Think different

In zijn boek Over Vrijheid behandelt de Engelse filosoof John Stuart Mill de relatie tussen het individu en de publieke opinie. Mill: “Het begin van alle wijsheid of verheffing komt en moet van individuen komen; meestal eerst van één individu.” En als we de geschiedenis bezien, dan staan dwarsdenkers inderdaad steeds aan de basis van vernieuwing en ontwikkeling. Daarom hebben democratische machthebbers, volgen Mill, de plicht om in tijden dat de druk van de publieke opinie groot is naar dit individu te luisteren: “Juist in deze omstandigheden moeten uitzonderlijke personen niet afgeschrikt, maar aangemoedigd worden om anders te handelen dan de massa.*”

Think DifferentIllustratie: gazoz5.deviantart.com

Hieraan moest ik denken bij het lezen van een artikel in Elsevier. Een artikel waarin de krant bericht over een interview van de NRC met Frits Bolkestein. In dat interview pleit Bolkestein voor het afsluiten van de buitengrens van de Europese Unie. Volgens Bolkestein kan de EU het aantal vluchtelingen niet aan en zal het tot integratieproblemen leiden.

Het gaat mij niet om de grenzen sluiten of de eventuele (on)mogelijkheid van integratie. Ook daar is een en ander over te zeggen. Het gaat om de volgende zin: “Er is allerwegen op Orbán gescholden vanwege onmenselijk gedrag maar hij doet tenminste waar wij allemaal om vragen.”

Bolkestein spreekt blijkbaar namens een groep die allemaal hetzelfde wil. Wie zijn die ‘wij’ waar Bolkestein het over heeft? Zijn dat alle Nederlanders of slechts een deel ervan? Behoor ik ook bij die ‘wij’? Mij is niets gevraagd en hoe kan Bolkestein dan weten wat ik wil? Vraag ik om hekken om Europa? Daar was ik me niet van bewust. Hoe groot is die ‘wij’? Dat lijkt me wel belangrijk om te weten.

En vooral waarom vragen ‘wij’ dat? Welke redenering en welke argumenten gebruiken ‘wij’? En welke alternatieven zijn mogelijk? Zouden dat niet de vragen zijn die een politicus en landsbestuurder zou moeten stellen, alvorens tot actie over te gaan? En kan dat er niet toe leiden dat bestuurders wel eens anders moeten handelen dan ‘wij’ vragen? Is het dan niet de taak van de leider om dat besluit uit te leggen ook als dat tot veel onbegrip leidt? Is dat niet wat wij van leiders vragen?

Computerfabrikant Apple had het in 1997 goed gezien: Think different

* Zie John Stuart Mill, Over Vrijheid Uitgeverij Boom 2009, pagina 115

Paardenraces

In een artikel over het faillissement van V&D in de Volkskrant zegt Guido van Woerkom, de voorzitter van Detailhandel Nederland: “Als V&D geen doorstart maakt, zal de leegstand oplopen. Dat doet afbreuk aan de aantrekkingskracht op het winkelend publiek.” En daarom wordt het een hels karwei voor gemeenten om hun binnenstad vitaal te houden. Want die binnenstad moet natuurlijk wel aantrekkelijk blijven, anders komen er nog minder mensen en moeten de andere winkels (de achterban van Van Woerkom) ook hun deuren sluiten. Dus actie is gewenst.

PaardenracesFoto: bet.nl

Maar waarom de gemeenten? De consument koopt zijn spullen bij andere, veelal digitale, winkels en de fysieke winkels verliezen omdat ze duurder zijn. En dat leidt tot leegstand. Is dat niet gewoon een gevolg van de zo bejubelde marktwerking?Waarom zou de overheid hier iets aan moeten doen?

Niets zal menigeen zeggen, maar de lege binnenstad, dat is wel een overheidsprobleem. zoals ook Van Woerkom zegt. Maar waarom is het gevolg, leegstand, van marktwerking ineens wel een overheidsprobleem? De V&D panden zijn in bezit van beleggers en is het niet hun probleem? Waarom zouden gemeenten het voortouw moeten nemen om het bedrijfsrisico van deze beleggers op te lossen?

