Wie een kuil graaft …

Ivar Scheers betoogt bij The PostOnline dat er een verschil is tussen ideeën en mensen. Ideeën hebben zoals hij terecht zegt geen rechten, mensen wel. Ook terecht constateert hij dat je ideeën niet kunt discrimineren zonder het vrije debat te smoren. Scheers betoogt dat het woord islamofobie een non-woord is, dat beoogt kritiek op de islamitische leer gelijk te stellen aan discriminatie. Als dat de bedoeling van dat woord is, dan zou dat inderdaad schadelijk zijn.

kuil

Foto: janssenspatrick.skynetblogs.be

Maar hoe vast is Scheers zelf in deze redenering? Scheer: “In een functionerende democratie hebben ideeën geen rechten. Mensen hebben rechten. Daarmee wordt dan ook direct het essentiële verschil tussen islamofobie en antisemitisme duidelijk: het eerste gaat om een set van ideeën (islam), het tweede om een ras (Joden).” 

Wat betekent het dan als er wordt gezegd dat Europa en ook Nederlands een joods, christelijke traditie hebben? Als het jodendom een ras is, betekent dat dan niet dat er twee verschillende grootheden met elkaar worden vergeleken? Is de Europeaan dan van het joodse ras en hangt die het christenlijk geloof aan?

Ik dacht dat het jodendom een religie was, heb ik me dan altijd vergist? Of zou Scheers zich  misschien vergissen. Scheers zou niet de eerste zijn die het jodendom als een ras betiteld en met de belangrijkste vertolkers van deze gedachte wil ik hem toch niet vergelijken. Als hij zich vergist, en het jodendom is een religie en dus een set van ideeën waarop je kritiek kunt leveren. Net als het christendom, het boeddhisme of de islam. Wat is dan het verschil tussen islamofobie en antisemitisme? Is er dan nog wel verschil of zijn beiden dan gewoon een vorm van kritiek op een set van ideeën? Kritiek die iets zegt over de ideeën en niet over de mensen die ze aanhangen. Want ideeën, zo betoogt Scheers terecht, hebben geen rechten.

Valt Scheers dan niet in de kuil die hij voor een ander graaft?

Naar de psycholoog

Volgens Vandale is een fobie een: “ongemotiveerde vrees (psychologie).” Een aandoening waaraan iemand kan leiden. Iemand die aan claustrofobie lijdt, heeft een ongemotiveerde vrees voor kleine ruimtes. Hoe zou er worden gereageerd als we een lijder aan deze fobie zouden beschuldigen van discriminatie van kleine ruimtes? Als het, voor de ouderen onder ons, een sketch was van de heren van Monty Pythons Flying Circus in hun welbekende stijl, dan zouden we dubbel liggen van het lachen. En zouden we iemand die dit serieus zou voorstellen niet net zo hard uitlachen?

In het commentaar van de Volkskrant van maandag 14 maart, roept Martin Sommer de overheid op om hard op te treden tegen anti-islamitisch geweld. “De toename van geweld tegen moskeeën en andere islamitische instellingen is onthutsend,” aldus Sommer en de overheid moet hier hard tegen optreden. Een collectief aan organisaties roept de overheid hiertoe op en deze oproep kan op bijval van Sommer rekenen. De overheid dient, zo constateert Sommer terecht, de vrijheid van godsdienst te garanderen én ook de vrijheid van godsdienstkritiek.

En dat brengt Sommer bij een ander speerpunt van het collectief van organisaties: “Aanzienlijk minder toe te juichen valt het ‘speerpunt’ in de campagne dat islamofobie als aparte discriminatiegrond moet worden erkend.” Dit druist, volgens Sommer in tegen de vrijheid van godsdienstkritiek.

Islamofobie zou dan een aandoening zijn waarbij iemand aan een ongemotiveerde vrees voor de islam lijdt. Sommer heeft een punt als hij ervoor pleit om dit geen discriminatiegrond te laten zijn. Want hoe kun je iemand die aan een geestelijke aandoening lijdt, beschuldigen van discriminatie omdat hij aan die aandoening lijdt? Irrationele angst voor de islam is lastig voor iemand die er last van heeft. Maar discrimineert hij daarmee de islam of de islamiet? Hoe kan iets wat je voelt, want dat is een fobie, discrimineren?

Natuurlijk zou het kunnen zijn dat die persoon door zijn irrationele angst iets doet wat wel discriminerend is. Zou die persoon dan niet op dat iets moeten worden aangesproken en eventueel vervolgd? Zou het dan kunnen dat deze persoon zich bij zijn verdediging beroept op islamofobie? Waarna de rechter hem vervolgens verminderd toerekeningsvatbaar kan verklaren, maar wel verplicht om een psycholoog te bezoeken.

Met andere woorden, moet iemand die lijdt aan islamofobie, niet naar de psycholoog in plaats van voor de rechter? Of is islamofobie geen fobie?