“Christopher Columbus, ontdekkingsreiziger of massamoordenaar?” De kop boven een artikel op de opiniesite Joop. En: “Er klinkt zelfs de roep om een standbeeld voor Nathuram Godse, de man die op 30 januari 1948 Mahatma Gandhi doodschoot,” uit een artikel van de Correspondent over hindoenationalisme. Twee heel verschillende onderwerpen uit verschillende landen, met toch overeenkomsten. Welke?

Illustratie: www.ontwikkelzin.nl

De hindoesnationalisten willen een andere ‘officiele’ geschiedenis van India. Een geschiedenis waarin zij de hoofdrol spelen.  Hetzelfde kan gezegd worden met betrekking tot Columbus. De geschiedenis moet worden veranderd in de richting die past in een bepaald straatje.

Is het passend om het verleden en personen uit het verleden te beoordelen met de normen en waarden van het heden? Neem Columbus, de man zal beslist zijn goede en slechte kanten hebben gehad. Er zullen tijdens zijn expedities best doden zijn gevallen. Maar dat was vroeger redelijk gewoon. Niet alleen in Europa, maar overal ter wereld was het een stuk gewelddadiger dan nu. Daar maalde men toen niet om. Niet in Spanje, maar ook niet op de Noord Amerikaanse vlaktes. Dat was de wereld waarin Columbus moest overleven. Moeten we personen en gebeurtenissen uit het verleden niet in hun tijd zien en beoordelen?

Wordt Columbus niet gebruikt om in een huidige discussie mensen een schuldcomplex aan te praten en monddood te maken? En geldt dit ook niet voor de hindoenationalisten die via een ‘nieuwe’ geschiedenis aan willen tonen dat zij de echte rechtmatige Indiërs zijn?  Willen deze partijen het verleden veranderen en zo nu hun ‘almacht’ vestigen? Willen ze, om dat te bereiken, aantonen dat zij altijd al ‘gelijk’ hadden? Dat zij altijd al de ‘goeden’ waren? De goeden die door de anderen slecht werden behandeld? Of sterker, dat de anderen de slechten waren en zijn, en zich moeten verexcuseren voor een verre voorvader? Of erger nog, aangepakt mogen worden? Zou het niet gevaarlijk kunnen zijn om de geschiedenis zo te gebruiken?

Een goed advies van zelfhulpgoeroe Stephen Covey voor al deze geschiedveranderaars: “Leef vanuit je verbeelding, niet vanuit je geschiedenis.”