The problem and Government

Over welk beestje heeft hij het? Die vraag schoot mij te binnen na het lezen van de column van Frank Kalshoven in de Volkskrant. Kalshoven concludeert met betrekking tot de wachtlijsten in de publieke sector: “Aan dit fundamentele probleem van publieke sectoren (prijsaanpassingen kunnen niet; capaciteitsaanpassingen duren lang) kunnen we niets veranderen. Het is de aard van het beestje. Katten vangen vogels; publieke sectoren zijn log. Het is zoals het is.” 

Bron: Flickr

De publieke sector is anders dan het bedrijfsleven. “Bij bedrijven heet een wachtrij een ‘orderboek’ en hoe voller het orderboek, des te blijer de baas,” zo betoogt Kalshoven terecht. “Als er plots een klant op de stoep staat met haast, dan mag hij voordringen, mits de haast gepaard gaat met een hoge betaalbereidheid.” Bij de overheid ligt dit anders: “prijsflexibiliteit is al snel strijdig met andere maatschappelijke waarden, zoals gelijke toegang tot de rechtspraak.” Meer uitvoerders om de wachtlijsten op te lossen dan? “Maar het geld dat nodig is voor capaciteitsuitbreiding in publieke sectoren komt uit Den Haag. En voordat die euro’s uit de schatkist terecht zijn gekomen op een Amsterdams politiebureau, een Midden-Nederlandse rechtbank, of de Jeugdzorg in Breda, zijn we minstens een jaar verder.” Ook hier heeft Kalshoven het gelijk aan zijn zijde. Maar toch.

Wachtlijsten bij publieke diensten zijn niet onoverkomelijk. Ze zijn een gevolg van keuzes. Dat bijvoorbeeld het onderwijs met een flinke uitstroom van leerkrachten te maken zou krijgen, is al meer dan twee decennia bekend. Daar had op ingespeeld kunnen worden door zowel de schoolbesturen als de overheid. Helaas is dat niet gebeurd en nu zitten we met de gebakken peren en ontbreekt het aan bevoegde docenten.

Gesloten politiebureaus en te weinig rechters? Ook een gevolg van keuzes. Ook hier weer de keuze om de ogen te sluiten voor een naderende uitstroom van mensen vanwege pensioen. Of de keuze om bij de rechtbanken te werken met budgetten die niet toereikend zijn voor het werk.

Wachtlijsten in de jeugdzorg? Ook een gevolg van gemaakte keuzes. Niet op basis van de inhoud maar op basis van aannames en ideologie wordt de jeugdzorg steeds opnieuw ingericht. In die ideologisch prachtige wereld kan de jeugd met minder hulp en de jeugdzorg met minder geld toe. De markt maakt immer alles beter en goedkoper. Alleen blijkt de werkelijke wereld weerbarstiger.

Wachtlijsten in de publieke sector zijn niet ‘onoverkomelijk’ en de ‘publieke sector’ kan ook snel en wendbaar zijn. Dat is allemaal afhankelijk van keuzes. Dat het ‘beestje’ nu een bepaalde ‘aard’ heeft, en we te maken hebben met wachtlijsten en een logge overheid, is een gevolg van keuzes. Vooral de keuze om de ogen te sluiten en te vertrouwen op een ideologie. Kijkend naar een rode draad achter al deze keuzes, moet ik aan wijlen Ronald Reagan denken. In zijn inaugurale rede op 20 januari 1981 sprak hij de woorden: “In this present crisis, government is not the solution to our problems; government is the problem.” Voor zijn volgers, en dat zijn er ook in Nederland zeer veel, was het voor wat betreft de overheid ‘hoe kleiner hoe beter’. Werken voor de overheid werd en wordt nog steeds lager beoordeeld dan werken voor het bedrijfsleven. Daarmee is de uitspraak een self fulfilling prophecy geworden. De overheid werd door deze ideologie zo uitgekleed dat ze nu het probleem is. Inderdaad is het, om Kalshoven aan te halen, zoals het is. Dat wil niet zeggen dat er niets aan gedaan kan worden. Het ‘beestje’ kan ook een andere ‘aard’ aanleren.

Divide et impera

“Nu zal links vermorzeld worden tussen de islam en het nationaalconservatisme.” Historicus en filosoof Sid Lukkassen voorziet in aan artikel bij ThePostOnline het failliet van ‘links’. Links is voor Lukkassen wel heel breed van Corbyn via D66, Trudeau, Macron, de Democraten in de VS tot en met Merkel. Vreemd omdat hij in het begin van zijn betoog constateert dat: “De analyse is dat de netwerkjesmaatschappij qua linkse beroepen meer is vervlochten dan qua rechtse beroepen: hierdoor hebben linkse beroepen naar hun aard een sterkere groepssolidariteit en kunnen zij de heersende belangen en de moraal van de samenleving beter domineren dan hun rechtse tegenhangers. Links trekt op in gesloten rangen: rechts is als het Mexicaanse leger.” Links kan beter domineren maar gaat toch verliezen?

images

Illustratie: Pato Etico e Pato Logico

Die linkse beroepen dat zijn mensen in publieke functies zoals de mensen in de zorg, het onderwijs, de ambtenaren, maar ook journalisten. Kunnen deze beroepen: “de heersende belangen en de moraal van de samenleving (werkelijk) beter domineren dan hun rechtse tegenhangers?” De afgelopen week protesteerden politie-agenten en medewerkers in de jeugdzorg omdat het water hen aan de lippen staat door jarenlange ‘verwaarlozing’. De veiligheid op straat en van jeugdigen die zorg nodig hebben staat ernstig onder druk. Een vertegenwoordiger van de onderwijzers riep agenten, militairen, mensen in de zorg en zijn eigen beroepsgroep op om samen te protesteren tegen de afbraak van het ‘publieke domein’. Samen omdat ze alleen geen deuk in een pakje boter slaan.

De afgelopen weken stond ook de afschaffing van de dividendbelasting weer centraal. Die afschaffing gaat gewoon door ondanks de zeer grote tegenstand in het land. Nu is geld niet altijd een oplossing, ook niet in de publieke sector, maar met de 2,1 miljard die deze afschaffing kost, zou er aardig wat verbeterd kunnen worden in die publieke sector. Een tijdje terug werd ‘Griekenland gered’ of was het niet zo zeer Griekenland, maar waren het onze eigen banken en hun aandeelhouders. Banken en aandeelhouders die een paar jaar daarvoor ook al eens ‘gered’ moesten worden op kosten van de belastingbetaler. 

“Het schiet immers niet op dat links inmiddels zelf tot het establishment behoort,” aldus Lukkassen. Zou ‘links’ dan tot het het verkeerde establishment behoren? Zou het kunnen zijn dat terwijl Lukkassen en zijn nationaal-conservatisme aan het strijden zijn met de ‘islam’, het echte establishment zich lachend ‘de zakken vult’? Dit geheel volgens de, aan Philippus van Macedonie toegeschreven spreuk: divide et impera.