“Of denk aan mensen die zich onveilig en geïntimideerd voelen door pro-Palestijnse demonstraties. Demonstreren hoort bij een vrije samenleving. Dat staat voor mij buiten kijf. Maar het gaat wringen wanneer mensen alleen hun eigen vrijheid opeisen en daarbij iedere verantwoordelijkheid voor de vrijheid van anderen achter zich laten, precies dat zagen we onlangs in Amsterdam.” Die woorden sprak Christen-Unie voorvrouw Mirjam Bikker in haar Ronny Naftaniel-lezing. Dat is nogal een bewering. De joodse gemeenschap is de groep waarvan de vrijheid in gevaar is, aldus Bikker. Die voelt zich onveilig. En dat gevaar komt van ‘pro-Palestijnse demonstranten en mensen die met Hamas-vlaggen zwaaien.
Bikker liet die woorden volgen door: “Als vrijheid alleen nog maar betekent dat ik mijn gang kan gaan, zolang de ander daar niet direct en zichtbaar schade aan ondervindt, dan is dat uiteindelijk een armzalig vrijheidsideaal. Waar de grootste schreeuwer wint en de samenleving aan het einde gepolariseerd en verkruimelt tegenover elkaar staat. Met als eerste slachtoffer de Joodse gemeenschap, maar vervolgens iedere andere minderheid. Dat is niet het Nederland waar ik in geloof.” Om vervolgens uit te komen bij de filosoof Isaiah Berlin en diens twee opvattingen over vrijheid. En haalt ze er nog wat theologen en bijbelpassages bij. Volgens Bikker is ons aller vrijheid in gevaar als de vrijheid van een persoon of groep in gevaar is. Ze sluit af met de woorden:“ Alleen samen ben je vrij.” En daar kan ik me helemaal in vinden. Ons aller vrijheid is in gevaar als aan de vrijheid van een groep of individu wordt getornd.
U verwijt pro-Palestijnse demonstranten en zwaaiers met de Hamas vlag dat ze ‘alleen hun eigen vrijheid opeisen en iedere verantwoordelijkheid voor de vrijheid van anderen achter zich laten’. Dat is nogal een verwijt. Maar helaas wordt dat verwijt als een feit geponeerd en niet onderbouwd. Geldt dat verwijt dan niet ook voor pro-Israël demonstranten en gezwaai met de Israëlische vlaggen? Dat zou voor de Palestijnse Nederlander ook zomaar eens tot onveilig en geïntimideerd voelen kunnen leiden. Om voor mezelf te spreken, ik voel onveiligheid en intimidatie bij veelal in het zwart geklede demonstranten met dubieuze symbolen en Prinsenvlaggen die ‘wij zijn het volk’ roepen. Dan maar niet meer demonstreren of met vlaggen zwaaien? Dat is niet de oplossing zoals Bikker aangeeft immers: “Demonstreren hoort bij een vrije samenleving.” Net zoals ongemakkelijke gevoelens van anderen bij dat demonstreren en gezwaai met vlaggen hoort. Een samenleving zonder ongemak bestaat niet. Vrijheid is per definitie ongemakkelijk omdat mijn vrijheid met die van jou schuurt. Sterker, een samenleving waar vrijheden niet schuren is een onvrije samenleving.
Maar beste mevrouw Bikker, als u zich echt zorgen maakt om de vrijheid en de veiligheid van joodse Nederlanders, dan moet u verder kijken dan de pro-Palestijnse demonstranten en het zwaaien met Hamas vlaggen. Dan moet u zich eens verdiepen in de manier waarop het begrip antisemitisme door Israël en de Israëlische regering wordt ingevuld en in Nederland wordt versterkt door het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI). De club waarvan de naamgever van uw lezing jarenlang de voorzitter was. U schrijft terecht dat: “Joodse Nederlanders ook niet verantwoordelijk voor de keuzes van de Israëlische regering,” te houden zijn. Door, zoals de Israëlische regering doet, op alle kritiek op haar handelen het label antisemitisch te plakken, maakt zij geen onderscheid tussen joods en de Israëlische regering. Door dit, zoals het CIDI doet na te volgen, iets waar u zich in deze lezing ook schuldig aan maakt, draagt u juist bij aan datgene wat u niet wilt en dat is dat joden om verantwoording wordt gevraagd voor de daden van Israël.
Die honderdduizenden mensen die in 2025 tot drie keer toe een rode lijn trokken en dat binnenkort weer doen, deden en doen dat (de overgrote meerderheid tenminste) niet omdat ze joden haten en antisemitisch zijn zoals u impliciet lijkt te zeggen. Nee, die deden en doen dat omdat Israël zich barbaars gedraagt. Gedrag dat is te vergelijken met de manier waarop de Duitse Nationaalsocialisten zich in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw gedroegen. Die deden en doen dat vooral omdat de Nederlandse regering haar plicht verzaakt en Israël niet straft voor haar barbaarse optreden. Ze deden en doen dat om u als Kamerlid in beweging te krijgen en zich in te gaan zetten voor mensen van wie veel meer dan alleen de vrijheid wordt bedreigd. Van wie de eigen cultuur en het voortbestaan wordt bedreigd. Voor mensen die door Israël als, om een beladen term te gebruiken, Untermenschen worden behandeld. Die mensen dat zijn de Palestijnen die in de Gaza-strook en op de Westoever wonen. Dat zijn de mensen die direct worden bedreigd. Dat zijn de mensen waar onze sympathie, aandacht en steun naar toe zou moeten gaan. Want, zoals u terecht schrijft: “Wie zich niet bekommert om de vrijheid van de ander, (…) houdt niet werkelijk van vrijheid. Wie wegkijkt wanneer een ander wordt bedreigd, werkt uiteindelijk mee aan onvrijheid.” immers om u aan te halen: “Alleen samen zijn we vrij.” En bij dat samen mevrouw Bikker, horen ook de Palestijnen. Bij het mijne tenminste wel.
