorrang, alleen de echt kwetsbaren kunnen direct naar een EU-land.” Europees asiel krijgen maar dan wel in een ‘ontschepingsplatform’ in Afrika. Habers met een lichte vorm van trots: “Eigenlijk heeft Nederland al zo’n centrum: Ter Apel. In feite is dat een aanlandingsplek, een groot deel van de mensen daar was niet eerder in de EU geregistreerd.” En dan als antwoord op de vraag of Nederland Ter Apel aanbiedt voor dit nieuwe beleid: “Nee”. De journalist schrijft er tussen haakjes nog ‘lachend’ voor. Zucht…

Of om de Labourpoliticus uit de genoemde scene verder te citeren: “We really are turning in to a nasty little country. And isn’t it time we had an immigration policy that isn’t crass xenophobia? I’ve been arguing for some time that we need to fulfil our obligations and I’m not just talking about moral obligations, I’m talking about legal obligations. Promises that were made that we seem conveniently to have forgotten. Now I believe that when the history of this time comes to be written we will feel ashamed of how few refugees we let into this country and how badly we treated them when they where here.”

Afweren, afschuiven en afbetalen

In de Volkskrant een artikel waarin Arnold Karskens de ‘schuldigen’ van het verdrinken van vluchtelingen in de Middellandse zee aanwijst. Aan de ene kant zijn dat de diverse ‘hulporganisaties’ zoals Artsen zonder Grenzen: “die met hun reddingsboten tot vlak voor de kust migranten oppikken.” Aan de andere kant is dat de Europese Unie en haar migratiebeleid en dan vooral Frans Timmermans als vice voorzitter van de Europese Commissie, want in die hoedanigheid is: “hij medeverantwoordelijk voor het bepalen en uitvoeren van het Europese migratiebeleid.” Ook ‘Turkije-deals hoeven niet op de zegen van Karskens te rekenen, want dan: “blijft de Europese Unie afhankelijk van de grillen van president Recep Tayyip Erdogan. Als hij de sluizen openzet en de stroom aanzwelt, herhalen zich ook hier de rampen van 2015 en 2016 met zo’n 1.240 doden.”

VluchtelingenkampFoto: Flickr

Het EU-beleid deugt volgens Karskens niet en moet worden vervangen door het Australische: “beleid-‘No Way’ dat een illegale migrant ooit een verblijfsvergunning krijgt.” Als er migranten zijn die toch de gok wagen, dan moeten ze in kampen zoals Australië die op Nauru en Manus heeft aangelegd, worden opgevangen. Zo’n aanpak voorkomt dat mensen met gammele bootjes proberen de overtocht te maken en onderweg verdrinken, zo betoogt Karskens.

Afhankelijk zijn van de grillen van de ‘Erdogans’ van deze wereld, is niet wenselijk, daar heeft Karskens een punt. De vraag is of de Australische aanpak vrij is van dergelijke grillen. Is Australië niet afhankelijk van de ‘grillen’ van de regering van Nauru of Papoea-Nieuw-Guinea waar Manus bij hoort? Wat zou er gebeuren als die landen hun medewerking aan de ‘Australische aanpak’ opzeggen?

De Australische kampen zijn dan: “Misschien geen pretje maar menselijker dan Timmermans opendeurpolitiek want alleen al in 2017 zijn bijna hetzelfde aantal mensen op de EU-drempel verdronken.” Zouden de vluchtelingen op deze eilanden die in een uitzichtsloze situatie zitten, daar hetzelfde over denken?

Is het bovendien niet vragen om problemen als je, zoals Karskens wil, het vluchtelingenprobleem op lost zonder aandacht te besteden aan het probleem van de vluchtelingen? Zolang de problemen in Syrië, Irak, Afghanistan, Eritrea, Soedan, Mali enzovoorts bestaan, blijft het probleem van de vluchtelingen bestaan. Zolang de EU geen goed werkend systeem voor legale arbeidsmigratie opzet, zal de migrant andere wegen blijven zoeken.

Wellicht stopt met de aanpak van Karskens de oversteek in bootjes en dus het overlijden door verdrinking. Of daarmee het overlijden wordt gestopt is lang niet zeker. Als iedere land een aanpak van ‘afweren, afschuiven en afbetalen’ toepast, kan niemand vluchten en dan is het maar de vraag of er dan niet veel meer mensen sterven.

I’m leaving on a jet plane

PvdA-leider Diederik Samsom is blij met de afspraken die de Europese Unie met Turkije gaat maken. Samsom in Trouw: “Misschien is dit akkoord met Turkije wel een blauwdruk voor het reguleren van die andere routes.”  Wat houden die afspraken in? “6 miljard euro voor de opvangkampen in Turkije; opheffing van de visumplicht voor Turkse toeristen die naar Europa reizen; een versnelling van de onderhandelingen over het Turkse EU-lidmaatschap; en tot slot en niet het minst moet de EU evenveel Syrische vluchtelingen legaal uit Turkije overnemen als dat land er uit Griekenland terugneemt.” Zo valt te lezen in de Volkskrant.

Nu liggen er vele landen op de route naar de Europese Unie. Het is iets verder varen, maar ook vanuit Libanon, Egypte, Syrië, Egypte, Libië, Tunesië en ga zo maar door, kun je op een bootje stappen. Dus er kunnen nog veel van dergelijke afspraken volgen als we Samsom mogen geloven. Hierbij zijn vele vragen te stellen. Belangrijker dan deze vragen, zijn vragen bij de de afspraken. Welk probleem wordt er met deze afspraken opgelost? Wordt de komst van vluchtelingen naar Europa, het vluchtelingenprobleem opgelost? Of zouden er weer andere routes komen? Samsom lijkt daar wel van uit te gaan. Bovendien blijven er vanuit Turkije vluchtelingen komen, nu met het vliegtuig. En als er de komende maanden vanuit Turkije toch Syriërs per bootje naar Griekenland blijven gaan en die worden teruggebracht, komen er dan met dit akkoord evenveel vluchtelingen per vliegtuig? Ook als dit er één miljoen zijn?

Voor de Syriër blijft er zo een, zij het beperkte, route naar Europa bestaan. Maar wat biedt deze oplossing de Afghaanse, Irakese of Somalische vluchteling? Die kan Europa bijna niet meer in. Duwt Turkije die verder terug de regio in? Zodat die Afghaan uiteindelijk weer terug is bij de Taliban? Nu zou die Afghaan natuurlijk ook vanuit buurland Kirgizië per vliegtuig naar Amsterdam kunnen vliegen. Dat spaart hem een lange reis die strandt op het Turkse strand. Een reis die bovendien veel goedkoper is. Maar wordt hen dat niet onmogelijk gemaakt door Europese regels? Als iemand niet in een land wordt toegelaten, moet de vliegmaatschappij de terugreis betalen. Dus laten de vliegmaatschappijen alleen mensen met een geldig visum instappen. En laat vluchtelingen hier nu juist niet aan voldoen. Zou aanpassing van deze regels de mensensmokkel tegen woekerprijzen niet voorkomen? Zou dit niet veel ellende voorkomen? En zou het niet veel goedkoper zijn? Bovendien hoeven er dan geen afspraken te worden gemaakt met weinig democratische regeringen.

Belangrijker dan het vluchtelingenprobleem, is het probleem van de vluchteling. Wordt dat niet pas echt opgelost als het land van herkomst veilig is en voldoende levenskwaliteit biedt? En zullen er tot die tijd niet mensen blijven vluchten? Zeker als we blijven bombarderen.