De illusie van het autonome individu

“Hoe vinden wij deze nieuwe grond als individu dat de basis dient te zijn voor een nieuw wij?”  Die vraagt stelt Tom Ribbens zich in een artikel bij Joop. Ribbens maakt zich, zoals velen druk om de manier waarop de overheid de coronapandemie bestrijdt. Een bijzonder artikel.

Bron: Pxhere

Ribbens: “Als we dan kijken naar het gemak waarmee we vanuit een grote angst voor ziekte en dood onze individualiteit loslaten en laten manipuleren door de overheid, lijkt het alsof we onszelf meer dan ooit zijn kwijtgeraakt in een technocratisch en manipulerend systeem dat het van ons mensen aan het overnemen is.” Gelukkig worden: “Steeds meer mensen (…) zich bewust van deze situatie en komen in verzet, terwijl een grote groep het nog steeds normaal vindt om hun vrijheid op te geven voor een gevoel van veiligheid, dat geen enkele wetenschappelijk en feitelijke grond meer heeft.” Ik vraag me af waarop Ribbens zich baseert dat ‘een grote groep’ het normaal vindt en dat ze dat doen voor een ‘gevoel van veiligheid’, maar daar gaat het mij nu niet om.

Het gaat mij om de manier waarop Ribbens naar dat ‘nieuwe wij’ wil zoeken. Hij zoekt het wij in het ik: “Op de eerste plaats door naar binnen te gaan. Door het aankijken van onze grootste angsten, namelijk die van de dood en de angst om uit de groep te vallen.” Want, zo gaat hij verder: “Deze beide, vaak onbewuste angsten zorgen ervoor dat we onszelf als individu loslaten, de redding buiten onszelf zoeken en daardoor makkelijk te manipuleren zijn.”  En: “Onze angsten, maar ook ons lijden zijn de ingang om contact te maken met dat deel, waar onze werkelijke individualiteit begint, namelijk onze essentie, ons geestelijk deel.”  

Ribbens gaat via het individu op zoek naar de groep. Een groep als een verzameling individuen die bewust voor de groep kiezen. “Het mooie is dat in die diepere grond van onze essentie we allen verbonden zijn met elkaar ook al zijn we verschillend. Dat maakt dat dit wij zo sterk en gelijkwaardig is en niet discriminerend of polariserend. Vanuit dit nieuwe wij zullen nieuwe vormen ontstaan, nieuwe vormen van leiderschap en samenwerking, een nieuwe democratie, veel dichter bij de mensen om wie het gaat dan nu het geval is.”  De komende gemeenteraadsverkiezingen bieden, zo betoogt Ribbens een kans om te: “laten zien dat we ons niet langer laten manipuleren en opkomen voor onze grondrechten als autonoom individu.”

Ribbens stelt het individu centraal en toont daarmee een ware neoliberaal. In het neoliberale kapitalisme staat het autonome individu dat opkomt voor zichzelf immers centraal. Bijzonder omdat hij zich daar juist tegen lijkt te verzetten als hij de manier: “hoe wij omgaan met de natuur, met dieren, met natuurlijke grondstoffen en wij de aarde niet respecteren naar de grote intrinsieke waarde die zij in zich draagt. Maar vanuit ons kapitalistisch systeem ermee omgaan als een gebruiksvoorwerp voor onze eigen macht, om geld te verdienen, rijk te worden.”

Begint het wij niet juist bij het je realiseren dat een autonoom individu een illusie is? Zeker in onze moderne samenleving.

3 gedachtes over “De illusie van het autonome individu

  1. Leuk om mijn eigen artikel terug te zien op een site die voor mij onbekend is. Aan de reactie van de schrijver van deze site, deze ballondoorprikker, meen ik waar te nemen dat hij niet uit de paradox komt van ik versus wij. Het is of ik, of wij. Sterker nog, voor de schrijver is het ik, de autonome ik een illusie. Er is een plek, een ervaring waarbij het ik en wij samenvallen, daar heb ik het over. Dat is vanuit het hoofd, de ratio, moeilijk te begrijpen, blijkt. Stel dat deze plek waar ik en wij samenvallen er wel is, zou je daar ook nieuwsgierig naar kunnen zijn of is alles voor jou gezegd met dat de autonome ik een illusie is?

    Like

  2. Beste meneer Ribbens,

    Leuk dat u reageert op mijn reactie op uw artikel. Wij is een groep waar de ik bij hoort. Ik is een individu waar de anderen van het wij niet bij horen. Ik en wij kunnen niet samenvallen. Als er een nieuw wij nodig is, zoals u betoogt, dan moeten we zoeken naar een wij-verhaal dat de ikken kan binden. Dan lijkt het mij lastig zo niet onmogelijk om dat nieuwe wij in mij te gaan zoeken.

    Like

    1. Beste Ballonsoorprikker,

      Daar ligt precies ons verschil van mening en verschil in ervaring. Binnen mijn kader kunnen ik en wij wel samen, dat is de ervaring van essentie. Als je die ervaring niet kent, dan zal er altijd een contrast zijn en een verhaal, een narratief als je die ervaring niet hebt, zal altijd een wij-zij kennen. In mijn visie komen we daar niet mee verder. De vraag die me boeit is, hoe komen we nu van dat wij-zij narratief naar een meer ik-wij verbonden realiteit.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.