“ Jao, idder jaor en altied weer, Viert idderein de vastelaovend gaer. En dreej daag lang is alles stapeldol, En straole alle minse van de lol.” De openingswoorden van het lied Straks Is ’t Weer Aswoensdaag Een lied over het einde van de Vastelaovend. Een lied dat vol staat van heimwee naar een feest dat voorbij is. Er is echter meer dat idder Jaor en altied weervaste prik is: een schijven van iemand die helemaal losgaat in het denigrerend schrijven over vastelaovend en de mensen die het vieren. En idder Jaor en altied weerkan ik het niet laten om zo’n ‘zeurder’ van repliek te voorzien. Vorig jaar verleidde Volkskrantcolumnist Peter de Waard me tot een repliek Dit keer is de aanleiding voor mijn repliek een bericht op LinkedIn van Mirjam Amajar.

“Carnaval is het enige moment waarop Nederland massaal besluit dat beschaving een hobby is.” Zo begint haar bericht en dat volgt een tirade van waar de honden geen brood van lusten. Dan gaan mensen: “mensen die in maart klagen over geluidsoverlast … met een megafoon ‘Hélemaal los!’ te schreeuwen onder iemands slaapkamerraam.” Dan: “ gooien we onze normen in de glasbak. … En iedereen noemt het traditie. Alsof cultuur automatisch heilig wordt zodra het elk jaar terugkomt. Alsof herhaling kwaliteit is. … Meer volwassenen die verkleed als piraat achter elkaar aan schuifelen op muziek die klinkt als een noodsignaal voor beschaving. … Carnaval is ook het hoogtepunt van de nationale vrijbrief. ‘Het hoort erbij.’ Dat zinnetje is de morele afvalcontainer van het land. Onuitstaanbaar gedrag? Hoort erbij. Grensoverschrijdend gedoe? Hoort erbij. Drie dagen lang functioneren op het niveau van een kleuter met een krat pils? Cultureel erfgoed. … De 47-jarige man die huilend bij de frietkraam verklaart dat hij ‘zoveel van iedereen houdt’. Dat is geen emotionele openbaring. Dat is een lichaam dat wanhopig om water smeekt terwijl het brein tijdelijk offline is.”

Het eerste wat ik dacht, en zo reageerde ik ook op het LinkedIn bericht, was dat Amajjer hier een goede beschrijving geeft van de Amsterdamse Koningsdag. Je verkleden in een oranje pakje en je een dag lang klem zuipen, staan pissen in portieken, lallen en brallen en Blikkendag mee te blaten onder vele slaapkamerramen. Vechtpartijen en grote politie-inzet. Grensoverschrijdend gedrag tot een publieke verkrachting toe. En ook dat noemen we ‘traditie’ want het komt ieder jaar terug. Het brein een dag lang volledig offline.

Nu heb ik de afgelopen dagen en trouwens ook de afgelopen jaren iets heel anders gezien. Inderdaad komt de Vastelaovend ieder jaar terug, het is een traditie. Een traditie die in het Venlose voor een prachtige liedjescultuur zorgt. De openingswoorden van deze prikker komen uit zo’n liedje. Net zoals As de sterre dao baove Straole dat in mij repliek op De waard centraal stond. Of het de lente aankondigende Lekker Zunkemet het geweldige openende couplet: “Nog efkes en dan zit alweer de linte in de lôch. Dan ligge de jônge flotse weer te piëpe in den bôch. Dan plôkke weej weer veldboeketjes. En de Maedjes laupe lôchtig in eur zomerkledjes. Nog efkes en dan zien we weer zoë wiëd. Dan zien we weer ôs wintertiëne kwiët.”. Of Vandaag dat het Limburgs Vastelaoevesleedjes Konkoers van 2010 won. Als ik Amajjar was, zou ik er toch even naar luisteren. Sinds 2024 staat ‘heel Holland’ er ‘helemaal los’ op te gaan want een groepje Volendammers hebben het gecoverd. En ja, er wordt luid meegezongen met de prachtige liedjes. Megafoons zijn daarbij helemaal niet nodig. De rest van Nederland heeft daar het ‘Muziekfeest op het plein’ voor nodig.

En even voor Amajjar, in Venlo heb ik nog nooit een: “een sociologische demonstratie.,” gezien waarbij je: “alleen de rug van degene voor je,” staat. Ik zou haar willen adviseren om eens een keertje te komen en eens te proberen haar ‘sociologisch experiment’, de polonaise te starten.

Vastelaovend is geen ‘nationale vrijbrief’ voor grensoverschrijdend gedrag. Dat hoort er niet bij. Dat wil niet zeggen dat er geen mensen zijn die zich er schuldig aan maken. Die zijn er zeker. Dat zijn dezelfde mensen die zo’n ‘vrijbrief’ voor drie dagen niet nodig hebben. Dat het met Vastelaovend om ‘vreten zuipen en vreemdgaan’ draait, is een Hollands hersenspinsel. Een hardnekkig hersenspinsel.

“Drie dagen lang geven we onszelf toestemming om ongefilterd te zijn. Luid. Ordinair. Onbeheerst. Niet ondanks de cultuur, maar dankzij de cultuur. Alsof we alleen durven toegeven wie we zijn wanneer iedereen tegelijk doet alsof het niet telt.” Hier raakt Amajjar een punt. Alleen zou dat punt net iets anders kunnen zijn. Of beter gezegd, precies tegenovergesteld. We leven in de cultuur van die ander 362 dagen. Een cultuur die maakt dat we, ondanks de grote nadruk die er tegenwoordig wordt gelegd op het ‘jezelf zijn’ en je ‘identiteit ontdekken’, grote moeite hebben met precies dat, jezelf zijn. Met jezelf zijn en de ander zien voor wat de ander is: een mens net als jij. Die drie dagen laten zien dat het ook anders kan. Dat lukt ons in ‘ut zuuje’ met de vastelaovend uitstekend. Nu al die andere dagen nog.