Raadslid aan de keukentafel!?

Raadsleden schijnen om te komen in het werk en vooral de verwachtingen waaraan ze moeten voldoen, zo valt te lezen op de site Binnenlandsbestuur. Raadsleden: “zitten klem tussen de selfiedemocratie in (de) wijk en de alles bedisselende regio. Ze bezwijken onder stapels stukken, de groepsdwang om toch vooral veel vragen te stellen, moties te bakken en het luisterend oor te zijn voor menig maatschappelijke misstand.” Adviseur Kirsten Veldhuijzen van de Raad voor het Openbaar Bestuur: “Doe als uw burgemeester en trek uw dorp of stad in en neem waar. Ga keukentafelen en stel met mij vast dat je in het stadhuis alleen de samenleving niet verandert. Daar heb je als publieke bemanning elkaar en de keukentafel voor nodig.”

keukentafel

Foto: Flickr

De site van de Rijksoverheid ziet de volgende taken voor raadsleden: “Raadsleden bepalen de belangrijkste punten van het beleid van de gemeente. Ze controleren of het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) het beleid goed uitvoert. De leden van de gemeenteraad maken de begroting en controleren het financiële jaarverslag van de gemeente. Ieder gemeenteraadslid is een volksvertegenwoordiger. Een lid van de gemeenteraad moet dus goede contacten met de inwoners van de gemeente hebben.” Met de ‘keukenktafel’ adviseert Veldhuijzen raadsleden om voor die goede contacten te kiezen.

Is het een taak van een raadslid of welke volksvertegenwoordiger dan ook om de samenleving te veranderen? Hebben volksvertegenwoordigers niet de taak om namens de inwoners van een land of gemeente te handelen? Te handelen zonder ‘last en ruggespraak’?  Te handelen door naar eigen eer en geweten dat te doen wat het algemeen belang het beste dient? Door te handelen en vervolgens dit handelen te verantwoorden?

Moet je hiervoor DUS goede contacten hebben met de inwoners?  Moet een raadslid werkelijk voor de ‘keukentafel’ kiezen? Of zou enige afstand van die ‘keukentafel niet gepast of gewenst zijn om te voorkomen dat: “je betaalt wat (…) de straat bepaalt”? Bovendien loop je grote kans te ‘betalen’ wat het ontevreden, schreeuwende deel van de straat bepaalt.

Een land twee regeringen

Partijen zouden voor de verkiezingen stembusakkoorden moeten sluiten, zo betoogt de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB).  Trouw doet verslag van het rapport van de raad want die maakt zich zorgen over de regeerbaarheid van Nederland. Het zal na verkiezingen heel moeilijk worden om een coalitie te smeden die kan bogen op een meerderheid van zetels in de Tweede Kamer, laat staan in de beide kamers: “Daarvoor zijn, afgaande op de peilingen, zeker vier partijen nodig. Het is de vraag of zo’n coalitie gewenst is. In een dergelijke coalitie moeten grote compromissen gesloten worden en kunnen kiezers de individuele partijen niet meer herkennen.” gelukkig ziet de ROB een alternatief: ‘voor de verkiezingen stembusakkoorden te sluiten, zodat kiezers weten op welke coalitie ze stemmen. Een minderheidsregering, waarmee in Scandinavië goede ervaringen zijn, kan ook soelaas bieden. De voordelen, aldus de ROB: “”Het is ideologisch herkenbaar, flexibel en herkenbaar, terwijl het stembusakkoord past bij de behoefte aan invloed van kiezers.” Een akkoord voor de verkiezingen sluiten klinkt leuk, maar… .

Molina

Loop je als partij niet het risico dat je voor de verkiezingen al compromissen sluit waarvoor de kiezer je afstraft? Dat je minder zetels haalt dan dat je op eigen kracht zou doen? Op basis van welke krachtverdeling sluit je zo’n akkoord? Op basis van de huidige zegelverdeling? De peiling van TNS NIPO of die van Maurice de Hond?

Inderdaad kan een minderheidskabinet goed werken. Zouden stembusakkoorden daarbij helpen? Om als minderheidsregering te kunnen starten, moet je immers eerst op een meerderheid van stemmen in de Tweede Kamer kunnen rekenen. Dus je moet toch weer afspraken gaan maken en akkoordjes sluiten met andere partijen. Zouden die niet iets willen in ruil voor hun steun? Doet dat dan geen afbreuk aan dat stembusakkoord? Zo had gedoger Wilders flink wat in de melk te brokkelen in het eerste kabinet Rutte.

Stel alle partijen doen mee en er worden een, drie of vier stembusakkoorden gesloten, hebben we dan niet gewoon drie of vier partijen? Moet er dan niet gewoon weer worden onderhandeld over een compromis tussen stembusakkoorden? Waarin verschilt dit van de huidige situatie? Onderhandelingen waarbij kleinere groeperingen het risico lopen dat voor hun belangrijke zaken toch weer worden ‘weggegeven’. Wat doe je dan als kleine groepering? Gedoog je dan je blok ook als dat betekent dat je alleen maar zuur krijgt en geen zoet? Met een gegarandeerde zekerheid dat je de volgende verkiezingen verliest?

Of hoeft een regering bij aantreden niet meer door een meerderheid gedoogd te worden? Als dat niet meer hoeft, zouden we dan twee regeringen kunnen krijgen? Zou dat goed werken? Met de roman De nacht der Tijden van de Spaanse schrijver Antionio Muñoz Molina die zich afspeelt ten tijde van de Spaanse burgeroorlog in het achterhoofd, vrees ik dan het ergste.