Zijn het niet de winkeliers en ondernemers die zoveel mogelijk mensen willen lokken en daarom een aantrekkelijk centrum willen? Veel gemeenten gaan hierin mee, maar is dit wel een overheidsbelang? Leidt die concurrentie niet tot ‘verketenisering’ van binnensteden? Een streven waarbij iedere zichzelf respecterende stad toch minstens een V&D, Bijenkorf, Primark enzovoorts moet hebben omdat dit publiekstrekkers zijn? Wat is het algemene belang van deze geldverslindende concurrentie tussen steden?

Aan de andere kant de digitale winkels die zich veelal willen vestigen op een van die industrieterreinen langs een snelweg. Is er gemeenten niet ook veel aan gelegen die te trekken? En staan de bestuurders niet te jubelen als ze zo’n grote speler gelokt hebben? Zo’n concurrent van de binnenstad? En concurreren gemeenten niet ook met elkaar om die bedrijven te lokken?

Gemeenten wedden en concurreren op twee paarden? Ze spreiden hun risico kun je zeggen en dat lijkt positief. Maar wat als alle gemeenten het wedden aan de ondernemers overlaten?

Veel vragen

Op deze eerste dag van het jaar wil ik jullie, mijn lezers het allerbeste toewensen. Dus veel geluk, liefde, voorspoed, maar vooral veel nieuwsgierigheid: het verlangen om te weten. Want ligt dit verlangen niet aan de basis van de wetenschap: het weten of kennis met een ander woord. En is kennis niet meer dan alleen het weten? Is kennis niet weten, doordenken en begrijpen? Is dat in eerste instantie niet alles betwijfelen wat je ziet, leest of hoort? Is dit niet het bevragen en het van alle mogelijke perspectieven bekijken van waar je mee wordt geconfronteerd?

NieuwsgierigheidFoto: www.menselijk-lichaam.com

Is dat niet wat we nodig hebben om de problemen van onze tijd het hoofd te kunnen bieden? Problemen zoals het omgaan met verschillen, door anderen ook wel integratie of inburgering genoemd? Zou nieuwsgierigheid naar de ander ons niet kunnen helpen om hem of haar te begrijpen? Om de wereld eens vanuit zijn of haar oogpunt te bekijken? En zou dat die andere niet helpen om de wereld achter jou te leren kennen? Zou dat niet tot herkenning van overeenkomsten en begrip voor verschillen kunnen leiden? Zou die herkenning en begrip voor de ander er niet toe kunnen leiden dat er heel andere oplossingen voor die problemen mogelijk zijn?

Zou dat niet ook kunnen helpen bij de ervaren ‘democratische’ crisis in Nederland? U weet wel de ‘kloof’, de gevoelde onbetrouwbaarheid van politici en bestuurders, het betrekken van mensen bij het zoeken naar oplossingen enzovoort.

En niet alleen bij het omgaan met verschillen binnen een land? Zou dat ons niet verder helpen bij de zoektocht naar rechtvaardige en eerlijke oplossingen? Bijvoorbeeld de vluchtelingenproblematiek? Of de nog altijd sluimerende Griekse, maar eigenlijk financiële en bankencrisis? Zou dat niet kunnen helpen bij de  crisis in de Europese Unie? Zou dat ook niet kunnen helpen bij het zoeken naar oplossingen voor de problemen in het Midden-Oosten en in Afrika?

Maar ach, daar hebben wij geen invloed op. Of toch wel? Wat als wij die nieuwsgierigheid gaan betrachten in ons eigen leven? Als wij geen mening meer geven over iets, maar er vragen bij stellen? Wat zou dat voor een effect hebben op de mensen om ons heen? Hoe zouden die mensen hierop reageren? Wat als zij dit over zouden nemen? Zou dat niet onze invloed op de ‘wereldproblemen’ kunnen zijn?

De Ballonnendoorprikker blijft vragen en bevragen. Doen jullie mee? Ik wens jullie veel vragen toe.